Osteomalacia

Genel Bakış

Osteomalazi, kemiklerin yumuşaması ve zayıflaması durumudur. Bu durum, çoğunlukla D vitamini eksikliği nedeniyle oluşur. D vitamini, kalsiyumun kemiklere yerleşmesine yardımcı olur. Eksikliğinde kemikler sertleşemez ve kolayca bükülür veya kırılır.

Osteomalazi, özellikle güneş ışığından yeterince faydalanamayan, D vitamini eksikliği riski yüksek olan toplumlarda daha sık görülür. Genel olarak nadir bir hastalıktır ancak risk gruplarında sıklığı artar.

Osteomalazi her yaşta yetişkini etkileyebilir. Ancak özellikle yaşlılar, hamile ve emziren kadınlar, güneşe az maruz kalan veya D vitamini emilimini bozan bağırsak hastalıkları olan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kemiklerde yaygın ağrı ve hassasiyet (özellikle kalça, bel, bacak ve kaburgalarda)
• Kas güçsüzlüğü (örneğin merdiven çıkarken veya kalkarken zorlanma)
• Yürüme güçlüğü ve paytak yürüyüş
• Kolayca kırılan kemikler

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda benzer tablo 'raşitizm' olarak adlandırılır.
• Bacaklarda eğrilik (çarpık bacak)
• Bilek ve dizlerde kalınlaşma
• Boy kısalığı ve büyüme geriliği

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sırt ve kalça ağrısı
• Düşme riskinde artış
• Omurga ve kalça kırıkları

Nedenler

Ana nedenler

• D vitamini eksikliği: Yetersiz güneş ışığı, beslenmeyle yeterli D vitamini alamama veya vücudun D vitaminini yeterince kullanamaması.
• Kalsiyum veya fosfor eksikliği: Kemik minerallerinin yetersiz alımı.
• Böbrek veya karaciğer hastalıkları: D vitamininin aktif hale gelmesini engelleyebilir.
• Bazı ilaçlar: Uzun süreli kullanılan bazı ilaçlar (örneğin havale ilaçları) D vitamini seviyesini düşürebilir.

Risk faktörleri

• Güneş ışığına yeterince maruz kalmamak (örneğin kapalı ortamda çalışmak, koyu tenli olmak, örtünmek)
• D vitamini açısından zengin besinleri (yağlı balık, yumurta sarısı) az tüketmek
• Emzirme döneminde D vitamini takviyesi almamak
• Bağırsak emilimini bozan hastalıklar (çölyak, Crohn, kısa bağırsak sendromu)
• Böbrek yetmezliği
• Obezite (D vitamini yağ dokusunda tutulabilir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda ’callEmergency’ bölümünde belirtilen acil belirtiler varsa hemen 112’yi arayın.
• Düşme sonrası şiddetli ağrı ve hareket kısıtlılığı varsa aynı gün doktora başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır geçmeyen kemik veya kas ağrınız varsa doktorunuza görünün.
• Kendinizi halsiz hissediyor, merdiven çıkmakta zorlanıyorsanız bir değerlendirme isteyin.
• Daha önce kırık geçirdiyseniz ve iyileşme yavaşsa doktora danışın.

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinleyip fizik muayene yapacak ve bazı testler isteyecektir. Tanı için kan testleri ve görüntüleme yöntemleri kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: 25-hidroksi D vitamini, kalsiyum, fosfor, alkalen fosfataz (ALP) ve parathormon (PTH) düzeyleri ölçülür.
• Kemik röntgeni: Yumuşamış kemiklerde karakteristik görünüm olabilir.
• Kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA): Kemik mineral yoğunluğunu değerlendirir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle hızlıdır. Kan sonuçlarına göre doktorunuz osteomalazi olup olmadığını belirleyecektir. Bazen altta yatan başka bir hastalık varsa ilave testler gerekebilir.

