Uyuşma (Karıncalanma) Tanı Sonrası Rehber

Genel Bakış

Uyuşma, vücudun bir bölgesinde his kaybı veya karıncalanma hissi olarak bilinir. Tıpta parestezi olarak da adlandırılır. Beyin ve sinir sistemiyle ilgili bazı hastalıkların tanısı konduktan sonra bu belirtiler devam edebilir. Bu rehber, tanı sonrası uyuşmayla nasıl başa çıkacağınızı ve yaşam kalitenizi nasıl koruyacağınızı anlatmayı amaçlar.

Uyuşma oldukça yaygın bir şikayettir. Toplumda her 5 kişiden 1'i hayatının bir döneminde uyuşma veya karıncalanma hisseder. Bu oran yaşla birlikte artar.

Uyuşma her yaştan ve her cinsiyetten insanı etkileyebilir. Diyabet, multipl skleroz, bel veya boyun fıtığı gibi kronik hastalıkları olan kişilerde daha sık görülür. Vitamin eksiklikleri ve tiroid sorunları da uyuşmaya yol açabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ellerde, ayaklarda, kollarda veya bacaklarda his kaybı
• Karıncalanma veya iğne batması hissi
• Yanma, soğukluk veya elektrik çarpması gibi hisler
• Güçsüzlük, denge veya koordinasyon bozukluğu

Nedenler

Ana nedenler

• Sinir sıkışması (örneğin karpal tünel sendromu, bel fıtığı)
• Periferik nöropati (sinirlerin hasar görmesi; diyabet, vitamin eksikliği, böbrek hastalığı gibi nedenlerle oluşabilir)
• Multipl skleroz (MS) gibi merkezi sinir sistemi hastalıkları
• Beyin felci veya omurilik yaralanmaları
• Bazı ilaçların yan etkileri
• Alkol veya madde kullanımı

Risk faktörleri

• Diyabet (şeker hastalığı)
• B12 vitamini veya diğer B grubu vitamin eksiklikleri
• İleri yaş
• Ailede nörolojik hastalık öyküsü
• Tekrarlayan hareketler gerektiren işler (bilgisayar kullanımı gibi)
• Sigara ve alkol kullanımı
• Obezite ve hareketsiz yaşam

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Uyuşma aniden başladıysa ve yüzde, kollarda veya bacaklarda güçsüzlük eşlik ediyorsa
• Konuşma veya görme bozukluğu ile birlikte olan uyuşmada
• Travma veya kaza sonrası oluşan uyuşmada
• Uyuşma ile birlikte nefes almakta zorluk veya baygınlık hissi varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uyuşma birkaç günden uzun sürüyor veya giderek artıyorsa
• Uyuşma günlük aktiviteleri etkiliyorsa
• Uyuşma, uykuyu bölüyorsa
• Diyabet, böbrek hastalığı veya tiroid sorunu gibi kronik bir hastalığınız varsa ve yeni uyuşma fark ediyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü alır ve ayrıntılı bir fizik muayene yapar. Uyuşmanın yerini, başlangıç zamanını, hangi durumlarda arttığını veya azaldığını sorar. Ardından gerekli gördüğü testleri isteyerek kesin tanıyı koymaya çalışır.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve refleks testleri
• Kan testleri (şeker, vitamin düzeyleri, tiroid hormonları)
• Sinir iletim hızı testi ve elektromiyografi (EMG)
• Beyin ve omurga görüntülemesi (MR veya BT)
• Bazen sinir biyopsisi veya diğer özel testler

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci biraz zaman alabilir. Yapılan testlerin çoğu ağrısızdır, ancak EMG gibi bazı testler hafif rahatsızlık verebilir. Sonuçlar doktorunuz tarafından size açıklanır ve birlikte bir tedavi planı oluşturulur. Bu süreçte sabırlı olmanız ve endişelerinizi doktorunuzla paylaşmanız önemlidir.

Tedavi

Uyuşmanın tedavisi altta yatan nedene bağlıdır. Tedavinin temel amaçları; sinir hasarını durdurmak, belirtileri azaltmak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavi kişiye özeldir ve genellikle ilaçlar, fizik tedavi, yaşam tarzı değişiklikleri ve bazen cerrahiyi içerir.

