Asit Reflüsü (Reflü) ile Başa Çıkma Rehberi

Genel Bakış

Asit reflüsü, midenizdeki asidin ve bazen yiyeceklerin yemek borunuza (özofagus) geri kaçmasıdır. Bu durum göğüste yanma hissine (halk arasında mide yanması) ve ağza ekşi bir tat gelmesine neden olabilir. Yemek borusu ile mide arasındaki kapak düzgün çalışmadığında mide içeriği yukarı sızar.

Evet, asit reflüsü toplumda çok sık görülür. Yetişkinlerin yaklaşık beşte biri haftada en az bir kez reflü belirtisi yaşar.

Her yaştan insanı etkileyebilir; ancak fazla kilolu olanlar, hamileler, sigara kullananlar ve düzensiz beslenen kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste yanma hissi (mide yanması), özellikle yemekten sonra
• Ağza ekşi veya acı su gelmesi
• Yutma güçlüğü veya yutarken takılma hissi
• Kronik öksürük ve boğaz temizleme ihtiyacı
• Ses kısıklığı ve boğaz ağrısı
• Geğirme, şişkinlik ve mide bulantısı

Çocuklarda belirtiler

• Emme sonrası kusma veya huzursuzluk
• İştahsızlık ve kilo alamama
• Karın ağrısı
• Sık öksürük veya akciğer enfeksiyonu

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Mide yanması bazen daha az belirgin olabilir
• Yutma güçlüğü ve ses kısıklığı daha ön plandadır
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Göğüs ağrısı veya kansızlık (anemi)

Nedenler

Ana nedenler

• Mide ile yemek borusu arasındaki kapağın (alt yemek borusu sfinkteri) gevşek olması
• Mide fıtığı (hiatal herni)
• Aşırı büyük öğünler yemek ve yemekten hemen sonra uzanmak
• Baharatlı, yağlı, asitli yiyecekler, çikolata, kafein ve alkol tüketimi
• Sigara içmek

Risk faktörleri

• Fazla kilo veya obezite
• Hamilelik
• Sigara ve alkol kullanımı
• Mide fıtığı bulunması
• Bazı ilaçların kullanımı (doktorunuza danışın)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yutma güçlüğü veya yutarken ağrı
• Kusmukta kan görülmesi
• Siyah veya kanlı dışkı
• Açıklanamayan kilo kaybı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtiler haftada ikiden fazla oluyorsa
• Reçetesiz alabileceğiniz basit ilaçlarla geçmiyorsa
• Belirtiler gece uykudan uyandıracak kadar şiddetliyse
• Belirtiler uzun süredir devam ediyorsa

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Gerekirse sizi sindirim sistemi uzmanına (gastroenteroloji) yönlendirebilir. Tanı için bazı tetkikler istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Üst endoskopi (yemek borusu ve mideyi ince, kameralı bir boruyla değerlendirme)
• pH monitorizasyonu (yemek borusundaki asit seviyesini ölçme)
• Manometri (yemek borusu basıncını ölçme)
• Baryumlu röntgen (yemek borusu mide görüntülemesi)

Randevunuzda neler beklenir

Endoskopi sırasında hafif bir sakinleştirici ile uyuklamış olursunuz; genellikle aynı gün evinize dönebilirsiniz. Tanı netleştikten sonra tedavi planı kişiye özel hazırlanır.

Tedavi

Tedavinin amacı belirtileri azaltmak, yemek borusuna zarar gelmesini önlemek ve yaşam kalitesini artırmaktır. Çoğu kişide yaşam tarzı değişiklikleri ilk adımdır.

Evde kişisel bakım

• Az ama sık yiyin; büyük porsiyonlardan kaçının
• Yemekten sonra en az 2-3 saat yatmayın
• Yatağınızın baş ucunu 15-20 cm yükseltin
• Baharatlı, yağlı ve asitli yiyeceklerden uzak durun
• Kafein, alkol ve çikolatayı sınırlayın
• Sigarayı bırakın
• Fazla kilonuz varsa sağlıklı bir şekilde verin
• Dar kıyafetler ve ağır spor aletlerinden kaçının

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, mide asidini azaltan veya mide boşalmasını hızlandıran ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalıdır; kesinlikle önerilen doz dışında kullanılmamalıdır. İlaç seçimi belirtilerinizin şiddetine ve altta yatan nedene göre belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç tedavisine rağmen düzelmeyen, yemek borusunda hasar veya büyük mide fıtığı olan kişilerde cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Bu karar uzman doktor ile birlikte verilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Reflüyle yaşarken tetikleyicilerinizi öğrenmek ve onlardan kaçınmak en önemli adımdır. Uyku saatinizi düzenleyin, yemeklerinizi yavaş yiyin ve stresi yönetmeye çalışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yatmadan önceki 3 saat içinde yemek yemeyin
• Öğünlerden sonra kısa yürüyüşler yapın
• Gün içine yayarak bol su için
• Yükseltilmiş yatak başı ile uyuyun

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenin, porsiyonları küçültün ve yağlı/kızarmış yiyecekleri azaltın. Düzenli yürüyüş ve hafif egzersiz sindirimi rahatlatır; ancak karın içi basıncı artıran ağır kaldırma veya zorlayıcı hareketlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik reflü uyku düzenini ve günlük aktiviteleri etkileyerek stres ve kaygıya yol açabilir. Bu durum sizi erken yıldırıcı olmasın. Belirtilerinizi doktorunuzla açıkça konuşun, rahatlatıcı aktiviteler bulun. Kendinizi sürekli depresif hissediyorsanız bir ruh sağlığı uzmanından destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Asit reflüsü her zaman tamamen önlenemeyebilir, ancak sağlıklı beslenme ve düzenli yaşam alışkanlıkları reflü sıklığını ve şiddetini önemli ölçüde azaltır.

Aşılar

Bu durum için özel bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Kesin bir tarama testi yoktur. Ancak reflü belirtileriniz uzun süredir devam ediyorsa doktorunuzun önerdiği endoskopi gibi tetkikler yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yemek borusu iltihabı (özofajit)
• Yemek borusunda yara ve darlık (yutma güçlüğü)
• Barrett özofagusu (yemek borusu hücrelerinde değişiklik)
• Kronik öksürük ve ses kısıklığı
• Diş minesinde aşınma

Uzun vadeli görünüm

Doğru tanı ve tedaviyle asit reflüsü belirtileri çoğu insanda başarıyla kontrol edilir. Sağlıklı alışkanlıklar ve doktor önerilerine uyum sayesinde normal ve aktif bir yaşam sürmek mümkündür.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• International Foundation for Gastrointestinal Disorders (IFFGD) ↗

Yerel kuruluşlar

• Türk Gastroenteroloji Derneği ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.