Çocuklarda Migren

Genel Bakış

Migren, çocuklarda da görülebilen ve tekrarlayan baş ağrısı ataklarına neden olan bir beyin ve sinir sistemi rahatsızlığıdır. Ağrıya bulantı, ışık ve sese duyarlılık eşlik edebilir. Migren bir baş ağrısı türüdür, ancak sıradan bir baş ağrısından farklıdır.

Evet, çocuklarda migren sanılandan daha sıktır. Okul çağındaki her 10 çocuktan yaklaşık biri migren yaşamaktadır.

Migren her çocukta görülebilir. Ergenlik öncesi erkeklerde kızlardan biraz daha sık görülür. Ergenlikten sonra ise kızlarda ve genç kadınlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genellikle başın iki yanında veya alında zonklayıcı ağrı
• Bulantı veya kusma
• Işık, ses ve kokuya aşırı duyarlılık
• Ağrıyla birlikte soluk görünüm, halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklar ağrıyı tarif etmekte zorlanabilir; bu nedenle huzursuzluk, ağlama veya elleriyle başını tutma görülebilir.
• Bayılma veya baş dönmesi hissi
• Karın ağrısı ve kusmanın baş ağrısından daha belirgin olduğu migren türleri de vardır.
• Okulda veya oyun sırasında sorun yaşama, içine kapanma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yetişkinlerde migren sıklıkla başın tek tarafında şiddetli ağrı olarak hissedilir.
• Ağrı öncesi görsel veya duyusal bulgular (aura) çocuklara göre daha tipik olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Migrenin kesin nedeni tam bilinmemekle birlikte, beynin bazı sinyallere aşırı duyarlı olması ve bu durumun sinirlerde ağrıya yol açmasıyla ilgili olduğu düşünülür.
• Ailede migren öyküsü olması en güçlü risk faktörüdür.
• Uyku düzensizliği, açlık, stres, parlak ışık, bazı yiyecekler ve aşırı ekran süresi atakları tetikleyebilir.

Risk faktörleri

• Ailede migrenli bireylerin olması
• Çocuğun 5-10 yaş arasında olması (ilk ataklar genelde bu yaşlarda başlar)
• Ergenlik döneminde hormon değişiklikleri
• Uyku yoksunluğu ve düzensiz beslenme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ağrı çok şiddetliyse ve günlük aktiviteleri engelliyorsa
• Baş ağrısı haftada ikiden fazla tekrarlıyorsa veya uzun süre sürüyorsa
• Yukarıdaki acil durum belirtilerinden biri varsa hemen acil servise başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çocuğunuzda tekrarlayan baş ağrıları varsa ve okul/oyun hayatını etkiliyorsa doktora görünün.
• Baş ağrısıyla birlikte gelişme ve büyüme takibinde sorun varsa değerlendirin.
• Migren tanısı konmuşsa, atak sıklığını ve tetikleyicileri takip etmek için düzenli kontrol önerilir.

Tanı

Doktor, çocuğun ve ailenin detaylı öyküsünü dinler. Baş ağrısının sıklığı, süresi, tetikleyicileri ve aile öyküsü değerlendirilir. Fizik muayene ve nörolojik muayene yapılır.

Yapılabilecek testler

• Nörolojik muayene: denge, refleks, göz hareketleri değerlendirilir.
• Tanıyı netleştirmek için bazen kan testleri veya görüntüleme (MR/BT) istenebilir; ancak çoğu durumda gerekmez.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz büyük olasılıkla çocuğunuzun ağrı günlüğü tutmasını ve atakları tetikleyen koşulları kaydetmesini isteyecektir. Bu, migreni tanımada en önemli adımdır. Bazı durumlarda çocuk nöroloji uzmanına yönlendirilebilir.

Tedavi

Migrenin tedavisinde hedef, atakların sıklığını ve şiddetini azaltmak, atak sırasında ağrıyı dindirmek ve çocuğun normal yaşamına dönmesini sağlamaktır. Tedavi planı yaşa, atak sıklığına ve çocuğun genel sağlığına göre bireyselleştirilir.

