Nöropati (Sinir Hasarı) Tanısı Sonrası

Genel Bakış

Nöropati, vücudunuzun çeşitli bölgelerine, özellikle ellerinize ve ayaklarınıza duyuları ileten sinirlerin hasar görmesidir. Bu hasar uyuşma, karıncalanma, ağrı veya güçsüzlük gibi belirtilere yol açabilir. 'Tanı sonrası' ifadesi, doktorunuzun bu durumu teşhis ettiği andan itibaren neler bekleyebileceğinizi anlatır.

Evet, oldukça yaygındır. Dünyada milyonlarca insanı etkiler. Özellikle diyabet hastalarının yaklaşık yarısında bir çeşit sinir hasarı gelişebilir.

Nöropati her yaşta görülebilir, ancak özellikle diyabet, böbrek hastalığı veya bazı vitamin eksiklikleri olan kişilerde daha sıktır. Ailesinde nöropati öyküsü olanlarda ve ileri yaştaki kişilerde de daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ellerde ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma
• Yanma, batma veya bıçak saplanır tarzda ağrı
• Denge kaybı veya düşme hissi
• Dokunmaya aşırı duyarlılık
• Kas güçsüzlüğü, özellikle ayaklarda

Çocuklarda belirtiler

• Hareketlerde acemilik veya sık düşme
• Ayakkabı giymekte ya da yürümekte zorlanma
• El ve ayaklarda karıncalanma, uyuşma
• Ağrıyı ifade edememe nedeniyle huzursuzluk veya ağlama

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Denge ve yürüme sorunları, düşme riskinde artış
• Ayaklarda yanma ve uyuşmanın daha belirgin olması
• Günlük işleri yaparken güçlük
• Tansiyon dalgalanmaları veya çarpıntı gibi otonomik belirtiler

Nedenler

Ana nedenler

• Diyabet (şeker hastalığı) en sık nedendir
• B12 ve diğer B vitamini eksiklikleri
• Böbrek veya karaciğer hastalıkları
• Bazı enfeksiyonlar (zona, Lyme gibi)
• Bağışıklık sisteminin sinirlere saldırdığı otoimmün hastalıklar
• Alkol kullanımı
• Bazı ilaçlar veya kimyasal maddelere maruziyet

Risk faktörleri

• Diyabet öyküsü
• İleri yaş
• Ailede nöropati öyküsü
• Uzun süreli alkol kullanımı
• Vitamin eksikliği
• Kronik böbrek hastalığı
• Bazı otoimmün hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani güçsüzlük, konuşma bozukluğu veya bilinç değişikliği varsa hemen 112'yi arayın.
• Nefes darlığı veya yutma güçlüğü varsa acil servise başvurun.
• Yeni başlayan idrar veya dışkı kaçırma varsa acilen doktora gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ellerde veya ayaklarda uyuşma ya da karıncalanma günlük yaşamı etkiliyorsa
• Ağrı nedeniyle uyku düzeniniz bozuluyorsa
• Diyabetiniz varsa ve ayaklarınızda his kaybı fark ediyorsanız
• Yürüme veya denge sorunları başladıysa

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, aile öykünüzü alır ve nörolojik muayene yapar. Reflekslerinizi, kas gücünüzü, hislerinizi ve dengeyi değerlendirir. Gerekirse bazı testler ister.

Yapılabilecek testler

• EMG (elektromiyografi) ve sinir ileti çalışması: Sinirlerin elektriksel aktivitesini ölçer
• Kan testleri: Kan şekeri, B12 vitamini, böbrek ve tiroid fonksiyonları
• MR (manyetik rezonans) gibi görüntüleme: Sinir köklerine baskı yapıp yapmadığını görmek için
• Sinir biyopsisi: Nadir durumlarda sinir dokusundan küçük bir örnek alınır

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle 15-30 dakika sürer. EMG sırasında hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz, ancak test kısa sürer. Sonuçlara göre doktorunuz size en uygun tedavi planını önerecektir.

Tedavi

Nöropatinin tedavisi, altta yatan nedene göre düzenlenir. Amaç, sinir hasarının ilerlemesini yavaşlatmak, ağrıyı hafifletmek ve günlük yaşamınızı kolaylaştırmaktır. Tedavi kişiye özeldir ve genellikle birkaç yöntemin bir arada kullanılmasını içerir.

