Yaşlılarda Bağırsak Sağlığı

Genel Bakış

Yaşlılarda bağırsak sağlığı, kalın bağırsağın (kolon) ve sindirim sisteminin ileri yaşta düzgün çalışabilmesi demektir. Yaşlanmayla birlikte bağırsak hareketleri yavaşlayabilir, kabızlık ve dışkı kaçırma gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Bu, tek bir hastalık değil, yaşlılarda sık görülen bağırsak yakınmalarının tamamı için kullanılan bir ifadedir.

Evet, oldukça yaygındır. Özellikle 65 yaş sonrası hem erkeklerde hem kadınlarda kabızlık, dışkı kaçırma ve diğer bağırsak sorunları sık görülür.

Öncelikle ileri yaştaki yetişkinleri etkiler. Risk yaşla birlikte artar. Hareketsiz yaşam, yetersiz su tüketimi ve bazı hastalıklar bu durumu daha sık hale getirebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dışkılama sıklığında artma veya azalma
• Sert veya çok yumuşak dışkı
• Tuvalete çıktıktan sonra tam boşaltamama hissi
• Karında şişkinlik ve gaz
• Karın ağrısı veya kramp

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda bağırsak belirtileri yetişkinlerden farklı olabilir. Örneğin karın ağrısı, ishal veya kabızlık görüldüğünde çocuk doktoruna danışılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kabızlık en sık görülen yakınmadır; dışkı çok sertleşebilir ve haftada 3’ten az dışkı çıkılabilir.
• Dışkı kaçırma yani istemsiz olarak dışkının sızması görülebilir.
• Bağırsak alışkanlığındaki belirgin değişiklik, örneğin uzun süre kabızlıktan sonra ishal, yaşlılarda özellikle dikkate alınmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanmayla birlikte bağırsak hareketlerinin yavaşlaması
• Pelvik taban kaslarının güçsüzleşmesi
• Yeterince lifli yiyecek tüketilmemesi
• Yeterince su içilmemesi
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Bazı kronik hastalıklar ve kullanılan bazı ilaçlar

Risk faktörleri

• İleri yaş (65 yaş ve üzeri)
• Yatakta veya hareketsiz yaşam
• Şeker hastalığı, parkinson gibi sinir veya kas hastalıkları
• Bazı ilaçların kullanımı
• Depresyon ve uzun süreli stres
• Düşük lifli beslenme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Dışkıda kan görülmesi
• Karın ağrısıyla birlikte şişlik, kusma, hiç gaz çıkaramama
• İstemsiz kilo kaybı
• Yüksek ateş ile birlikte karın ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bağırsak alışkanlıklarında üç haftadan uzun süren değişiklik
• Sürekli kabızlık veya tekrarlayan ishal
• Dışkı tutamama (dışkı kaçırma) sorunu
• Tuvalet sonrası tam boşalmama hissi

Tanı

Doktorunuz önce size bağırsak alışkanlıklarınızı, beslenmenizi, su tüketiminizi ve kullandığınız ilaçları soracaktır. Karın muayenesi yapacak, bazen parmakla rektal muayene adı verilen bir inceleme yapabilir. Bu, makattan parmakla hafif bir kontrol yapılmasıdır. Gerekirse bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri
• Dışkı örneği incelenmesi
• Kolonoskopi (kalın bağırsağın bir kamera ile incelenmesi)
• Gerekirse karın ultrasonu veya bilgisayarlı tomografi

Randevunuzda neler beklenir

Testlerin çoğu ağrısızdır. Kolonoskopi öncesinde bağırsakların boşaltılması için doktorunuz size yol gösterecektir. İşlem sırasında hafif bir rahatsızlık duyabilirsiniz. Sonuçları doktorunuz sizinle konuşacak ve gerekirse tedavi planı oluşturacaktır.

Tedavi

Tedavi, sorunun nedenine ve şiddetine göre değişir. Birçok bağırsak yakınması, beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleriyle büyük oranda iyileşir. Amaç; bağırsak hareketlerini düzenlemek, rahatsızlığı azaltmak ve olası altta yatan bir hastalığı bulmaktır.

