Nöropati: Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Genel Bakış

Nöropati, vücuttaki sinirlerin hasar görmesi veya düzgün çalışmamasıdır. Sinirler, beyin ile vücudun geri kalanı arasında mesaj taşır. Bu mesajların iletimi bozulduğunda uyuşma, karıncalanma, güçsüzlük veya ağrı gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Evet. Toplumda her 10 kişiden yaklaşık 1'inde hayatının bir döneminde nöropatiye bağlı belirtiler görülebilir. Yaş ilerledikçe görülme sıklığı artar.

Nöropati her yaşta görülebilir, ancak 40 yaş üstündeki kişilerde daha sıktır. Özellikle diyabet hastaları, uzun süre alkol kullananlar, B12 vitamini eksikliği olanlar ve ailesinde nöropati öyküsü bulunanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• El ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma
• Yanma, batma veya bıçak saplanır gibi ağrı
• Kas güçsüzlüğü
• Dokunmaya aşırı hassasiyet
• Denge ve koordinasyon kaybı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nöropati nadirdir, ancak görüldüğünde el ve ayaklarda uyuşma, yürümede zorlanma, sık düşme ve ağrı ile kendini gösterebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı bireylerde denge kaybı ve düşme riski daha belirgindir. Ayaklarda his kaybı olduğu için yürürken zemini hissetmekte zorlanabilirler.

Nedenler

Ana nedenler

• Diyabet (şeker hastalığı)
• B12 vitamini gibi bazı vitaminlerin eksikliği
• Enfeksiyonlar veya bağışıklık sisteminin sinirlere saldırdığı otoimmün hastalıklar
• Böbrek ve karaciğer hastalıkları
• Uzun süreli alkol kullanımı
• Sinirlere zarar verebilen bazı ilaçların yan etkileri

Risk faktörleri

• Diyabet hastası olmak
• İleri yaş
• Ailede nöropati öyküsü bulunması
• Uzun süreli alkol kullanımı
• B12 vitamini eksikliği
• Kanser tedavisinde kullanılan bazı ilaçları almak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Belirtiler günlük işlerinizi yapmanızı engelliyorsa
• Ağrınız şiddetliyse veya sürekli artıyorsa
• İdrar veya dışkı kontrolünde yeni bir sorun yaşıyorsanız
• Sık sık düşüyorsanız veya yürümekte zorlanıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• El ve ayaklarınızda birkaç günden uzun süren uyuşma veya karıncalanma varsa
• Diyabet hastasıysanız ve ayaklarınızda his kaybı fark ediyorsanız
• Sebebi bilinmeyen ağrınız 2 haftadan uzun sürüyorsa
• Diyabetiniz varsa Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği düzenli kontrolleri ve ayak muayenelerini aksatmayın.

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, tıbbi geçmişinizi sorgular ve fizik muayene yapar. Muayene sırasında reflekslerinizi, kas gücünüzü ve duyunuzu değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: Şeker, vitamin düzeyleri, böbrek ve karaciğer fonksiyonları gibi altta yatan nedenleri araştırmak için yapılır.
• Sinir ileti çalışması (EMG): Sinirlerin elektrik sinyallerini nasıl ilettiğini ölçer.
• Sinir biyopsisi: Çok küçük bir sinir örneğinin mikroskop altında incelenmesidir; nadiren gerekir.

Randevunuzda neler beklenir

Bu testlerin çoğu ayaktan yapılır ve rahatsızlık hissi genellikle hafiftir. Doktorunuz sonuçları sizinle paylaşır, tanıyı netleştirir ve size özel bir tedavi planı oluşturur.

Tedavi

Nöropati tedavisinde asıl amaç, altta yatan nedeni kontrol altına almak, belirtileri hafifletmek ve sinir hasarının ilerlemesini durdurmaktır. Tedavi planı kişiye göre değişir.

Evde kişisel bakım

• Ayaklarınızı her gün kontrol edin; his kaybı varsa yaraları fark etmeniz zor olabilir.
• Sıcak su ve ısıtıcı pedlerden kaçının; yanma hissini fark etmeyebilirsiniz.
• Rahat ve geniş ayakkabılar tercih edin; sıkı ayakkabılar sinirlere baskı yapar.
• Düzenli uyku ve dinlenmeye özen gösterin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, sinir ağrısını hafifletmeye yönelik ilaç tedavisi önerebilir. Fizik tedavi, denge egzersizleri ve bazı özel durumlarda sinir ağrısını azaltmaya yönelik girişimsel işlemler de planlanabilir. Tedavi mutlaka doktor kontrolünde yapılmalıdır; bilinçsiz ilaç kullanmaktan kaçının.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat nadiren gerekir. Sinire dışarıdan baskı yapan bir oluşum tespit edilirse, cerrahi seçenekler uzman doktor tarafından değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Nöropati ile yaşamı kolaylaştırmak için evinizde bazı düzenlemeler yapabilirsiniz. İyi aydınlatılmış bir ev, banyoda tutunma barları ve kaymayan paspaslar düşme riskini azaltır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin; sigara sinirlere giden kan akışını azaltır.
• Alkol kullanımını sınırlayın veya bırakın; alkol nöropatiyi kötüleştirebilir.
• Düzenli uyku ve stres yönetimi belirtileri hafifletebilir.
• Doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli ayak bakımı yapın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme sinir sağlığını destekler; özellikle B12 vitamini içeren besinler tüketmeye özen gösterin. Düzenli yürüyüş, denge ve güçlendirme egzersizleri kas kaybını yavaşlatabilir. Yeni bir egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve uyuşma ile yaşamak yorucu olabilir; kaygı ve üzüntü hissetmek doğaldır. Bu duygularla başa çıkmak için bir psikolog veya psikiyatristten destek alabilirsiniz. Ayrıca kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleriniz olursa vakit kaybetmeden 112'yi arayın.

Önleme

Nöropati her zaman önlenemez, ancak birçok vakada riski azaltmak mümkündür. Diyabet gibi kronik hastalıkların iyi yönetilmesi, alkolün sınırlanması, sağlıklı beslenme ve düzenli doktor kontrolleri sinir hasarını önlemeye yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ayaklarda his kaybı nedeniyle fark edilmeyen yaraların enfekte olması
• Denge kaybına bağlı düşmeler ve kırıklar
• Kas güçsüzlüğü ve hareket kısıtlılığı
• İdrar veya dışkı kontrolünün bozulması

Uzun vadeli görünüm

Nöropati bazı kişilerde tamamen iyileşebilir, bazılarında ise belirtiler kontrol altına alınabilir. Erken tanı, doğru tedavi ve düzenli takip ile birçok kişi günlük yaşamına güvenle devam edebilir. Doktorunuzun önerilerine uymanız bu süreçte çok önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.