Kabızlık Tanısı Sonrası: Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Kabızlık, bağırsak hareketlerinin azalması, dışkının sertleşmesi veya tuvalete çıkmanın zorlaşması durumudur. Doktorunuz size kabızlık teşhisi koyduysa, bu belirtileri gidermek ve rahat bir dışkı düzeni sağlamak için neler yapabileceğinizi birlikte planlamanız gerekir.

Evet, kabızlık çok yaygındır. Hemen herkes hayatının bir döneminde kabızlık yaşayabilir. Bu nedenle bu durum hiç de nadir değildir ve yalnız olmadığınızı bilmelisiniz.

Kabızlık her yaştan bireyi etkileyebilir; ancak kadınlarda, 65 yaş üstü erişkinlerde, hamilelerde ve hareket kısıtlılığı olan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Haftada iki veya daha az dışkılama
• Dışkı yaparken uzun süre ıkınma
• Dışkının sert ve topak topak olması
• Bağırsakların tam boşalmadığı hissi
• Karında şişkinlik, ağrı veya kramp

Çocuklarda belirtiler

• Haftada iki veya daha az dışkılama
• Dışkıyı tutma, bacak bacak üstüne atarak kaçınma
• Kazara dışkı kaçırma (sıvı sızıntısı)
• Karın ağrısı ve huzursuzluk

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Dışkılama sayısında belirgin azalma
• İştahsızlık ve halsizlik
• Karın ağrısı ve şişkinlik
• Bazen dışkı kaçırma (ileri yaşta kabızlığın bir belirtisi olabilir)

Nedenler

Ana nedenler

• Yetersiz lifli gıda tüketimi
• Yeterince su içmemek
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Tuvalet ihtiyacını ertelemek
• Kullanılan bazı ilaçlar (ağrı kesiciler, antidepresanlar gibi)
• Stres ve kaygı
• Bağırsak hareketlerini etkileyen bazı hastalıklar

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Kadın olmak
• Hamilelik
• Düşük lifli beslenme
• Uzun süre hareketsiz kalmak (yatak istirahati gibi)
• Şeker hastalığı, tiroit tembelliği gibi kronik hastalıklar
• Bazı ağrı kesici ilaçları uzun süre kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Dışkıda kan görülmesi
• Kabızlığın 3 haftadan uzun süredir devam etmesi
• Karın ağrısının giderek şiddetlenmesi
• Dışkılama alışkanlığının aniden değişmesi
• 40 yaş üzerindeyseniz ve daha önce bu tür bir sorun yaşamadıysanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kabızlık nedeniyle günlük yaşamınız olumsuz etkileniyorsa
• Beslenme ve yaşam tarzı değişikliklerini denemenize rağmen düzelme olmuyorsa
• Mevcut tedavinizin işe yarayıp yaramadığını değerlendirmek istiyorsanız

Tanı

Doktorunuz, belirtilerinizi dinleyerek ve bazı sorular sorarak tanıya ulaşır. Fizik muayene, karın bölgesinin değerlendirilmesi ve doktorun gerekli görmesi halinde makattan yapılan kısa bir muayene ile teşhis desteklenebilir.

Yapılabilecek testler

• Rektal muayene: Doktorun parmağıyla makat bölgesini kontrol etmesi
• Kan testleri: Tiroid ve şeker gibi hastalıkları ekarte etmek için
• Karın röntgeni: Bağırsaktaki tıkanıklığı değerlendirmek için
• Kolonoskopi: Kalın bağırsağın iç yüzeyini kameralı bir cihazla incelemek
• Bağırsak geçiş süreci testi: Bağırsağın ne kadar hızlı çalıştığını gösterir

Randevunuzda neler beklenir

Tanı konduktan sonra doktorunuz sizinle kişiye özel bir tedavi planı paylaşır. Bu plan çoğunlukla diyet, sıvı tüketimi ve egzersiz önerileriyle başlar. Gerekirse ileri tetkikler veya ilaç düzenlemeleri yapılabilir.

Tedavi

Kabızlık tedavisinde amaç bağırsak düzenini sağlamak ve rahatsız edici belirtileri gidermektir. Tedavi, altta yatan nedene bağlı olarak değişir. Çoğu hastada diyet ve hareket düzeni değişiklikleri ilk adımdır.

