Kabızlıkta Beslenme Önerileri

Genel Bakış

Kabızlık, bağırsak hareketlerinin azalması, dışkılamanın zorlaşması veya sert dışkı nedeniyle ağrılı dışkılama olarak tanımlanabilir. Bu, çoğu zaman beslenme alışkanlıklarından kaynaklanan ve düzeltilebilen bir sindirim sorunudur.

Evet, kabızlık toplumda çok sık görülür. Her yaşta ortaya çıkabilir ve birçok kişi hayatının bir döneminde kabızlık yaşar.

Kabızlık herkesi etkileyebilir; ancak yaşlılarda, hamilelerde, hareket kısıtlılığı olan kişilerde ve liften fakir beslenenlerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Haftada üçten az dışkılama
• Dışkıyı yaparken aşırı ıkınma ve zorlanma
• Dışkının sert, kuru ve topak topak olması
• Karında şişkinlik ve huzursuzluk
• Tuvaletten sonra tam boşalamamış hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda karın ağrısı
• Dışkıyı tutma davranışı
• İç çamaşırında dışkı lekesi görülmesi
• İştah azalması

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda bağırsak hareketlerinin yavaşlaması daha sık olur
• Yetersiz sıvı alımına bağlı daha kuru dışkı
• Bazı ilaçların yan etkisi olarak kabızlık

Nedenler

Ana nedenler

• Yetersiz lifli gıda tüketimi (sebze, meyve, tam tahıllar)
• Yetersiz su içme
• Hareketsiz yaşam
• Bağırsak hareketlerini yavaşlatan bazı ilaçlar
• Stres ve rutin değişiklikleri

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Hamilelik
• Şeker hastalığı veya tiroid hastalığı gibi kronik rahatsızlıklar
• Uzun süre yatakta kalmak
• İşlenmiş ve lif oranı düşük gıdalarla beslenme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Dışkınızda kan fark ederseniz
• Kabızlıkla birlikte kusma yaşıyorsanız
• Dışkı yapamıyorsanız ve bu duruma şiddetli karın ağrısı eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kabızlık üç haftadan uzun süredir devam ediyorsa
• Dışkılama alışkanlığınızda belirgin ve açıklanamayan bir değişiklik varsa
• Kabızlık nedeniyle günlük yaşamınız etkileniyorsa

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, ardından fizik muayene yapar. Gerekli gördüğünde bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Kan testleri
• Tiroid fonksiyon testleri
• Gerektiğinde kolonoskopi veya diğer görüntüleme tetkikleri

Randevunuzda neler beklenir

Görüşme sırasında size beslenme alışkanlıklarınız, kullandığınız ilaçlar ve yaşam tarzınız sorulacaktır. Muayene genellikle birkaç dakika sürer, acele edilmez ve genellikle ağrısızdır.

Tedavi

Kabızlık tedavisinde ilk adım beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleridir. Bu değişiklikler yeterli olmazsa doktorunuz bazı yardımcı tedaviler önerebilir. Ancak herhangi bir ürün veya ilacı doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Evde kişisel bakım

• Günde 6-8 bardak su içmeye özen gösterin
• Lifli gıdaları kademeli olarak artırın: sebze, meyve, kurubaklagiller, yulaf ve kepekli ekmek gibi
• Her gün düzenli yürüyüş yapın
• Tuvalet ihtiyacını ertelemeyin, hissettiğinizde tuvalete gidin
• Yemeklerden sonra kısa yürüyüş yapmak sindirimi destekler

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekli görürse bağırsak hareketlerini rahatlatacak bazı ilaçlar veya lif takviyeleri önerebilir. Hangi ürünün sizin için uygun olduğunu yalnızca doktorunuz belirlemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kabızlık için cerrahi tedavi çok nadir gerekir. Genellikle altta yatan başka bir sağlık sorunu nedeniyle bağırsak tıkanıklığı gelişmişse cerrahi düşünülür.

Bu durumla yaşamak

Kabızlıkla başa çıkmak için düzenli bir tuvalet alışkanlığı oluşturmak önemlidir. Her gün aynı saatlerde tuvalete gitmeyi deneyin ve bağırsaklarınıza zaman tanıyın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın
• Stresten kaçınmaya çalışın
• Yeterli uyuyun
• Vücudunuzun susuz kalmaması için su içmeyi hatırlatın

Diyet ve egzersiz

Lifli besinler dışkıya hacim kazandırır, su ise dışkıyı yumuşatır. Lif miktarını aniden değil, birkaç haftaya yayarak artırın. Günde 25-30 gram lif hedeflenebilir. Egzersiz bağırsak hareketlerini uyarır; haftanın çoğu günü 30 dakikalık yürüyüş iyi bir başlangıçtır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kabızlık bazı kişilerde utanma, kaygı ve moral bozukluğuna yol açabilir. Bu duygular tamamen normaldir. Bu durumun yaygın ve tedavi edilebilir olduğunu unutmayın; gerekirse bu duygularınızı doktorunuzla veya güvendiğiniz bir sağlık çalışanıyla paylaşın.

Önleme

Evet, çoğu kabızlık durumu sağlıklı beslenme, yeterli sıvı tüketimi ve düzenli fiziksel aktivite ile önlenebilir. Bu alışkanlıkları günlük yaşamınıza yerleştirmek en etkili korunma yoludur.

Aşılar

Kabızlığı önlemek için özel bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Kabızlık için rutin tarama önerilmez. Ancak dışkılama alışkanlıklarınızda kalıcı bir değişiklik fark ederseniz doktorunuza danışmanız iyi olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Hemoroid (basur) oluşabilir
• Makatta çatlak (anal fissür) gelişebilir
• Nadiren bağırsak tıkanıklığı görülebilir
• Uzun süreli ıkınma bağırsak duvarında zayıflığa yol açabilir

Uzun vadeli görünüm

Kabızlık çoğu zaman doğru beslenme, su tüketimi ve hareketle düzelen, geçici bir sorundur. Tıbbi destek alırsanız ve önerilere uyarsanız bağırsak sağlığınız olumlu yönde gelişir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.