Evde kişisel bakım

• Kan şekerinizi düzenli kontrol edin; diyabete bağlı nöropatide bu çok önemlidir
• Ayaklarınızı her gün kontrol edin; his kaybı nedeniyle yaraları fark etmeyebilirsiniz
• Rahat ve ortopedik ayakkabılar tercih edin
• Dengeli beslenin; doktorunuza danışarak B12 vitamini içeren gıdalar tüketin
• Sıcak su ile banyo yapmaktan kaçının; hissizlik yanıklara yol açabilir
• Ayaklarınızı yumuşak bir havluyla kurulayın, özellikle parmak aralarını nemlendirin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, sinir ağrısını hafifletmek için bazı ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar kişiden kişiye farklı etki edebilir. Fizik tedavi, denge egzersizleri ve ağrı yönetimi programları da tedavinin parçası olabilir. Altta yatan bir vitamin eksikliği varsa doktorunuz takviye önerebilir. Sağlık Bakanlığı onaylı tedavi yöntemleri dışında uygulamalara itibar etmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda, örneğin bir sinir sıkışması veya bel fıtığı sinir köklerine baskı yapıyorsa, cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Ancak çoğu nöropati ameliyatla tedavi edilmez; cerrahi yalnızca belirli hastalar için uygundur.

Bu durumla yaşamak

Nöropati ile yaşarken güvenliğinize dikkat edin. Evde düşme riskini azaltmak için banyoya tutunma barları yerleştirin, dağınıklığı ortadan kaldırın ve aydınlatmayı iyileştirin. Ayaklarınızı düzenli olarak kontrol edin; küçük yaraların enfekte olmasını önlemek için her zaman temiz ve kuru tutun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi ve ayaklarınızı sıcak tutun
• Sigarayı bırakın; sigara kan dolaşımını bozar
• Alkolden kaçının veya en azından sınırlayın
• Düzenli uyuyun ve stresi yönetmeye çalışın
• Ellerinizi korumak için eldiven kullanın

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve sağlıklı bir diyet, özellikle B12 vitamini ve folat içeren besinler sinir sağlığını destekler. Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş veya denge egzersizleri önerilir. Egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı, uyuşma ve günlük aktivitelerde zorlanma; depresyon, kaygı ve uyku sorunlarına yol açabilir. Bu duygularla başa çıkmak için psikolojik destek almak çok önemlidir. Unutmayın, zihinsel sağlığınız fiziksel sağlığınızla yakından bağlantılıdır.

Önleme

Nöropati her zaman önlenemez. Ancak diyabet gibi risk faktörlerini kontrol altında tutmak, düzenli sağlık kontrolleri yaptırmak ve sağlıklı yaşam tarzı benimsemek, nöropati gelişme riskini azaltabilir veya ilerlemesini yavaşlatabilir.

Aşılar

Zona gibi nöropatiye yol açabilen bazı enfeksiyonlara karşı aşılar koruma sağlayabilir. Aşı takviminizi doktorunuzla görüşün.

Tarama programları

Diyabet hastalarının Sağlık Bakanlığı önerileri doğrultusunda yılda en az bir kez ayak muayenesi ve nörolojik değerlendirme yaptırması önerilir. Kan şekeri, B12 vitamini ve diğer vitamin düzeylerinin düzenli kontrol edilmesi de önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ayak yaraları, enfeksiyon ve nadiren kangren
• Düşme ve kırık riskinde artış
• Kas erimesi ve kalıcı güçsüzlük
• Şiddetli ağrı nedeniyle yaşam kalitesinin düşmesi
• Otonomik nöropatide tansiyon ve sindirim sorunları

Uzun vadeli görünüm

Nöropati tedavi edilemez bir hastalık değildir. Her ne kadar tam iyileşme her zaman mümkün olmasa da, birçok kişi uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle belirtilerinin hafiflediğini ve günlük yaşam kalitesinin arttığını görür. Altta yatan neden kontrol altına alındığında sinir hasarının ilerlemesi yavaşlayabilir. Umutsuzluğa kapılmak için neden yok; belirtilerinizi yönetmenin birçok yolu vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.