Hemoroid ve Aile Hayatı: Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Hemoroid, makat bölgesindeki toplardamarların şişmesi ve genişlemesidir. Halk arasında basur olarak da bilinir. Bu damarlar makatın içinde veya dışında olabilir. Çoğu zaman ağrı, kaşıntı ve kanama yapabilir, ancak ciddi bir hastalık değildir ve tedavi edilebilir.

Evet, hemoroit toplumda çok sık görülür. Her 100 kişiden yaklaşık 50 ila 75'i hayatının bir döneminde hemoroit belirtileri yaşar.

Hemoroit en çok 45-65 yaş arası yetişkinlerde görülür. Gebelerde, doğum yapmış kadınlarda, uzun süre oturmak zorunda kalanlarda ve kabızlık sorunu olan kişilerde daha sık rastlanır. Ancak çocuklarda ve gençlerde de görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Makat çevresinde kaşıntı, yanma veya rahatsızlık hissi
• Dışkılama sırasında veya sonrasında parlak kırmızı kanama
• Makat çevresinde ağrı ve hassasiyet
• Makat yakınında ele gelen yumuşak şişlik
• Dışkılamadan sonra makatın tam boşalmadığı hissi
• Otururken veya yürürken rahatsızlığın artması

Çocuklarda belirtiler

• Hemoroid çocuklarda nadirdir; görüldüğünde genellikle kabızlık nedeniyle ortaya çıkar.
• Dışkılama sırasında ağrı ve direnme, çocuklarda kabızlık belirtisi olabilir.
• Çocuklarda makat bölgesinde kanama mutlaka doktora danışılmalıdır çünkü başka nedenler de olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşla birlikte dokular zayıfladığı için hemoroit belirtileri daha belirgin olabilir.
• Kabızlık, bazı ilaçlar ve hareketsizlik yaşlılarda hemoroit riskini artırır.
• Yaşlılarda makat bölgesindeki kanamalar, hemoroit dışında başka sağlık sorunlarının da belirtisi olabilir; bu yüzden doktora görünmek önemlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Dışkılama sırasında uzun süre ıkınma
• Kronik kabızlık veya ishal
• Uzun süre oturmak
• Hamilelik ve doğum
• Ailede hemoroit öyküsü

Risk faktörleri

• Aşırı kilolu olmak
• Liften fakir, işlenmiş gıdalarla beslenmek
• Yeterince su içmemek
• Tuvalette uzun süre vakit geçirmek
• Ağır kaldırmak
• Mesleki nedenlerle uzun süre oturmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Makattan gelen kanamayı fark ettiğinizde
• Makat bölgesinde şiddetli ağrı veya sert şişlik olduğunda
• Kanama dışkılama dışında da devam ediyorsa
• Daha önce hemoroit tanısı almış olsanız bile belirtileriniz değiştiyse veya kötüleştiyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hemoroit belirtileri bir haftadan uzun sürdüyse
• Evde uyguladığınız bakım yöntemleri işe yaramıyorsa
• Ailenizde bağırsak veya kalın bağırsak hastalığı öyküsü varsa
• Dışkılama alışkanlığınızda belirgin değişiklik fark ettiyseniz

Tanı

Doktor önce size şikayetlerinizi sorar ve genel bir muayene yapar. Makat bölgesine bakarak dış hemoroitleri görebilir. İç hemoroitleri değerlendirmek için parmakla muayene ve anoskop adı verilen ince bir aletle muayene gerekebilir. Bu işlemler genellikle kısa sürer ve fazla rahatsızlık vermez.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Doktor makat bölgesini görerek ve elle kontrol eder.
• Anoskopi: Makat kanalının içini görmek için ince, ışıklı bir alet kullanılır.
• Sigmoidoskopi veya kolonoskopi: Kanamanın başka bir nedeni olup olmadığını araştırmak için bağırsağın bir kısmı veya tamamı incelenir. Bu testler genellikle daha ileri değerlendirme gerektiğinde yapılır.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç dakika sürer. Muayene sırasında hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz, ancak ciddi bir ağrı beklenmez. Doktorunuz size tanıyı net şekilde açıklar ve tedavi seçeneklerini anlatır. Gerekirse sizi bir genel cerrahi veya gastroenteroloji uzmanına yönlendirebilir.

Tedavi

Hemoroid tedavisi kişinin şikayetlerine, hemoroitin tipine ve şiddetine göre değişir. Çoğu durumda evde uygulanan yöntemler ve yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olur. İlaç ve tıbbi girişimler doktor kontrolünde planlanır.