Tedavi

Osteomalazi tedavisinin temeli, eksik olan vitamin ve mineralleri yerine koymaktır. Tedavi, altta yatan nedene göre kişiselleştirilir. Çoğu hasta, uygun tedavi ile tamamen iyileşir.

Evde kişisel bakım

• Güneş ışığından yararlanın: Günde 15-20 dakika, öğle saatlerinde yüz ve kollarınızı güneşe çıkarın (koruyucu olmadan, kısa süreli).
• D vitamini ve kalsiyumdan zengin beslenin: Balık, yumurta, süt, yoğurt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler.
• Doktor önerisi olmadan yüksek doz vitamin almayınız.

Tıbbi tedaviler

Tedavide genellikle D vitamini ve kalsiyum takviyeleri kullanılır. Doz, doktor tarafından eksiklik seviyesine göre belirlenir. Gerekirse fosfor takviyesi de eklenebilir. Altta yatan hastalık (örneğin böbrek hastalığı) varsa, öncelikle o hastalık tedavi edilir. Tüm ilaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Osteomalazi tedavisi genellikle cerrahi gerektirmez. Ancak ciddi kemik eğrilikleri veya kırıklar için ortopedi cerrahisi gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Osteomalazi tedavi edilebilir bir hastalıktır. Tedaviyle birlikte ağrılar genellikle birkaç hafta içinde azalır, kas gücü geri gelir. Günlük yaşamınıza kısa sürede dönebilirsiniz. Tedavi süresince düzenli kontrollerinizi ihmal etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli olarak doktor kontrolüne gidin ve kan testlerinizi yaptırın.
• Güneş ışığına kısa süreli maruziyeti alışkanlık haline getirin.
• Dengeli beslenme programı uygulayın.
• Düşmeleri önlemek için evde halıları sabitleyin, banyoda kaymaz taban kullanın.
• Ağrılarınız olduğunda aşırı zorlayıcı aktivitelerden kaçının, ancak tam hareketsiz kalmayın.

Diyet ve egzersiz

Diyetinizde yeterli kalsiyum ve D vitamini olduğundan emin olun. Düzenli olarak, kemikleri zorlamayan egzersizler yapın: yürüyüş, yüzme, hafif germe hareketleri. Fizik tedavi uzmanı size uygun bir egzersiz programı hazırlayabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve hareket kısıtlılığı moral bozukluğuna yol açabilir. Tedaviyle belirtiler düzeldikçe bu duygular da azalır. Kendinizi üzgün veya kaygılı hissederseniz doktorunuzla veya bir psikologla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Evet, osteomalazi büyük ölçüde önlenebilir bir hastalıktır. Yeterli güneş ışığı almak, D vitamini ve kalsiyum içeren besinleri tüketmek, risk gruplarında doktor önerisiyle takviye kullanmak korunmayı sağlar. Sağlık Bakanlığı, özellikle bebeklerde ve hamilelerde D vitamini takviyesini önermektedir.

Aşılar

Osteomalazi ile ilgili bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Rutin tarama önerilmez. Ancak risk altındaki kişilerde (örneğin koyu tenli, kapalı giyinen, bağırsak emilim bozukluğu olanlar) doktor kan testi ile D vitamini düzeyini kontrol edebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kemik kırıklarında artış (özellikle omurga, kalça ve bacak kemikleri)
• Kemiklerde kalıcı eğrilikler ve şekil bozuklukları
• Kas güçsüzlüğü nedeniyle hareket kabiliyetinde azalma
• Düşük kalsiyum nedeniyle kas krampları ve tetani (ciddi kas kasılmaları)

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilmezse ciddi sorunlara yol açsa da, osteomalazi erken fark edildiğinde çoğu hasta tamamen iyileşir. Tedaviyle kemik ağrıları birkaç hafta içinde azalır, kas gücü geri gelir ve kırık riski düşer. Uzun vadede kemik sağlığınız normale döner.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.