Evde kişisel bakım

• Lif açısından zengin beslenin; günde yaklaşık bir porsiyon sebze, meyve ve tam tahıl tüketmeye özen gösterin.
• Günde en az 6-8 bardak su için.
• Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler yapın.
• Tuvalet ihtiyacını ertelemeyin; geldiğinde gidin.
• Uzun süre oturmaktan kaçının ve arada ayağa kalkın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, sorununuzun türüne göre bazı ilaçlar veya lif takviyeleri önerebilir. İlaç isimlerini ve dozlarını kesinlikle doktorunuz belirlemelidir. Reçetesiz satılanlar dahil hiçbir ilacı doktorunuza danışmadan kullanmayın. Yaşlılarda bazı ilaçların yan etkileri bağırsak sorunlarını artırabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, örneğin bağırsakta tıkanıklık, ciddi bir hastalık veya yapısal bir sorun varsa ameliyat gerekebilir. Bu kararı doktorunuz, gerekli incelemelerden sonra sizinle birlikte verecektir.

Bu durumla yaşamak

Bağırsak sorunlarıyla yaşamak zor olabilir; bu durumun sizi utandırmasına izin vermeyin. Tuvalet ihtiyacınızı yönetmek için kendinize bir düzen oluşturun. Örneğin, her sabah aynı saatte tuvalete çıkmayı deneyebilirsiniz. Yaşam kalitenizi artırmak için doktorunuzla birlikte çalışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün yeterli uyuyun
• Düzenli ve dengeli beslenin
• Hafif egzersizleri günlük rutine ekleyin
• Sigarayı bırakın ve alkolü sınırlayın (eğer kullanıyorsanız)
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin

Diyet ve egzersiz

Lifli yiyecekler (örneğin kurubaklagiller, yulaf, sebzeler) bağırsak hareketlerini düzenlemeye yardımcı olur. Yağlı ve işlenmiş gıdaları azaltın. Yemeklerden sonra kısa yürüyüşler yapın. Her gün en az 30 dakika orta tempolu yürümeyi hedefleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bağırsak sorunları utanç, kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu duyguların normal olduğunu unutmayın. Ailenizle veya yakın arkadaşlarınızla konuşun. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almak size iyi gelebilir.

Önleme

Tamamen önlemek mümkün olmasa da, sağlıklı beslenme, düzenli sıvı tüketimi ve fiziksel aktivite ile birçok bağırsak sorununun önüne geçilebilir. Özellikle kabızlık ve buna bağlı sorunlar büyük ölçüde önlenebilir.

Aşılar

Bağırsak sağlığına özel bir aşı yoktur. Ancak genel sağlığınızı korumak için önerilen aşıları (grip, zatürre gibi) yaptırmanız önemlidir. Aşı takviminiz için aile hekiminize danışabilirsiniz.

Tarama programları

Bağırsak kanseri taraması, özellikle 50 yaş sonrası herkes için önerilir. Tarama testleri, kanlı dışkı testi veya kolonoskopi gibi yöntemlerdir. Aile hekiminiz veya sağlık kuruluşunuz size randevu konusunda yardımcı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süreli kabızlık hemoroid (basur) ve anal fissür (makatta çatlak) gibi sorunlara yol açabilir.
• Dışkı kaçırma, sosyal hayattan uzaklaşmaya ve depresyona neden olabilir.
• Dışkıda kan veya bağırsak alışkanlığı değişikliği gibi belirtiler erken teşhis edilmezse, altta yatan ciddi bir hastalık ilerleyebilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken başvuru ve uygun tedavi ile bağırsak sorunlarının büyük bir kısmı iyileşir veya kontrol altına alınır. Yaşınız ne olursa olsun, sağlıklı alışkanlıklar benimsemek ve doktorunuzla düzenli görüşmek yaşam kalitenizi korumanıza yardımcı olur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.