Hemoroid (Basur) için Kendi Kendine Bakım Rehberi

Genel Bakış

Hemoroid, makat ve kalın bağırsağın son kısmındaki toplardamarların şişmesidir. Halk arasında basur olarak bilinir. Bu damarlar normalde makat bölgesini destekler; şiştiklerinde kaşıntı, ağrı veya kanama gibi belirtilere yol açabilir.

Evet. Hemoroid, sindirim sistemiyle ilgili en sık görülen sorunlardan biridir. Birçok kişi yaşamı boyunca en az bir kez hemoroid belirtisi yaşar; ancak herkes bu belirtiler için doktora başvurmaz.

Hemoroid her yaşta görülebilir; ancak 45-65 yaş aralığında, hamilelikte, uzun süre oturarak çalışanlarda ve kronik kabızlığı olanlarda daha sık ortaya çıkar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Makat çevresinde kaşıntı, yanma veya tahriş
• Tuvalet sonrası tuvalet kâğıdında parlak kırmızı kan
• Makat bölgesinde ağrı veya rahatsızlık
• Makat dışında ele gelen yumuşak şişlik
• Tuvalet sonrası makatın tam temizlenmemiş gibi hissetmesi

Çocuklarda belirtiler

• Makat çevresinde kaşıntı
• Tuvalet sırasında ağrı ve ıkınma
• Nadiren tuvalet kâğıdında hafif kanama

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Makat bölgesinde kaşıntı ve ağrı
• Tuvalette ve sonrasında kanama
• Dışkılamayla artan veya azalan makat şişliği

Nedenler

Ana nedenler

• Kabızlık ve tuvalette uzun süre ıkınmak
• Uzun süre oturmak, özellikle tuvalette vakit geçirmek
• Hamilelik ve doğum sırasında karın içi basıncın artması
• Ağır kaldırmak, sürekli öksürmek veya zorlanmak
• Kalıtımsal olarak damar duvarlarının zayıf olması

Risk faktörleri

• Kronik kabızlık veya kronik ishal
• Fazla kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam
• Yetersiz lif ve su alımı
• İleri yaş
• Ailede hemoroid öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Makattan gelen kan dışkıyla karışmış veya koyu renkliyse
• Makat ağrısı şiddetliyse ve evde bakımla geçmiyorsa
• Daha önce hiç makattan kanama yaşamadıysanız
• Kanama ile birlikte halsizlik, solukluk veya baş dönmesi hissederseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yıllık kontrol muayenesi sırasında hemoroid belirtilerinizden bahsedin.
• Belirtiler birkaç haftadır sürüyorsa aile hekiminize veya bir uzmana danışın.
• Ailenizde bağırsak kanseri öyküsü varsa, kanama olmasa bile doktorunuza durumu iletin.

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi dinler. Ardından makat bölgesini ve son bağırsağın girişini kontrol eder. Hemoroidi teşhis etmek için çoğu zaman basit bir fizik muayene yeterlidir. Kanamanın başka nedenlerini elemek için ileri tetkikler gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• Dijital rektal muayene: Doktor, eldivenli bir parmakla makatın içini yoklayarak var olan kitle ya da hassasiyeti değerlendirir.
• Anoskopi: Makatın içine ince, ışıklı bir aletle bakılmasını sağlar.
• Kolonoskopi: Kalın bağırsağın tamamını inceleyen bir yöntemdir; özellikle kanama şikâyeti olan bazı kişilerde önerilebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene birkaç dakika sürer ve çoğu kişi için hafif rahatsız edicidir, ancak ağrılı bir işlem değildir. Doktorunuz mahremiyetinize dikkat eder. Kolonoskopi gerekiyorsa önceden özel bir bağırsak temizliği yapmanız istenir.

Tedavi

Hemoroid tedavisinin ilk basamağı belirtileri azaltmak ve tekrarlanmasını önlemektir. Hafif ve orta dereceli hemoroidlerde evde bakım ve yaşam tarzı değişiklikleri çoğu zaman yeterli olur. Daha ciddi durumlarda doktorunuz uygun tıbbi yöntemleri önerir.

