Gebelikte Kabızlık

Genel Bakış

Gebelikte kabızlık, hamilelik sırasında bağırsak hareketlerinin yavaşlaması nedeniyle dışkının sertleşmesi ve zorlaşmasıdır. Bu durum, büyüyen rahmin bağırsaklara baskı yapması ve gebelik hormonlarının sindirimi yavaşlatması sonucu ortaya çıkar. Kabızlık, haftada üçten az dışkılama, sert dışkı veya dışkılarken aşırı ıkınma olarak tanımlanabilir.

Evet. Gebelerin yaklaşık yarısında kabızlık görülür. Özellikle gebeliğin ilk üç ayında hormonal değişiklikler ve son aylarda rahmin bağırsaklara baskısı kabızlığı sıklaştırır.

Hamile olan tüm kadınları etkileyebilir. Daha önce kabızlık sorunu yaşayanlar, hareketsiz yaşam sürenler, yetersiz su ve lif tüketenler ile demir takviyesi kullananlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Haftada üçten az dışkılama
• Sert ve kuru dışkı
• Dışkılarken aşırı ıkınma
• Bağırsağın tam boşalmadığı hissi
• Karında şişkinlik ve gaz
• Karın ağrısı veya kramp
• Dışkılama sonrası rahatlayamama

Çocuklarda belirtiler

• Bu bilgilendirme gebelikteki kabızlığa yöneliktir; çocuklarda kabızlık farklı nedenlere bağlı olabilir ve ayrı bir değerlendirme gerektirir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaş gebeliklerde kabızlık riski artabilir; ancak belirtiler gebelerde yaştan bağımsız olarak benzerdir.

Nedenler

Ana nedenler

• Gebelikte artan progesteron hormonu bağırsak kaslarını gevşetir ve bağırsak hareketlerini yavaşlatır.
• Büyüyen rahim bağırsaklara baskı yaparak dışkının geçişini zorlaştırır.
• Demir takviyeleri dışkıyı sertleştirebilir.
• Gebelikte artan sıvı ihtiyacı karşılanmazsa vücut susuz kalır ve kabızlık kolaylaşır.
• Az hareket etmek bağırsakların çalışmasını yavaşlatır.

Risk faktörleri

• Yetersiz su içmek
• Liften fakir beslenmek
• Hareketsiz yaşam
• Demir veya bazı mide ilaçları kullanmak
• Daha önce kabızlık sorunu yaşamak
• Çoğul gebelik (ikiz gibi)
• Aşırı kilo alımı
• Stres ve kaygı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli karın ağrısı veya kramp
• Kusma ve hiç gaz çıkaramama
• Makattan kan gelmesi
• Ateşin olması
• Dışkı yapamama ile birlikte halsizlik ve baş dönmesi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kabızlık evde önlemlere rağmen bir haftadan uzun sürdüyse
• Düzenli ağrılı dışkılama sorunu varsa
• Kabızlık günlük yaşamı etkilemeye başladıysa
• Dışkıda uzun süreli değişiklik fark ederseniz

Tanı

Doktorunuz öncelikle yakınmalarınızı dinler, gebelik haftanızı sorar ve kullandığınız takviyeleri öğrenir. Fizik muayene yapabilir; gerekirse dışkılama alışkanlığınızı değerlendirmek için birkaç soru sorar.

Yapılabilecek testler

• Genellikle test yapılmaz.
• Karın muayenesi ile bağırsak sesleri ve hassasiyet değerlendirilebilir.
• Çok gerekirse rektal muayene yapılabilir.
• Ciddi başka bir hastalık şüphesinde kan testi veya ultrason istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz size bazı sorular soracak ve karnınıza hafifçe baskı yaparak muayene edecektir. Neden olabilecek faktörleri belirledikten sonra beslenme ve yaşam tarzı önerileriyle başlar, gerekirse gebelikte güvenli ilaç önerisinde bulunur.

Tedavi

Gebelikte kabızlık tedavisinde öncelikle beslenme, sıvı alımı ve hareket artışı gibi güvenli önlemler uygulanır. Bu önlemler yetersiz kalırsa doktorunuz gebelikte kullanılabilecek dışkı yumuşatıcı veya bağırsak hareketlerini düzenleyen bir ilaç önerebilir. Doktorunuz onaylamadan hiçbir ilaç kullanmayın.