Evde kişisel bakım

• Uyuşan bölgeyi dinlendirin ve üzerine baskı yapmaktan kaçının
• Düzenli, hafif egzersizler yapın (doktorunuzun önerdiği şekilde)
• Dengeli beslenin, B12 vitamini açısından zengin besinler (balık, yumurta, süt ürünleri) tüketin
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Diyabet gibi kronik hastalıklarınız varsa, kan şekerinizi düzenli kontrol edin ve ilaçlarınızı doktorunuzun tarifine göre kullanın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz uyuşmanın nedenine yönelik tedavi yaklaşımları önerebilir. Örneğin, sinir ağrısını hafifletmek için bazı ilaçlar, fizik tedavi, sinir blokajı veya steroid enjeksiyonları gibi yöntemler uygulanabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna ve ilaçların dozuna yalnızca doktorunuz karar vermelidir. Reçetesiz veya başkasının kullandığı ilaçları kesinlikle kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, sinirlere baskı yapan yapıların cerrahi olarak serbestleştirilmesi gerekebilir. Örneğin, şiddetli karpal tünel sendromu veya bel fıtığında cerrahi seçenekler değerlendirilir. Bu karar; yapılan görüntüleme testleri, belirtilerin süresi ve şiddeti göz önünde bulundurularak beyin ve sinir cerrahisi uzmanı tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Uyuşma ile yaşarken güvenliğiniz için ekstra önlemler almanız önemlidir. Hissizleşen bölgelerde yaralanma riski yüksektir. Bu yüzden kesici aletleri kullanırken, sıcak yüzeylere dokunurken ve yemek pişirirken dikkatli olun. Ayrıca banyo zemini kaygan ise kaymaz bant kullanmak düşmeleri önleyebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun ve stresten uzak durmaya çalışın; çünkü sinir sistemi iyi dinlendiğinde daha sağlıklı çalışır
• Haftanın birkaç günü yürüyüş veya yüzme gibi hafif egzersizler yapın
• Bilgisayar veya el işi gibi tekrarlayan hareketler sırasında sık sık mola verin
• Evde ve işyerinde ergonomik düzenlemeler yapın (örneğin bilek destekleri kullanmak)

Diyet ve egzersiz

Düzenli fiziksel aktivite sinirlerin sağlıklı kalmasına yardımcı olur ve kan dolaşımını iyileştirir. Akdeniz tipi beslenme; bol sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı yağlardan zengin olduğu için sinir sağlığını destekler. Vitamin ve mineral eksikliğiniz varsa, doktorunuz takviye önerebilir. Egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli uyuşma, günlük işleri yapmayı zorlaştırabilir ve kişide kaygı, üzüntü veya depresyona yol açabilir. Bu duygular gayet normaldir. Duygularınızı aileniz ve yakın arkadaşlarınızla paylaşın, gerekirse bir psikolog veya psikiyatrdan destek alın. Unutmayın, ruhsal sağlığınız da fiziksel sağlığınız kadar önemlidir.

Önleme

Uyuşmanın bazı türleri önlenebilir, ancak kalıtsal veya bağışıklık sistemiyle ilgili nedenlere bağlı uyuşmalar önlenemeyebilir. Sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek, kronik hastalıkları kontrol altında tutmak ve yaralanmalardan kaçınmak uyuşmanın önlenmesine yardımcı olur.

Aşılar

Bazı enfeksiyonlar sinir hasarına yol açabilir. Sağlık Bakanlığı’nın önerdiği koruyucu aşılar (örneğin zatürre, grip) bu enfeksiyonlara karşı koruma sağlayabilir. Aşı takviminiz hakkında aile hekiminizden bilgi alabilirsiniz.

Tarama programları

Diyabet, B12 vitamini eksikliği ve tiroid hastalıkları gibi uyuşmaya yol açabilen durumların erken teşhisi için düzenli sağlık kontrolleri yaptırın. Özellikle bu hastalıklar için risk faktörü taşıyorsanız, hekiminiz bazı tarama testleri önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sinir hasarı kalıcı hale gelebilir ve güçsüzlük, kas erimesi (atrofi) gelişebilir
• İş ve günlük aktivitelerde yetenek kaybı yaşanabilir
• Düşme ve yaralanma riski artar
• Uyuşma nedeni olan hastalık ilerleyebilir ve daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir

Uzun vadeli görünüm

Uyuşma çoğu zaman tedaviyle kontrol altına alınabilir. Altta yatan nedene göre belirtiler tamamen geçebilir veya azalabilir. Erken tanı ve doğru tedavi ile birçok kişi normal yaşamına devam edebilir. Tedaviye olumlu yaklaşmak ve doktorunuzun önerilerine uymak iyileşme sürecini hızlandırır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.