Asit Reflü ile Yaşamak

Genel Bakış

Reflü, mide içeriğinin (asit ve kısmen sindirilmiş yiyeceklerin) yemek borusuna geri kaçmasıdır. Normalde mide ile yemek borusu arasındaki kapak (alt yemek borusu sfinkteri) sıkıca kapanır. Bu kapak gevşerse veya zayıflarsa mide asidi yukarı çıkar ve yanma hissine neden olur. Tıptaki adı 'gastroözofageal reflü'dür.

Evet, oldukça yaygındır. Araştırmalar yetişkinlerin yaklaşık %20'sinin haftada en az bir kez reflü belirtisi yaşadığını göstermektedir. Ancak her yanan kişide reflü hastalığı gelişmeyebilir; belirtiler sürekli ve rahatsız edici olduğunda doktora görünmek önemlidir.

Reflü her yaştan insanı etkileyebilir. Hamilelikte hormonal değişiklikler ve büyüyen rahim nedeniyle sık görülür. Fazla kilolu olmak, sigara içmek ve bazı beslenme alışkanlıkları riski artırır. Bebeklerde de görülebilir, çoğu zaman kendiliğinden geçer.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste yanma (mide ekşimesi)
• Ağza ekşi, acı su gelmesi
• Yutma güçlüğü veya yutarken takılma hissi
• Boğazda yanma veya kaşıntı
• Sık sık öksürük, özellikle geceleri
• Ses kısıklığı
• Geğirme ve şişkinlik

Çocuklarda belirtiler

• Sık sık kusma (bebeklerde genellikle fışkırır tarzda olabilir)
• Beslenme sırasında ağlama veya huzursuzluk
• İştahsızlık ve yeterince kilo alamama
• Öksürük ve hırıltılı solunum

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Göğüs yanması daha az belirgin veya hiç olmayabilir
• Yutma güçlüğü ve boğazda yanma hissi
• Sürekli boğaz temizleme ihtiyacı
• Ses kısıklığı ve yeni başlayan astım benzeri şikayetler

Nedenler

Ana nedenler

• Alt yemek borusu kapakçığının zayıflaması veya gevşemesi
• Mide fıtığı (hiatal herni)
• Yemek yedikten hemen sonra yatmak
• Gebelik, fazla kilo veya kabızlık nedeniyle mideye uygulanan artan basınç
• Bazı yiyecek ve içecekler: yağlı yemekler, çikolata, kahve, alkol, soğan, sarımsak, domates, narenciye

Risk faktörleri

• Fazla kilolu olmak veya obezite
• Hamilelik
• Sigara içmek
• Alkol ve aşırı kafein tüketimi
• Özellikle akşam yemeklerini büyük porsiyonlarda yemek
• Uzun süre stresli yoğun tempo
• Bazı ilaçlar (doktorunuz duruma göre değerlendirecektir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yutma güçlüğü yaşıyorsanız veya yutarken ağrı oluyorsa
• Elde olmayan kilo kaybınız varsa
• Boğazınızda bir şey takılmış gibi his ve bunun her yemekte tekrarlaması
• Göğüs ağrısı eforla veya istirahatte fark etmeksizin tekrarlıyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtiler haftada iki kereden fazla oluyorsa
• Gece uykudan uyandıran yanma şikayetleriniz varsa
• Bu şikayetler nedeniyle daha önce hiç doktora gitmediyseniz
• Yaşam tarzı değişikliklerine rağmen belirtiler azalmıyorsa

Tanı

Doktor öncelikle şikayetlerinizi dinler ve genel bir muayene yapar. Bazı durumlarda tedaviye iyi yanıt alınıp alınmadığına bakarak tanı koyabilir. Gerekirse sindirim sistemi uzmanına (gastroenterolog) yönlendirir.

Yapılabilecek testler

• Endoskopi: İnce ve kameralı bir tüpün ağızdan yemek borusuna ve mideye ilerletilmesi; dokuların doğrudan görülmesini sağlar
• pH monitörizasyonu: 24 saat boyunca yemek borusundaki asit miktarının ölçülmesi
• Manometri: Yemek borusu kasılma basınçlarının ölçülmesi
• Mide boşalma testi: Midenin yemekten sonra ne kadar hızla boşaldığının değerlendirilmesi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı testleri güvenli olmakla birlikte bazıları hafif rahatsızlık verebilir. Doktorunuz hangi testin neden gerekli olduğunu size anlatacak ve süreci adım adım yönetecektir. Sonuçlara göre size özel bir tedavi planı hazırlanır.