Evde kişisel bakım

• Her gün en az 2-2,5 litre su için.
• Lifli gıdalar tüketin: sebze, meyve, kepekli ekmek, kuru baklagiller.
• Hafif yürüyüşler yapın, her gün düzenli hareket edin.
• Tuvalete çıkma hissini ertelemeyin.
• Tuvalette ayaklarınızı küçük bir tabureyle yükselterek daha rahat dışkılayabilirsiniz.
• Kabızlığı artıran işlenmiş gıdalardan ve aşırı kafeinden kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, gebelikte kullanımı güvenli kabul edilen bir dışkı yumuşatıcı veya ozmotik etkili bir laksatif önerebilir. Bu ilaçlar bağırsaktan emilmeden etki eder ve bebeğe geçişi çok azdır. Ancak hangi ilacın, hangi dozda ve ne kadar süre kullanılacağına yalnızca doktorunuz karar vermelidir. Reçetesiz ürünler dahil hiçbir ilacı doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gebelikte kabızlık doğrudan cerrahi gerektiren bir durum değildir. Ancak şiddetli ve ihmal edilmiş vakalarda hemoroid (basur) gibi ek sorunlar için doktorunuz güvenli bir tedavi planı yapabilir.

Bu durumla yaşamak

Gebelikte kabızlığı yönetmenin en iyi yolu düzenli bir tuvalet alışkanlığı oluşturmak ve her gün aynı saatte tuvalete oturmaktır. Yemeklerden sonra bağırsak hareketleri arttığı için özellikle kahvaltıdan sonra denemek faydalı olabilir. Dışkılama sırasında ıkınmamaya özen gösterin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde en az 30 dakika tempolu yürüyüş yapın.
• Düzenli uyuyun ve stressiz bir ortam oluşturun.
• Tuvalet ihtiyacınızı ertelemeyin.
• Bolon beslenmede lif ve suyu birlikte artırın.
• Doktorunuzla konuşarak demir takviyenizin ayarlanmasını isteyin.

Diyet ve egzersiz

Lif açısından zengin beslenin: elma, armut, kuru kayısı, erik, ıspanak, brokoli, tam tahıllar ve baklagiller. Lifli gıdaların etkili olması için bol su içmek şarttır. Ayrıca yüzme ve hamile yogası gibi yumuşak egzersizler bağırsak hareketlerini destekler. Aşırı yağlı ve şekerli gıdalar kabızlığı artırabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kabızlık; şişkinlik, ağrı ve rahatsızlık hissi nedeniyle gebede kaygı ve stres yaratabilir. Gebelik zaten duygusal değişimlerin yoğun olduğu bir dönemdir. Bu belirtilerin geçici olduğunu bilmek ve doktorunuzla konuşmak rahatlatıcı olur. Stres, bağırsakları daha da yavaşlatabilir.

Önleme

Gebelikte kabızlık çoğu zaman önlenebilir. Yeterince su içmek, lifli beslenmek, düzenli fiziksel aktivite yapmak ve tuvalet alışkanlıklarını ihmal etmemek en önemli önlemlerdir. Demir takviyesi alıyorsanız doktorunuzla dışkı yumuşatıcı gibi seçenekleri konuşabilirsiniz.

Aşılar

Kabızlığı önleyen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Rutin tarama testi yoktur; ancak doktorunuz gebelik takibi sırasında kabızlık riskinizi değerlendirebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Hemoroid (basur) ve anal fissür (makatta çatlak) gelişebilir.
• Dışkı birikimi (fekal impaksiyon) oluşabilir.
• Aşırı ıkınma karın içi basıncını artırabilir.
• Dışkılama korkusu ve tuvalete gitmekten kaçınma alışkanlığı gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Gebelikte kabızlık genellikle rahatsız edicidir ancak geçicidir. Doğum sonrası hormonlar normale döndükçe ve rahim küçüldükçe şikayetler çoğunlukla kendiliğinden düzelir. Doğru beslenme ve doktor önerileriyle bu dönemi rahat atlatmanız mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.