Hemoroid (Basur): Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Genel Bakış

Hemoroid, anüsün (makat) ve alt rektumun (kalın bağırsağın son kısmı) içindeki damarların şişmesidir. Bu damarlar, varisler gibi genişleyebilir ve makatta kaşıntı, ağrı veya kanamaya yol açabilir. Halk arasında 'basur' olarak da bilinir.

Evet, çok yaygındır. Hemoroid, sindirim sistemi hastalıkları arasında en sık karşılaşılan sorunlardan biridir.

Her yaşta görülebilir, ancak 30-50 yaş arası, hamile kadınlar, doğum yapan kadınlar ve uzun süre oturarak çalışan kişilerde daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bağırsak hareketi sırasında parlak kırmızı renkte kanama
• Makatta kaşıntı, yanma veya rahatsızlık
• Makatta ağrı ve hassasiyet
• Makatta ele gelen yumuşak şişlik veya dışa sarkmış doku (hemoroid memesi)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda görülme sıklığı daha düşüktür; belirtiler arasında makatta kaşıntı, ağrılı dışkılama ve tuvalette kan izi olabilir.
• Uzun süre tuvalette oturmak ve kabızlık çocuklarda hemoroidi tetikleyebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda hemoroid belirtileri bazen başka bağırsak sorunlarıyla karışabilir.
• Kabızlık, az su içme ve hareketsizlik yaşlılarda riski artırır; belirtiler aynı olmakla birlikte doku sarkması ve kanama daha belirgin olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Dışkılama sırasında aşırı ıkınma ve zorlanma
• Kronik kabızlık veya ishal
• Uzun süre oturmak, özellikle tuvalette
• Gebelik ve doğum sırasında artan basınç
• Ağır kaldırma

Risk faktörleri

• Yetersiz lifli beslenme ve az su içme
• Aşırı kilo veya obezite
• Yaşlanma (dokuların zayıflaması)
• Hemoroid için aile öyküsü
• Tuvalette uzun süre vakit geçirme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Makattan kanama görüyorsanız (bu her zaman hemoroid olmayabilir; başka bağırsak hastalıklarının işareti olabilir)
• Ağrı veya kanama evde uygulanan yöntemlerle geçmiyorsa veya kötüleşiyorsa
• Dışkınızda kan varsa, özellikle dışkı rengi siyah veya koyu ise
• Makatta ele gelen bir kitle veya şişlik büyüyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hemoroid şikayetleri yaşam kalitenizi etkiliyorsa (iş, uyku, günlük aktiviteler)
• Hamilelik öncesinde veya sonrasında hemoroid sorunları yaşıyorsanız
• 40 yaşın üzerindeyseniz ve ilk kez makattan kanama yaşadıysanız
• Daha önce hemoroid teşhisi konduysa, ancak belirtiler değiştiyse veya arttıysa

Tanı

Doktorunuz öncelikle belirtilerinizi dinler ve genel bir fizik muayene yapar. Hemoroid tanısı genellikle makata dışarıdan bakma ve makata eldivenli parmakla muayene ile konur.

Yapılabilecek testler

• Dijital rektal muayene: Doktor, parmağıyla makattan içeriyi kontrol eder.
• Anoskopi: Makata küçük bir aletle bakılarak hemoroidin türü ve yeri incelenir.
• Gerekirse kolonoskopi: Özellikle ileri yaşlarda veya kanama başka nedenlerle araştırılıyorsa önerilebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle hızlı ve çoğu zaman hafif bir rahatsızlık hissiyle geçer. Endişenizi doktorunuza söylemekten çekinmeyin. Gerekirse ek testler için sizi yönlendirir.

Tedavi

Hemoroid tedavisinde amaç belirtileri hafifletmek ve tekrarını önlemektir. Çoğu hemoroid, beslenme ve tuvalet alışkanlıklarını düzenleyerek evde yönetilebilir.

Evde kişisel bakım

• Ilık suyla oturma banyosu yapın; günde birkaç kez 10-15 dakika ılık su dolu leğende oturun.
• Tuvalette ıkınmaktan kaçının ve tuvalette oturma süresini kısa tutun.
• Bol su için ve lifli yiyecekler tüketin (sebze, meyve, tam tahıllar).
• Tuvalet kağıdı yerine su veya kokusuz, alkolsüz ıslak mendil tercih edebilirsiniz.
• Uzun süre oturmaktan veya ayakta durmaktan kaçının; aralarda kısa yürüyüşler yapın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz önerirse hemoroid kremleri, fitiller veya ağrı kesici etkili preparatlar kullanılabilir. Hangi ilacı ne kadar süre kullanacağınızı mutlaka doktorunuz veya eczacınız belirlemelidir. İlaçlar belirtileri geçici olarak rahatlatır, ancak asıl tedavi altta yatan nedenlerin (kabızlık, ıkınma) çözülmesidir. Ayrıca, bu girişimler işe yaramazsa doktorunuz ofisinde yapılabilecek bazı küçük işlemler (örneğin hemoroidi lastik bantla bağlama) önerebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, hemoroid çok büyükse, ağrılıysa veya diğer tedavilere yanıt vermezse cerrahi düşünülebilir. Ameliyatın gerekli olup olmadığına doktorunuz karar verir; çoğu hemoroid ameliyat gerektirmez.

Bu durumla yaşamak

Günlük hayatta düzenli tuvalet alışkanlığı geliştirmek, tuvaleti geldiğinde ertelememek ve tuvalette fazla vakit geçirmemek önemlidir. Belirtilerinizi not almak, kendiniz için iyi bir takip yöntemi olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın; yürüyüş, yüzme gibi hafif aktiviteler bağırsak hareketlerini düzenler.
• Günde yeterli su içmeyi ihmal etmeyin.
• Tuvalet sonrası bölgeyi temiz ve kuru tutun.
• Pamuklu iç çamaşırı tercih edin ve dar giysilerden kaçının.

Diyet ve egzersiz

Lifli beslenme hemoroidi önlemenin en önemli parçasıdır. Bol sebze, meyve, kuru baklagiller ve tam tahıllı ürünler tüketin. Günde en az 8-10 bardak su içmeye özen gösterin. Hafif egzersizler sindirimi düzenler ve kabızlığı önler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren kaşıntı, ağrı veya kanama kaygıya, utanca ve uyku sorunlarına yol açabilir. Bu hisler normaldir; hemoroid çok yaygın ve tedavi edilebilir bir durumdur. Doktorunuzla açıkça konuşmak ve destek almak rahatlamanıza yardımcı olacaktır.

Önleme

Çoğu vakada hemoroid önlenebilir veya tekrarlama riski azaltılabilir. Kabızlığı önlemek, bol su içmek, düzenli egzersiz yapmak ve tuvalette ıkınmaktan kaçınmak en etkili yöntemlerdir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik kanama nedeniyle demir eksikliği anemisi gelişebilir.
• İç hemoroid dışarı sarkabilir (prolabe olur) ve ağrıya yol açabilir.
• Boğulmuş hemoroid (dokunun kan akışının kesilmesi) şiddetli ağrı yapar ve acil müdahale gerektirir.
• Kaşıma ve tahriş nedeniyle cilt enfeksiyonu gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Hemoroid genellikle ciddi bir sağlık sorunu değildir ve uygun tedaviyle belirtiler kontrol altına alınabilir. Tedavinin başarılı olması için doktorunuzun önerilerine uymanız ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarını sürdürmeniz yeterlidir. Erken dönemde tıbbi destek almak iyileşme sürecini hızlandırır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.