Evde kişisel bakım

• Günde ortalama 8-10 bardak su için.
• Sebze, meyve, tam tahıl ve baklagiller gibi lifli gıdaları her gün tüketin.
• Tuvalete çıkınca ıkınmayın; tuvaleti ertelemeyin.
• Tuvalette uzun süre oturmayın ve telefonla vakit geçirmeyin.
• Günde 2-3 kez, her seferinde 10-15 dakika ılık su dolu bir küvette veya leğende oturun.
• Lif takviyesi kullanmayı düşünüyorsanız önce doktorunuza danışın.
• Makat bölgesini temiz ve kuru tutun; yumuşak tuvalet kâğıdı veya kokusuz ıslak mendil kullanın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz; makat bölgesine uygulanan krem, fitil veya pomad gibi ilaçları, bazı durumlarda ağızdan alınan ilaçları önerebilir. Ayrıca lastik bant ligasyonu, skleroterapi, lazer veya pıhtılaştırma yöntemleri gibi küçük işlemlerle hemoroidin küçültülmesi sağlanabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna yalnızca doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri evredeki, çok sarkan veya diğer tedavilerle düzelmeyen hemoroidlerde cerrahi önerilebilir. Ameliyatla hemoroid dokusu çıkarılır. Bu seçeneğin riskleri ve yararları doktorunuz tarafından sizinle ayrıntılı olarak konuşulur.

Bu durumla yaşamak

Tuvalet ihtiyacınız geldiğinde ertelemeyin. Düzenli bir tuvalet saatine çalışın. Uzun süre oturmak zorundaysanız arada kalkıp yürüyün. Otururken çok yumuşak olmayan, destek sağlayan bir zemin tercih edin. Ağır kaldırırken belinizi değil, bacaklarınızı kullanın ve nefesinizi tutarak zorlanmaktan kaçının.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün düzenli yürüyüş yapın.
• Günlük hayatınıza hareket katın; uzun süre sabit oturmayın.
• Kabızlığı önlemek için su ve lif alımınızı artırın.
• Tuvalete her gittiğinizde süreyi kısa tutun.
• Aşırı baharatlı ve işlenmiş gıdalardan kaçınmaya çalışın.

Diyet ve egzersiz

Posalı besinler dışkıyı yumuşatır ve bağırsak hareketlerini düzenler. Bu nedenle her öğünde bol renkli sebze, meyve ve tam tahıl yiyin. Haftanın birçok günü orta tempolu yürüyüş yapmak kan dolaşımını destekler. Ancak çok ağır kaldırma veya yüksek efor gerektiren egzersizler belirtileri tetikleyebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bu rahatsızlık utanma hissi, kaygı ve uyku sorunlarına yol açabilir. Bazı kişiler sosyal ortamlarda veya cinsel yaşamında zorlanabilir. Duygularınızı bir yakınınızla paylaşmak rahatlatıcı olabilir. Aşırı kaygı ya da çökkünlük hissediyorsanız bir ruh sağlığı uzmanından destek isteyin. Acil bir kriz durumunda kendinize zarar verme düşüncesi varsa vakit kaybetmeden 112'yi arayın.

Önleme

Hemoroidi tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riski belirgin şekilde azaltmak mümkündür. Bunun için kabızlığı önlemek, yeterli su içmek, lifli beslenmek ve tuvalette uzun süre kalmamak en önemli adımlardır.

Aşılar

Hemoroide karşı koruyucu bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Hemoroid için özel bir tarama testi yoktur. Ancak makattan kanama veya dışkı alışkanlığında değişiklik olan kişilere, altta yatan diğer nedenleri elemek için doktor tarafından gerekli görülürse bağırsak incelemeleri önerilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Makat bölgesinde pıhtılaşmış, sert ve ağrılı bir şişlik (tromboze hemoroid)
• Tekrarlayan kanamalar nedeniyle gelişebilen kansızlık (anemi)
• Dışarı sarkan hemoroidin sıkışması ve şiddetli ağrı
• Makat çevresinde cilt tahrişi, kaşıntı ve nadiren enfeksiyon

Uzun vadeli görünüm

Hemoroid, yaşamı tehdit eden bir hastalık değildir. Çoğu insan, evde bakım önlemleri ve doktor önerileriyle belirtilerini kontrol altına alabilir. Tedavi edilmeyen durumlarda bile komplikasyonlar nadirdir ve çoğu zaman başarılı şekilde yönetilebilir. Erken dönemde doktorunuzla görüşmek, hem içinizi rahatlatır hem de gereken tedaviyi en uygun şekilde planlamanıza yardımcı olur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.