Tanı Sonrası Baş Dönmesi

Genel Bakış

Teşhis sonrası baş dönmesi, bir beyin veya sinir hastalığı tanısı konulduktan sonra ortaya çıkan sersemlik, dengesizlik veya etrafın dönme hissi olarak tanımlanır. Bu durum hastalığın kendisinden, kullanılan ilaçlardan veya duygusal stres kaynaklı olabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Beyin ve sinir sistemi hastalıkları tanısı alan hastaların önemli bir bölümü tedavi sürecinin bir döneminde baş dönmesi yaşar.

Her yaşta görülebilir; ancak ileri yaştaki bireylerde ve inme, migren, iç kulak hastalığı veya travmatik beyin hasarı öyküsü olanlarda daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Başta hafiflik veya sersemlik hissi
• Etrafın veya kendinin dönüyormuş gibi hissetme (vertigo)
• Dengesizlik ve ayakta durmakta zorlanma
• Göz kararması veya bayılacakmış gibi olma
• Yürürken denge kaybı yaşama

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda baş dönmesi bazen fark edilmez; kendini huzursuzluk, denge kaybı, sık düşme veya 'odam dönüyor' gibi ifadelerle gösterebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda baş dönmesi düşme ve kırık riskini artırır; ayrıca kafa karışıklığı, yön bulmada zorluk ve yürümede bozulma ile birlikte görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Denge merkezini etkileyen iç kulak veya beyin sapı hasarı
• İnme sonrası denge yollarında hasar
• Migrenin bir türü olan vestibüler migren
• Multiple skleroz (MS) gibi hastalıklarda sinir hasarına bağlı denge bozukluğu
• Beyin tümörleri veya kafa içi basınç artışı
• Kullanılan ilaçların yan etkisi
• Anksiyete, stres veya panik bozukluk

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Geçirilmiş inme veya travmatik beyin hasarı
• Birden fazla ilaç kullanımı
• Yüksek tansiyon veya şeker hastalığı gibi kronik sağlık sorunları
• Uzun süre yatak istirahati ve hareketsizlik
• Yetersiz sıvı alımı (dehidrasyon)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın
• Bayıldıysanız veya başınızı çarptıysanız
• Baş dönmesi ile birlikte kontrol edilemeyen kusma yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Baş dönmesi birkaç günden uzun sürüyorsa
• Doğrulurken veya ayağa kalkarken sürekli tekrarlıyorsa
• Günlük işlerinizi yapmanızı engelliyorsa
• Tedaviye rağmen azalmıyorsa

Tanı

Doktorunuz önce şikâyetlerinizi dinler ve ayrıntılı bir nörolojik muayene yapar. Sağa sola bakarken veya yürürken neler hissettiğinizi değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Kan basıncı ve kalp ritmi ölçümü
• Kan tahlilleri
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Vestibüler testler (denge ve göz hareketlerini değerlendirme)
• İşitme testi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında belirtilerinizi ayrıntılı anlatmanız istenir. Bazı testler baş dönmesini tetikleyebilir; bu normaldir. Teşhis için bazen birden fazla test gerekebilir, fakat bu işlemlerin çoğu ağrısız ve güvenlidir.

Tedavi

Tedavide temel amaç, baş dönmesinin altında yatan nedeni bulmak ve ona yönelik bir plan oluşturmaktır. Tedavi; ilaçlar, denge egzersizleri, yaşam tarzı değişiklikleri veya nadiren cerrahi içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Ani baş ve beden hareketlerinden kaçının
• Yataktan kalkarken önce yana dönüp yavaşça doğrulun
• Kalktığınızda bir yere tutunarak dengeleyin
• Susuz kalmamak için yeterli sıvı tüketin
• Kafein, alkol ve aşırı tuzlu gıdalardan uzak durun
• Evde takılma riskini azaltacak düzenlemeler yapın (koridorları aydınlatın, halıları sabitleyin)

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, baş dönmesini ve bulantıyı hafifletmek için bazı ilaçlar önerebilir. Bunların yanında vestibüler rehabilitasyon denilen, dengenizi yeniden eğitmeye yönelik özel fizik tedavi programı da uygulanabilir. İlaçlarınızı ve egzersizlerinizi doktorunuzun önerdiği şekilde kullanmanız önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi, yalnızca tümör veya denge sinirine bası yapan yapısal bir sorun gibi özel durumlarda ve diğer tedavilerin başarısız olduğu hastalarda düşünülür.

Bu durumla yaşamak

Baş dönmesi hayatınızı zorlaştırabilir, ancak doğru tedavi ve alışkanlıklarla kontrol altına alabilirsiniz. Günlük aktivitelerinizi dinlenme aralarıyla planlayın, kendinizi zorlamayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun ve uyku saatlerinizi koruyun
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin
• Sigara ve alkol kullanmamaya özen gösterin
• Ağır kaldırmak veya çok hızlı hareket etmek gibi tetikleyicilerden kaçının
• Yürüyüş gibi hafif ve güvenli egzersizler yapın

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmek, kan şekeriniz ve tansiyonunuzun dalgalanmasını önleyerek baş dönmesini azaltabilir. Ayrıca fizyoterapistinizin dengeyi güçlendirmek için önereceği egzersizleri düzenli uygulayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli baş dönmesi, kaygı ve depresyonu tetikleyebilir. Bu durum yaşadığınız şeyin bir parçasıdır; yalnız değilsiniz. Duygularınızı doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Baş dönmesinin her türü önlenemeyebilir, ancak düşme riskini azaltmak, düzenli doktor kontrolü ve tedaviye uyum ile belirtileri hafifletmek mümkündür. Sağlık Bakanlığının önerdiği koruyucu sağlık uygulamalarına bağlı kalmak da önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşme nedeniyle kırık, çatlak veya kafa travması oluşabilir
• Günlük aktivitelerin bağımsız yapılması güçleşebilir
• Altta yatan hastalık ilerliyorsa kalıcı denge kaybı gelişebilir

Uzun vadeli görünüm

Çoğu hasta için baş dönmesi geçicidir ve uygun tedaviyle büyük ölçüde düzelir. Sabırlı olmak, tedavinize düzenli devam etmek ve sağlık ekibinizle iletişim halinde kalmak iyileşme sürecinizi olumlu etkiler.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.