Choking adult first aid

Genel Bakış

Nefes borusunun yiyecek, içecek veya yabancı bir cisim tarafından tıkanmasıdır. Bu durumda hava akciğerlere ulaşamaz ve acil müdahale gerekir.

Evet, özellikle yemek yerken yetişkinlerde sık görülen bir durumdur. Her yıl birçok kişi boğulma nedeniyle acil servise başvurur.

Her yaşta görülebilse de, ileri yaş, diş protezi kullanımı, alkol tüketimi veya bazı nörolojik hastalıklar (inme gibi) riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes alamama veya zor nefes alma
• Konuşamama
• Zayıf veya sessiz öksürük
• Ciltte, dudaklarda ve tırnaklarda morarma
• Panik hali
• Bilincin kaybedilmesi (ileri durumda)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda aynı belirtiler görülür, ancak konuşamadıkları için işaretleri dikkatle izleyin: aniden sessizleşme, elleri boğazında, nefes almada zorluk.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda öksürük refleksi zayıflayabilir, bu nedenle boğulma sessizce gelişebilir. Ayrıca diş protezleri cismin yutulmasına neden olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Büyük lokmalar halinde yiyecek yutmak
• Yemek yerken konuşmak veya gülmek
• Alkol alırken yemek yemek (yutma koordinasyonunu bozar)
• Sert şeker, fındık, çiğ havuç gibi yiyecekler
• Yabancı cisimler (madeni para, oyuncak parçası vb.)

Risk faktörleri

• İleri yaş (60 yaş üstü)
• Diş protezi kullanımı
• Sinir sistemi hastalıkları (Parkinson, inme, demans)
• Alkol veya uyuşturucu madde kullanımı
• Yutma güçlüğü (disfaji) varlığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Boğulma anında kişi nefes alamıyorsa hemen 112'yi arayın
• Heimlich manevrası sonrası hala öksürük, nefes darlığı veya ağrı varsa
• Bilinci yerine geldikten sonra bile boğazda bir şey takılı hissi varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık sık boğuluyorsanız ve nedeni bilinmiyorsa
• Yutma güçlüğü yaşıyorsanız

Tanı

Boğulma tanısı genellikle belirtilere (öksürük, morarma, nefes alamama) ve fizik muayeneye dayanarak konur. Acil durumda hemen müdahale edilir, tanı ikinci plandadır.

Yapılabilecek testler

• Boğulma sonrası hala şüphe varsa, akciğer röntgeni çekilebilir.
• Yemek borusu veya solunum yolunda cisim kalıp kalmadığını görmek için bronkoskopi veya endoskopi yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Acil serviste önce hava yolunun açık olduğundan emin olunur. Gerekli görülürse oksijen desteği, röntgen veya ileri incelemeler yapılır. Çoğu durumda müdahale sonrası bir süre gözlem altında tutulursunuz.

Tedavi

Boğulma tedavisinin ilk adımı, hava yolunu hemen açmaktır. Hafif boğulmalarda kişiyi öksürmeye teşvik edin. Ağır boğulmalarda ise sırt darbeleri ve karın itme manevrası (Heimlich) uygulanır. Eğer kişi bilincini kaybederse, temel yaşam desteği (CPR) başlatılmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Hafif boğulmada sakin kalın ve öksürmeye devam edin — öksürük doğal bir reflekstir ve cismi çıkarabilir.
• Sırt darbeleri: Bir elinizin topuğuyla kürek kemikleri arasına 5 kez hızlıca vurun.
• Karın itme manevrası (Heimlich): Kişinin arkasına geçin, göbek deliğinin üstüne yumruk yapıp içe ve yukarı doğru bastırın.

Tıbbi tedaviler

Tıbbi tedavi, genellikle ilk yardım manevralarının başarısız olduğu durumlarda gerekir. Sağlık çalışanları özel aletlerle (laringoskop, forseps) cismi çıkarabilir veya bronkoskopi ile ulaşamadıkları cisimleri alabilir. Bazı durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir ancak bu çok nadirdir. İlaç tedavisi yoktur.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cismin ilk yardım veya bronkoskopi ile çıkarılamadığı çok nadir durumlarda, acil cerrahi (trakeotomi) gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Boğulma atlatan kişiler için günlük hayatta ek bir önlem gerekmez. Ancak tekrarlayan boğulmalar varsa, yutma güçlüğünün altında yatan neden araştırılmalıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yemek yerken yavaş yiyin ve lokmalarınızı küçük parçalara ayırın.
• Yemek sırasında konuşmamaya ve gülmemeye özen gösterin.
• Alkol alırken dikkatli olun, çünkü yutma refleksini etkiler.
• Aile bireylerinize temel ilk yardım eğitimi aldırın.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet veya egzersiz gerekmez. Sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz genel sağlığı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Boğulma olayı korkutucu olabilir. Bazı kişilerde yemek yeme korkusu gelişebilir. Bu durumda bir psikolog veya doktorla konuşmak faydalıdır.

Önleme

Evet, çoğu boğulma vakası önlenebilir. Küçük lokmalar almak, yavaş yemek, yemek sırasında dikkatli olmak ve çocukların ulaşamayacağı küçük nesneleri ortadan kaldırmak önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süreli oksijensiz kalma nedeniyle beyin hasarı
• Solunum durması ve ölüm
• Cismin solunum yollarında iltihaba yol açması (zatürre gibi)

Uzun vadeli görünüm

Zamanında yapılan doğru ilk yardım sayesinde boğulma vakalarının büyük çoğunluğu tamamen iyileşir. Kalıcı bir hasar genellikle olmaz. Bu nedenle ilk yardım bilgisinin hayati önemi vardır.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.