Evde kişisel bakım

• Günde en az 2-2,5 litre su içmeye özen gösterin
• Sebze, meyve ve tam tahıllı gıdalar gibi lif oranı yüksek besinleri tüketin
• Düzenli olarak yürüyüş gibi hafif egzersizler yapın
• Tuvalet dürtüsünü asla ertelemeyin
• Her gün aynı saatlerde yemek yemek bağırsak hareketlerini düzenlemeye yardımcı olabilir

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, yaşam tarzı değişiklikleri ile düzelmeyen kabızlıkta bazı ilaçlar veya lif takviyeleri önerebilir. Bu ilaçlar reçetesiz veya reçete ile kullanılabilir. Hangi ilacın, hangi dozda ve ne sıklıkla kullanılacağına yalnızca doktorunuz karar vermelidir. Ayrıca doktorunuzun önerisi olmadan lavman veya bağırsak temizleyici uygulamalar yapmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kabızlık için cerrahi tedavi çok nadiren gerekir. Yalnızca bağırsakta yapısal bir sorun, tıkanıklık veya ciddi kas fonksiyon bozukluğu gibi özel durumlarda ve tüm diğer tedaviler denendikten sonra gündeme gelebilir. Bu ihtimali doktorunuz sizinle detaylı şekilde değerlendirir.

Bu durumla yaşamak

Kabızlıkla yaşamak, vücudunuzun sinyallerine kulak vermekle başlar. Günün belirli saatlerinde tuvalete oturmayı deneyin, acele etmeyin ve yeterince zaman ayırın. Düzenli yeme alışkanlıkları ve rahat bir tuvalet deneyimi dışkılamayı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 3 gün 30’ar dakika yürüyüş yapın
• Stresi azaltmak için derin nefes veya meditasyon deneyin
• Tuvalette ayaklarınızın altına küçük bir yükseltici koymak dışkılamayı kolaylaştırabilir
• Bir günlük tutarak belirtilerinizi ve tetikleyicileri takip edin

Diyet ve egzersiz

Beslenmenizde lif miktarını artırın: günde en az 5 porsiyon sebze, meyve ve tam tahıl tüketmeye çalışın. Yulaf, bulgur, kuru fasulye, mercimek gibi besinler iyi birer lif kaynağıdır. Lif miktarını hızla değil, yavaşça artırın ve bol su için. Düzenli egzersiz bağırsak kaslarını uyarır; bu nedenle yürüyüş, yüzme veya bisiklet size iyi gelebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kabızlık sosyal yaşamı ve ruh halini olumsuz etkileyebilir. Bu durumdan utanmak yerine doktorunuzla açıkça konuşmanız önemlidir. Kaygı ve stres bağırsakları yavaşlatabilir; bu nedenle duygusal desteğin tedavi sürecinde değeri büyüktür. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten profesyonel yardım isteyebilirsiniz.

Önleme

Kabızlığın birçok türü önlenebilir. Yeterli su içmek, lif açısından zengin beslenmek ve hareketsiz kalmamak en önemli önlemlerdir. Düzenli tuvalet alışkanlığı edinmek de kabızlık olasılığını azaltır.

Tarama programları

Kabızlık için özel bir tarama testi bulunmamaktadır; ancak Sağlık Bakanlığı, 50 yaş üzeri bireylere düzenli olarak bağırsak kanseri taraması yapılmasını önerir. Aile hekiminizden bu konuda bilgi alabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Hemoroid (basur) oluşumu
• Makat çatlağı (anal fissür)
• Bağırsak tıkanıklığı
• Dışkı kaçırma (sıvı sızıntısı şeklinde)

Uzun vadeli görünüm

Kabızlık büyük oranda düzeltilebilir bir durumdur. Doğru tedavi ve önerilere uyum ile belirtiler kontrol altına alınabilir. Yaşam tarzı değişiklikleri çoğu zaman yeterli olur; ilaç tedavisi gereken durumlarda da doktor takibi ile iyi sonuçlar alınabilir. Sağlıklı bir bağırsak düzeni için atacağınız küçük adımlar ileride size çok fayda sağlayacaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.