Evde kişisel bakım

• Günde 2-3 kez ılık suyla oturma banyosu yapın; küvete veya leğene sıcak değil, ılık su koyarak 10-15 dakika oturun.
• Tuvalette uzun süre oturmamaya özen gösterin ve ıkınmaktan kaçının.
• Dışkılamadan sonra yumuşak, kokusuz, parfümsüz temizlik malzemeleri kullanın; sert tuvalet kağıdı kullanmayın.
• Bol su için ve lifli gıdalar tüketerek kabızlığı önleyin.
• Hareketli olmaya çalışın; gün içinde kısa yürüyüşler yapın.
• Dar iç çamaşırı yerine pamuklu, rahat kıyafetler tercih edin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, hemoroit belirtilerini hafifletmek için reçetesiz veya reçeteli bazı kremler, fitiller veya ağrı kesiciler önerebilir. Bunlar yalnızca doktor veya eczacı tavsiyesiyle kullanılmalıdır. Ayrıca lastik bant ligasyonu, skleroterapi veya lazer gibi ofis tipi girişimler de bazı hemoroit türlerinde uygulanabilir. Hangi yöntemin size uygun olduğunu doktorunuz belirler.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri derecede veya diğer tedavilere yanıt vermeyen hemoroitlerde cerrahi seçenekler değerlendirilir. Ancak ameliyat son çaredir. Doktorunuz, cerrahinin yararlarını ve risklerini sizinle ayrıntılı şekilde konuşur.

Bu durumla yaşamak

Hemoroit ile yaşarken tuvalet alışkanlıklarınızı düzenlemek ve dışkılamayı ertelememek önemlidir. Tuvalette telefonla vakit geçirmek yerine işinizi bitirince kalkın. Gün içinde uzun süre oturmak zorundaysanız, ara verin ve kısa yürüyüşler yapın. Ağrı ve kaşıntı olduğunda ılık oturma banyosu rahatlatıcı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Lifli gıdaları (tam tahıllar, sebzeler, meyveler) sofranızdan eksik etmeyin.
• Günde en az 8-10 bardak su içmeye çalışın.
• Düzenli yürüyüş ve hafif egzersiz yapın.
• Dışkılama ihtiyacınızı ertelemeyin.
• Fazla kilolarınız varsa sağlıklı bir diyetle kilo vermeyi deneyin.
• Alkol ve sigaradan kaçının veya azaltın.

Diyet ve egzersiz

Lifli beslenmek, dışkının yumuşak kalmasına yardımcı olur ve kabızlığı önler. Buğday kepeği, yulaf, mercimek, elma ve brokoli gibi gıdalar iyi birer lif kaynağıdır. Ayrıca günde 30 dakikalık yürüyüş, bağırsak hareketlerini düzenler. Ağır kaldırma ve aşırı zorlayıcı egzersizler hemoroiti kötüleştirebilir; bu nedenle doktorunuza danışarak uygun bir aktivite planı oluşturun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hemoroit, kaşıntı, ağrı ve kanama gibi belirtiler nedeniyle utanç verici ve stresli bir durum olarak algılanabilir. Bu da uyku düzenini ve günlük yaşamı etkileyebilir. Unutmayın ki hemoroit tıbbi bir durumdur ve doktora anlatmak utanılacak bir şey değildir. Yaşadığınız duygusal zorlanmaları aileniz veya doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Hemoroit her zaman tamamen önlenemez ancak riski azaltmak mümkündür. Düzenli tuvalet alışkanlıkları, lifli beslenme, yeterli su içme ve hareketsiz kalmamak en etkili önlemlerdir. Dışkılama sırasında ıkınmaktan kaçınmak da hemoroit oluşumunu engellemeye yardımcı olur.

Aşılar

Hemoroit için bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Hemoroit için rutin bir tarama testi önerilmez. Ancak makat bölgesinde kanama, ağrı veya dışkılama alışkanlığı değişikliği yaşayan kişilerin doktora başvurması ve gerekli incelemeleri yaptırması önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Hemoroid çoğu zaman ciddi bir sorun yaratmaz, ancak sürekli kanama zamanla kansızlığa (anemi) yol açabilir.
• İç hemoroit dışarı doğru sarkabilir ve elle içeri itilemeyen, ağrılı bir duruma dönüşebilir.
• Damar içinde pıhtı oluşabilir; bu durumda makat bölgesinde şiddetli ağrı ile birlikte sert bir şişlik gelişir.

Uzun vadeli görünüm

Hemoroit genellikle tedavi edilebilen, yaşamı tehdit etmeyen bir durumdur. Doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle belirtiler çoğu zaman haftalar içinde iyileşir. Ameliyat gerektiğinde bile sonuçlar genellikle başarılıdır. Sağlık ekibinizin önerilerine uyduğunuzda bu sorunu yönetmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.