Tedavi

Reflü tedavisinde amaç semptomları kontrol altına almak ve yemek borusunu mide asidinin zararlarından korumaktır. Tedavi; yaşam tarzı değişiklikleri, ilaçlar ve nadiren cerrahi seçeneklerle yapılır. Tedaviye ne kadar erken başlanırsa sonuçlar o kadar iyidir.

Evde kişisel bakım

• Yemekleri az porsiyonlu, sık sık yiyin
• Yatmadan en az 2-3 saat önce yemeyi bırakın
• Yatağınızın başını 15-20 cm yükseltin veya yüksek bir yastık kullanın
• Yağlı, baharatlı, asitli yiyecekler ile çikolata, kafein, alkolden uzak durun
• Fazla kilonuz varsa sağlıklı bir kilo hedefleyin
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin
• Sıkı kemer ve dar korse gibi kıyafetlerden kaçının

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz mide asidini azaltmaya ve yemek borusunu korumaya yönelik ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar antiasitler, asit üretimini azaltan ilaçlar (örneğin histamin-2 blokerleri) veya asit pompası inhibitörleri adı verilen gruptan olabilir. Hangi ilacın sizin için uygun olduğunu, dozunu ve süresini yalnızca doktorunuz belirler. Bu ilaçları doktor gözetimi olmadan uzun süre kullanmamak önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi, ilaç tedavisine iyi yanıt alınamayan, ciddi yan etkiler yaşayan veya uzun süre ilaç kullanmak istemeyen kişiler için nadir bir seçenektir. 'Fundoplikasyon' adı verilen işlemde mide üst kısmı yemek borusunun alt ucuna sarılarak kapak güçlendirilir. Karar vermeden önce gastroenterolog ve cerrah ile birlikte değerlendirme yapılır.

Bu durumla yaşamak

Reflüyle yaşam, tetikleyicileri tanıyıp küçük alışkanlık değişiklikleri yapmayı gerektirir. Öğünlerinizi planlayın, yavaş yiyin ve yemek sonrası dik pozisyonda kalın. Belirtilerinizi takip edin; hangi yiyeceklerin sizi rahatsız ettiğini not etmek işe yarar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku saatleri oluşturun
• Yemek ile yatış arasına en az 3 saat koyun
• Yüksek yastıkla uyumayı alışkanlık edinin
• Rahat ve bol giysiler tercih edin
• Stres yönetimi için gevşeme egzersizleri yapın
• Tütün ürünlerinden uzak durun

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve liften zengin beslenme sindirimi iyileştirir. Yemeği iyice çiğneyin, porsiyonları küçültün. Yürüyüş, yüzme ve hafif tempolu egzersizler mide boşalmasını destekleyebilir. Ağır egzersizden önce yemek yemeyin; egzersiz sırasında su için.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli yanma, uyku bölünmesi ve yeme korkusu günlük yaşamı olumsuz etkileyebilir. Bu durum kaygı ve stres ile birleşerek reflüyü daha da kötüleştirebilir. Kendinizi bu şekilde hissediyorsanız bir uzmandan destek almayı ihmal etmeyin. Kriz anlarında 112'yi arayabileceğinizi unutmayın.

Önleme

Reflüyü tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da görülme sıklığını belirgin şekilde azaltmak mümkündür. Sağlıklı kiloyu korumak, tetikleyici yiyeceklerden kaçınmak ve öğün düzenine dikkat etmek en etkili yollardır.

Aşılar

Reflü için bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Reflü için toplum genelinde rutin bir tarama önerilmemektedir. Ancak doktorunuz; şiddetli, uzun süren reflü şikayetleriniz varsa veya riskli bir gruptaysanız endoskopi gibi ileri testler isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yemek borusunun iç yüzeyinde iltihaplanma (özofajit)
• Yemek borusunda daralma (yutmada güçlüğe yol açabilir)
• Yemek borusunun alt ucunda hücre değişikliği (Barrett özofagusu) — uzun vadede risk oluşturur
• Kronik öksürük, sinüzit veya astım alevlenmeleri
• Diş minesinde aşınma

Uzun vadeli görünüm

Çoğu insan için reflü yaşam kalitesini yükselten, kolayca yönetilebilen bir durumdur. Doktorunuzla birlikte uygun tedaviyi bulduğunuzda belirtiler genellikle kontrol altına alınır. Düzenli kontroller ve sağlıklı alışkanlıklarla yemek borusunu korumak ve uzun vadeli sorunları önlemek mümkündür.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• International Foundation for Gastrointestinal Disorders ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.