Yemek Sonrası Enfeksiyon: Mide ve Bağırsak Enfeksiyonları

Genel Bakış

Yemek sonrası enfeksiyon, mikropların (virüs, bakteri veya parazit) kirlenmiş yiyecek ya da sularda vücuda girmesiyle ortaya çıkan bir mide-bağırsak hastalığıdır. Tıpta 'gastroenterit' denir. Mide ve bağırsakların iltihaplanması ishale, bulantıya ve kusmaya yol açabilir. Çoğu insan birkaç gün içinde dinlenerek ve bol sıvı alarak iyileşir.

Oldukça yaygındır. Hemen herkes hayatının bir döneminde gıda kaynaklı bir mide-bağırsak enfeksiyonu geçirebilir.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Bebekler, küçük çocuklar, yaşlılar, hamileler ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler daha ağır etkilenebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sulu ishal
• Bulantı ve kusma
• Karın krampları ve ağrısı
• Ateş
• İştahsızlık ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• İshal ve kusma nedeniyle aşırı sıvı kaybı belirtileri
• Bıngıldakta çökme ve az idrar yapma
• Normalden daha uykulu veya huzursuz görünme

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Baş dönmesi ve düşme riski
• Bilinç bulanıklığı veya şiddetli halsizlik
• Çok az idrar yapma ve ağız kuruluğu gibi sıvı kaybı belirtileri

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler: Norovirüs ve rotavirüs gibi virüsler
• Bakteriler: Salmonella, Campylobacter ve E. coli gibi bakteriler
• Parazitler: Kirlenmiş su ve yiyeceklerle bulaşan parazitler
• Toksinler: Bazı bakterilerin ürettiği zararlı maddeler

Risk faktörleri

• Az pişmiş et, tavuk ve deniz ürünleri tüketmek
• Pastörize edilmemiş süt ve süt ürünleri içmek
• Yıkanmamış sebze ve meyveleri yemek
• Yemek öncesi veya tuvalet sonrası elleri yıkamamak
• Çiğ ve pişmiş gıdalar için aynı kesme tahtasını kullanmak
• Bağışıklık sistemini zayıflatan bir hastalık nedeniyle korumasız olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İshal veya kusmada kan görürseniz
• İki günden uzun süren ağır ishal varsa
• Ağız kuruluğu, baş dönmesi ve çok az idrar gibi susuzluk belirtileri varsa
• Aynı çevrede birden fazla kişide aynı belirtiler görülüyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtiler 3-4 günden uzun sürerse
• Açıklanamayan kilo kaybı yaşıyorsanız
• Yiyecek ve sıvı alamayacak kadar bitkin düştüyseniz

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler, ne zaman ve ne yediğinizi sorar ve karnınızı muayene eder. Çoğu zaman tanı belirtilere göre konulur; gerekiyorsa dışkı ya da kan testi istenir.

Yapılabilecek testler

• Dışkı örneği testi: Mikropları ve parazitleri aramak için.
• Kan testleri: Sıvı kaybını ve enfeksiyonun vücuttaki etkisini değerlendirmek için.
• Gerekirse ek görüntüleme yöntemleri.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz size sorular soracak, karın bölgenizi elle muayene edecektir. Gerekli görürse aynı gün testler isteyebilir. Sonuçlara göre size en uygun tedaviyi önerecektir.

Tedavi

Tedavinin temeli, vücudun kaybettiği sıvıyı geri kazandırmaktır. Çoğu enfeksiyon kendiliğinden iyileşir. Dinlenmek ve az az sık sık sıvı almak bağırsakların iyileşmesini destekler.

Evde kişisel bakım

• Bol su ve eczaneden alabileceğiniz oral rehidratasyon sıvısını küçük yudumlarla için.
• Sindirimi kolay, az yağlı ve yumuşak gıdalar tüketin; vücudunuzu yemeye zorlamayın.
• Kafeinli, alkollü ve çok şekerli içeceklerden kaçının.
• Dinlenin; iyileşmek için enerjinizi koruyun.
• Ellerinizi sık sık sabun ve suyla yıkayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağızdan sıvı alamıyorsanız damardan sıvı tedavisi önerebilir. Bakteriyel olduğu düşünülen bazı durumlarda antibiyotik kullanılabilir. Ancak antibiyotikler virüs kaynaklı enfeksiyonlarda etkisizdir. İlaçlar mutlaka doktor reçetesiyle kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi müdahale çok nadirdir; yalnızca bağırsakta delinme veya apse gibi ciddi komplikasyonlarda gerekli olabilir.

Bu durumla yaşamak

Belirtileriniz sürerken evde dinlenin ve sık sık tuvalete gitme ihtiyacına hazırlıklı olun. Evdeki diğer kişilerin korunması için tuvalet ve mutfak yüzeylerini düzenli olarak temizleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yemek hazırlamadan önce ve tuvalet sonrasında ellerinizi yıkayın.
• Çiğ et ve sebzeler için ayrı kesme tahtası ve bıçak kullanın.
• Buzdolabında çiğ ve pişmiş gıdaları ayrı kapalı kaplarda saklayın.
• İyileşme sürecinin birkaç gün sürebileceğini kabul edin.

Diyet ve egzersiz

İlk günlerde muz, pirinç, haşlanmış patates ve yağsız çorba gibi sindirimi kolay gıdalar iyi olabilir. İshal durduktan sonra normal beslenmeye dönebilirsiniz. Kendinizi iyi hissettiğinizde hafif yürüyüşler yapabilirsiniz; ağır egzersizden bir süre kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık ishal ve kusma hem bedenen hem ruhen yorucudur. Bu durumun geçici olduğunu ve çoğu insanın kısa sürede toparlandığını kendinize hatırlatın. Endişelerinizi aile hekiminizle paylaşabilirsiniz.

Önleme

Evet, çoğu gıda kaynaklı enfeksiyon önlenebilir. Elleri doğru yıkamak, etleri iyice pişirmek, sebze ve meyveleri yıkamak ve hijyen kurallarına dikkat etmek en etkili önlemlerdir.

Aşılar

Bazı mikroorganizmalara karşı aşılar bulunur. Örneğin rotavirüs aşısı bebeklerde ağır ishali önleyebilir; hepatit A aşısı ise riskli bölgelerde veya risk altındaki kişilerde önerilebilir. Aşı kararlarını doktorunuzla görüşün.

Tarama programları

Sağlıklı kişilerde rutin tarama önerilmez. Ancak bağışıklığı zayıf olan kişilerde doktor gerekli görürse koruyucu amaçlı testler isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İleri derecede sıvı kaybı ve vücudun su-mineral dengesinin bozulması
• Böbrek fonksiyonlarında geçici veya kalıcı sorunlar
• Nadir durumlarda mikropların kana karışarak tüm vücudu etkilemesi (sepsis)

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kişi uygun sıvı desteği ve dinlenme ile birkaç gün içinde tamamen iyileşir. Ciddi komplikasyonlar nadirdir. Bağışıklık sistemi zayıf olanlar ve ileri yaştakiler doktor takibiyle güvenle tedavi edilebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.