Evde kişisel bakım

• Atak sırasında çocuğu karanlık, sessiz ve dinlendirici bir odaya almak
• Soğuk veya ılık kompres uygulamak
• Küçük ve hafif atıştırmalıklar vermek, bol su içirmek
• Düzenli uyku ve yemek saatlerine dikkat etmek
• Tetikleyicileri günlükle takip etmek

Tıbbi tedaviler

Doktorlar atak sırasında kullanılmak üzere ağrı kesiciler veya migrene özel reçeteli ilaçlar önerebilir. Koruyucu tedavi, ataklar çok sık olduğunda doktor tarafından başlanabilir. Bu tedaviler mutlaka doktor kontrolünde ve yaşa uygun şekilde kullanılmalıdır. İlaç dışı bazı yöntemler de (biyolojik geri bildirim, gevşeme egzersizleri) faydalı olabilir. Hiçbir ilacı doktor önerisi olmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi genellikle migren tedavisinde yer almaz. İlaçlara yanıt vermeyen çok özel durumlarda hekim tarafından değerlendirme yapılabilir; ancak çocuklarda cerrahi neredeyse hiç uygulanmaz.

Bu durumla yaşamak

Migrenle yaşayan bir çocuğun günlük düzeni, atakları önlemek için düzenli uyku, düzenli yemek ve stresten uzak bir ortam üzerine kurulmalıdır. Günlük aktivitelerde esneklik sağlamak, okul ve öğretmenlerle iletişim kurmak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku saatleri ve yeterli uyku
• Atakları tetikleyen yiyeceklerden (örneğin çikolata, işlenmiş ürünler) bireysel olarak kaçınma
• Ekran kullanım süresini sınırlandırma
• Gevşeme ve nefes egzersizleri gibi stres yönetimi teknikleri

Diyet ve egzersiz

Düzenli ve dengeli beslenme migrenin yönetiminde yardımcı olur. Öğün atlamamaya özen gösterilmelidir. Düzenli açık hava etkinlikleri ve yaşa uygun egzersiz de genel sağlığı iyileştirir; ancak aşırı yorgunluk migreni tetikleyebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Çocuklarda migren, okul devamsızlığına, arkadaş ilişkilerinde zorlanmaya ve kaygıya yol açabilir. Ağrı hissi, çocuğun anlaşılmamış ve yalnız hissetmesine neden olabilir. Bu nedenle çocuğun duygusal ihtiyaçlarının da desteklenmesi gerekir. Eğer çocukta yoğun kaygı, çökkünlük veya kendine zarar verme düşünceleri gibi belirtiler görüyorsanız mutlaka ruh sağlığı uzmanından destek alın. Kriz anlarında 112'yi arayabilir veya en yakın hastanenin acil servisine başvurabilirsiniz.

Önleme

Migrenin tamamen önlenmesi her zaman mümkün değildir. Ancak tetikleyicileri tanımak ve bunlardan kaçınmak, atak sıklığını büyük ölçüde azaltabilir. Düzenli uyku, düzenli beslenme ve stres yönetimi en etkili önleyici yöntemlerdir.

Aşılar

Migrenin önlenmesine yönelik bir aşı bulunmamaktadır. Ancak genel sağlık için aşı takvimi aksatılmamalıdır.

Tarama programları

Migren için rutin bir tarama testi yoktur. Şikayetler üzerine doktor değerlendirmesi yeterlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sık ve şiddetli ataklar nedeniyle okul performansının düşmesi
• Sosyal ve aile ilişkilerinde gerginlik
• Ağrı kesici ilaçların sık ve bilinçsiz kullanımına bağlı 'ilaç aşırı kullanım baş ağrısı' gelişebilir
• Bazı çocuklarda kaygı ve depresyon riski artabilir

Uzun vadeli görünüm

Çocukluk migreni genellikle zamanla kontrol altına alınabilir ve çoğu çocuk ergenlik döneminde veya sonrasında önemli ölçüde iyileşir. Doğru tedavi ve yaşam tarzı düzenlemeleriyle çocuklar ağrısız ve aktif bir yaşam sürebilir. Ailenin desteği ve doktor takibi ile migren yönetilebilir bir durumdur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.