Migren Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Migren, genellikle tek taraflı, zonklayıcı ve şiddetli baş ağrısı ataklarıyla kendini gösteren bir sinir sistemi hastalığıdır. Ataklar saatlerce hatta günlerce sürebilir ve ışık, ses veya koku gibi uyaranlar bu ağrıyı kötüleştirebilir.

Evet, migren dünya genelinde her 7 kişiden yaklaşık 1'ini etkileyen çok yaygın bir hastalıktır. Türkiye'de de sık görülür ve en çok başvurulan nörolojik (sinir sistemi) hastalıklardan biridir.

Migren her yaşta başlayabilir, ancak en sık 20 ila 40 yaş arasında ortaya çıkar. Kadınlarda erkeklere göre yaklaşık 2-3 kat daha sık görülür. Çocuklarda da görülebilir, ancak belirtiler yetişkinlerden farklı olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genellikle başın bir tarafında hissedilen, zonklayıcı karakterde şiddetli baş ağrısı
• Ağrıyla birlikte bulantı ve kusma
• Işığa, sese ve bazen kokulara karşı aşırı hassasiyet
• Görme bozuklukları (ışık çakmaları, zigzag çizgiler, kör nokta) - bu duruma 'aura' adı verilir
• Baş dönmesi, yorgunluk ve konsantre güçlüğü
• Atak öncesi ruh hali değişikliği, esneme veya boyun tutulması gibi uyarıcı belirtiler

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda migren baş ağrısı genellikle her iki tarafta hissedilir ve daha kısa sürebilir
• Kusma, karın ağrısı ve baş dönmesi baş ağrısından daha belirgin olabilir
• Çocuklar atağa neden olan ışıktan ve sesten kaçınmak için karanlık ve sessiz bir oda tercih edebilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaş ilerledikçe migren atakları daha seyrek ve daha az şiddetli olabilir
• Baş ağrısı ile birlikte görme, denge ve bellek sorunları daha belirgin olabilir
• Yaşlılarda yeni başlayan şiddetli baş ağrısı başka bir sağlık sorununun habercisi olabileceğinden mutlaka doktor tarafından değerlendirilmelidir

Nedenler

Ana nedenler

• Migrenin kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir, ancak beyin ve sinir sistemindeki bazı kimyasal dengesizlikler ve sinir sinyallerinin aşırı uyarılmasıyla ilişkili olduğu düşünülmektedir.
• Ailesel yatkınlık önemli bir nedendir; ailesinde migren olan kişilerde migren görülme olasılığı daha yüksektir.
• Kadınlık hormonlarındaki (östrojen) dalgalanmalar, özellikle adet dönemlerinde migren ataklarını tetikleyebilir.

Risk faktörleri

• Ailede migren öyküsünün bulunması
• Kadın olmak
• Uyku düzensizliği, çok az veya çok fazla uyumak
• Stres ve yoğun duygusal değişiklikler
• Pekiştirilmiş peynir, işlenmiş et, çikolata, alkol ve kafein gibi bazı yiyecek ve içecekler
• Çok parlak ışıklar, yüksek sesler ve keskin kokular
• Aç kalmak veya öğün atlamak
• Hava değişimleri ve yüksek rakım

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Aniden ve çok şiddetli başlayan baş ağrısı
• Baş ağrısıyla birlikte ateş, boyun sertliği, döküntü veya bilinç bulanıklığı
• Baş ağrısıyla birlikte konuşma, görme veya denge kaybı
• Kafa travması sonrasında veya artrit veya kan sulandırıcı ilaç kullanan kişilerde başlayan baş ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Baş ağrılarınız giderek sıklaşıyor veya şiddetleniyorsa
• Baş ağrınız yüzünden iş, okul veya sosyal yaşamınız aksıyorsa
• Ayda 2 veya daha fazla baş ağrısı atağı yaşıyorsanız
• Reçetesiz satılan ağrı kesicileri haftada 2 günden fazla kullanmak zorunda kalıyorsanız

Tanı

Migren tanısı çoğunlukla hastanın anlattığı belirtilere ve ayrıntılı tıbbi öyküye dayanılarak konur. Nörolog (sinir sistemi uzmanı) size baş ağrınızın özellikleri, süresi, sıklığı ve tetikleyicileri hakkında sorular sorar. Fizik muayene yapar ve bazı durumlarda başka hastalıkları dışlamak için tetkikler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Genellikle migren için özel bir test yoktur; tanı klinik değerlendirmeyle konulur.
• Doktorunuz baş ağrısına neden olabilecek diğer durumları (örneğin enfeksiyon, damar sorunları) dışlamak için kan testleri isteyebilir.
• Beyin görüntüleme (MR veya bilgisayarlı tomografi – BT) yalnızca şüpheli bir bulgu varsa veya baş ağrısı olağandışı özellikler taşıyorsa önerilir.

Randevunuzda neler beklenir

Randevunuzda doktorunuz sizi dikkatle dinleyecek ve belirtilerinizi anlamanıza yardımcı olacaktır. Baş ağrısı günlüğü tutmak, doktorunuza ataklarınızın sıklığı ve tetikleyicileri hakkında çok değerli bilgiler verebilir. Bazı ek testler istenirse bunlar ağrısız ve güvenli yöntemlerdir; uzun süre beklemeniz gerekmez.

