İshal Tedavisi: Bilmeniz Gereken Her Şey

Genel Bakış

İshal, dışkının normalden daha sık ve sulu olmasıdır. Bağırsaklarınız enfeksiyon veya başka bir nedenle suyu yeterince ememez. Çoğu ishal birkaç gün içinde kendiliğinden iyileşir.

İshal çok yaygındır. Yetişkinler yılda ortalama birkaç kez ishal olabilir. Çocuklar daha sık karşılaşabilir.

Herkesi etkileyebilir; ancak çocuklar, yaşlılar ve bağışıklığı zayıf olanlar daha dikkatli olmalıdır. Sıvı kaybı onlarda daha çabuk gelişir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sulu veya gevşek dışkılama
• Karın krampları
• Mide bulantısı ve kusma
• Şişkinlik
• Kimi zaman ateş

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk
• Az idrar yapma veya bezinin kurulu kalması
• Ağız ve dil kuruluğu
• Gözyaşı olmadan ağlama
• Halsizlik ve uykuya eğilim

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Şiddetli halsizlik
• Baş dönmesi
• Bilinç bulanıklığı
• İdrar miktarının azalması
• Kalp çarpıntısı gibi ciddi belirtiler

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler (rota virüs, norovirüs gibi)
• Bakteriler (Salmonella, E.coli gibi)
• Parazitler
• Gıda zehirlenmeleri
• Bazı ilaçların yan etkileri
• İrritabl bağırsak sendromu gibi bağırsak hastalıkları

Risk faktörleri

• Küçük çocuklar
• Yaşlılar
• Kronik hastalığı olanlar
• Bağışıklık sistemi zayıf olanlar
• Kemoterapi görenler
• Kirli su veya gıdalara maruz kalanlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• 24-48 saat içinde düzelmeyen ishal
• Susuzluk belirtileri
• Kanlı veya siyah dışkı
• Yüksek ateş
• Şiddetli karın ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kronik ishal – birkaç haftadır süren durum
• Uzun süreli kilo kaybı
• Geceleri uyandıran ishal
• Yeni bir ilaca başladıktan sonra ortaya çıkan durum

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi ve öykünüzü dinleyerek bir ön değerlendirme yapar. Muayene eder, karnınıza dokunur.

Yapılabilecek testler

• Gaitada test (dışkı kültürü)
• Kan testleri
• Gerekirse kolonoskopi veya endoskopi

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz ayrıca ne kadar süredir ishal olduğunuzu, dışkının rengini ve kıvamını, başka belirtileriniz olup olmadığını soracaktır. Tanı bazen sadece muayene ile konabilir.

Tedavi

İshalin en yaygın tedavisi sıvı kaybını yerine koymak ve dinlenmektir. Çoğu durumda ilaca gerek yoktur. Vücut genellikle kendi kendini iyileştirir.

Evde kişisel bakım

• Bol su ve sıvı için (maden suyu, ayran, çorba gibi)
• Oral rehidratasyon solüsyonu (eczanelerde bulunur) için
• Küçük ve sık öğünlerle beslenin
• Muz, pirinç, elma püresi gibi kolay sindirilebilen yiyecekler tercih edin
• Yetişkinler için bir süre süt ürünlerinden kaçının
• Kafeinli, çok tatlı ve gazlı içeceklerden uzak durun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ishalin nedenine göre antibiyotik veya parazit ilacı önerebilir. Bazı durumlarda bağırsak hareketlerini yavaşlatan ilaçlar kullanılabilir. Ancak bu ilaçları doktor önerisi olmadan kullanmak tehlikeli olabilir. Herhangi bir ilaç kullanırken doktorunuzun talimatlarına uyun; doz ve süreyi asla kendi başınıza değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İshal genellikle cerrahi gerektirmez. Ancak apandisit gibi ishale neden olabilen bazı durumlarda ameliyat gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

İshalin olduğu günlerde dinlenmek ve sıvı tüketmek en önemlisidir. Vücudunuzun uyarılarını dinleyin. İyileştikten sonra da beslenmenize dikkat edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık sık su ve sabunla yıkayın
• Yemeklerinizi iyi pişirin
• Çiğ ve az pişmiş gıdalardan kaçının
• Temiz ve güvenli su için

Diyet ve egzersiz

İshal sonrası bağırsaklar kendini toparlarken hafif ve sindirimi kolay yiyecekler tercih edin. Yürüyüş gibi düşük tempolu egzersizler genel sağlık için iyidir; ancak vücut sıvı kaybetmişken yoğun egzersiz yapmayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Özellikle kronik ishal, günlük yaşamı etkileyerek kaygı ve stres oluşturabilir. Kendinize karşı şefkatli olun. Sosyal hayattan izole olmamak için bu konuyu ailenizle ve doktorunuzla konuşun.

Önleme

İshalin birçok nedeni önlenebilir. Temiz su içmek, elleri doğru yıkamak ve gıda hijyenine dikkat etmek en etkili önlemlerdir.

Aşılar

Bebeklere uygulanan rota virüs aşısı, önemli bir ishal sebebine karşı koruma sağlar. Aşı takvimi için aile hekiminize veya çocuk doktorunuza danışın.

Tarama programları

Genel olarak ishal için rutin bir tarama önerilmez. Fakat bağışıklığı zayıf kişilerde veya seyahat öncesi sağlık önerileri için doktorunuza danışabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Dehidratasyon (vücudun su kaybetmesi)
• Elektrolit dengesizliği
• Böbrek yetmezliği
• Yetersiz beslenme
• Kronik ishale dönüşme

Uzun vadeli görünüm

İshal çoğu zaman birkaç gün içinde kendiliğinden düzelir. Sıvı kaybını önlemek ve dinlenmek çoğu kişi için yeterlidir. Günümüzde doğru tedaviyle ishalin ciddi sonuçları büyük ölçüde önlenebilmektedir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.