Tedavi

Migren tedavisinin iki ana amacı vardır: atak sırasında ağrıyı ve belirtileri hafifletmek, atakların sıklığını ve şiddetini azaltmak. Tedavi kişiye özel olarak planlanır; size en uygun tedaviyi ancak doktorunuz belirleyebilir. İlaçların yanı sıra yaşam tarzı değişiklikleri ve tetikleyicilerden kaçınma da tedavinin önemli bir parçasıdır.

Evde kişisel bakım

• Atak başlar başlamaz sessiz, loş bir odada dinlenmeye çalışın
• Alnınıza veya ensenize soğuk ya da sıcak kompres uygulayın
• Bol su için; susuzluk migreni tetikleyebilir
• Kafeini ölçülü ve düzenli tüketin; aniden kesmek de baş ağrısına yol açabilir
• Stresi azaltmaya yönelik nefes egzersizleri ve gevşeme teknikleri öğrenin
• Uyku düzeninizi koruyun; her gün aynı saatte yatıp kalkmaya çalışın

Tıbbi tedaviler

Migrende kullanılan ilaçlar genel olarak ikiye ayrılır: atak sırasında baş ağrısını durdurmak için kullanılan ilaçlar (ağrı kesiciler ve migrene özel ilaçlar) ve atakları önlemek için düzenli kullanılan koruyucu ilaçlar. Hangi tedavinin sizin için uygun olduğuna, atakların sıklığına ve şiddetine göre doktorunuz karar verir. İlaç isimleri ve dozları mutlaka doktor veya eczacı tarafından belirlenmelidir. Ayrıca bazı hastalarda botulinum toksin (botoks) enjeksiyonu veya sinir blokajı gibi girişimsel tedaviler de uzman merkezlerde uygulanabilmektedir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Migren tedavisinde cerrahi genellikle önerilmez. Ancak çok özel ve dirençli vakalarda, ilaç tedavilerinin işe yaramadığı durumlarda bazı girişimsel yöntemler uzman merkezlerde değerlendirilebilir. Bu seçenekler her hasta için uygun değildir.

Bu durumla yaşamak

Migrenle yaşamak, atakları tanımayı ve onları yönetmeyi öğrenmeyi gerektirir. Tetikleyicilerinizi bilmek, düzenli uyku ve beslenme alışkanlıkları edinmek atak sıklığını azaltabilir. Ataklarınız için bir planınız olsun; eczanenizde doktorunuzun önerdiği ilaçları bulundurun. Acil durumlar için ailenizden veya iş arkadaşlarınızdan destek isteyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve yeterli uyuyun
• Öğün atlamadan düzenli beslenin
• Tetikleyici olduğunu bildiğiniz yiyeceklerden uzak durun
• Her gün düzenli egzersiz yapın, ancak aşırı zorlayıcı egzersizden kaçının
• Stres yönetimi için meditasyon veya yoga gibi teknikleri deneyin
• Kafein ve alkol tüketimini sınırlandırın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli bir beslenme migren ataklarını doğrudan önlemez ancak genel sağlığınızı destekler. Öğün atlamak migreni tetikleyebileceğinden düzenli aralıklarla yemek yemeye özen gösterin. Düzenli yapılan hafif ve orta yoğunlukta egzersiz (yürüyüş, yüzme, bisiklet) endorfin salgılanmasına yardımcı olarak atakların sıklığını azaltabilir. Ancak çok yoğun egzersiz bazı kişilerde atağı tetikleyebilir; kendi sınırlarınızı bilin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Migren, tekrarlayan ağrı atakları nedeniyle kaygı, depresyon ve sosyal izolasyona yol açabilir. Atakların ne zaman geleceğini bilmemek sürekli bir endişe yaratabilir. Bu duygularla başa çıkmak için bir ruh sağlığı uzmanından destek almak faydalı olabilir. Unutmayın, migren sizin suçunuz değildir ve yalnız değilsiniz.

Önleme

Migren tamamen önlenemez, ancak atakların sıklığı ve şiddeti büyük ölçüde azaltılabilir. Tetikleyicilerinizi tanımak, yaşam tarzı değişiklikleri yapmak ve doktorunuzun önerdiği koruyucu tedavileri düzenli kullanmak atakları önlemeye yardımcı olur.

Aşılar

Migren için bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Migren için topluma yönelik bir tarama testi önerilmemektedir. Baş ağrısı şikayeti olan kişiler doktora başvurarak değerlendirilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Migren tedavi edilmezse ataklar daha sık ve daha uzun süreli olabilir
• Kronik migren gelişebilir: ayda 15 gün veya daha fazla baş ağrısı yaşanabilir
• Ağrı kesici ilaçların aşırı kullanımı baş ağrısını artırabilir (ilaç aşırı kullanımı baş ağrısı)
• Günlük yaşam aktiviteleri, iş ve sosyal hayat ciddi şekilde etkilenebilir
• Kaygı ve depresyon gibi ruh sağlığı sorunları gelişebilir

Uzun vadeli görünüm

Migren ciddi ve yaşam kalitesini düşüren bir hastalıktır, ancak doğru tedavi ve düzenli takip ile büyük çoğunlukla kontrol altına alınabilir. Atakların sıklığı ve şiddeti zamanla azalabilir. Çoğu migren hastası, uygun tedavi planıyla normal ve üretken bir yaşam sürdürebilir. Bu süreçte doktorunuzla iş birliği yapmanız ve sabırlı olmanız önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.