Parkinson Belirtileri: Ne Zaman Doktor Gerekir?

Genel Bakış

Parkinson hastalığı, beynin hareketi kontrol eden bölgesindeki hücrelerin zamanla hasar görmesiyle ortaya çıkan bir sağlık sorunudur. Bu durum titreme, kaslarda sertlik, yavaş hareket ve denge sorunlarına yol açar.

Evet, Parkinson hastalığı, Alzheimer hastalığından sonra en sık görülen sinir sistemi hastalıklarından biridir. Türkiye'de de binlerce kişide Parkinson olduğu tahmin edilmektedir.

Parkinson hastalığı çoğunlukla 60 yaş üzerindeki kişilerde görülür. Bununla birlikte, nadiren daha genç yaşlarda da başlayabilir. Erkeklerde kadınlara göre biraz daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• El veya parmaklarda, özellikle dinlenirken titreme (tremor)
• Kaslarda sertlik veya katılık hissi
• Hareketlerde yavaşlama, günlük işleri yapmanın zaman alması
• Denge sorunları ve sık düşme
• Konuşmanın yavaşlaması veya kısıklaşması
• Yazının küçülmesi veya okunaksız hale gelmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Beynin hareketi düzenleyen bölgesindeki hücrelerin kaybı
• Bu hücrelerin ürettiği dopamin adlı kimyasal maddenin eksilmesi
• Kesin neden tam olarak bilinmemekle birlikte, genetik ve çevresel faktörlerin rol oynadığı düşünülür

Risk faktörleri

• İleri yaş (en önemli risk faktörü)
• Ailede Parkinson hastalığı öyküsü
• Tarım ilaçları veya bazı kimyasal maddelere uzun süre maruz kalma
• Erkek cinsiyet (erkeklerde biraz daha sık görülür)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Belirtilerin birkaç saat içinde hızla kötüleşmesi durumunda acil servise başvurun
• Düşme nedeniyle kafa travması oluştuğunda acil yardım çağırın
• Yutma güçlüğü gelişirse ve nefes almakta zorlanıyorsanız 112'yi arayın

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Titreme, sertlik veya yavaş hareket fark ettiğinizde birkaç hafta içinde nöroloji uzmanına başvurun
• Denge sorunları günlük yaşamı etkiliyorsa
• Yazınızın küçülmesi, sesinizin kısılması gibi değişikliklerde

Tanı

Parkinson hastalığı için tek bir kesin test yoktur. Tanı, doktorun hastanın şikayetlerini dinlemesi ve nörolojik muayene yapması ile konur. Muayenede refleksler, kas gücü, denge ve hareket hızı değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Nörolojik muayene
• Beyin görüntüleme (MRI) — diğer hastalıkları dışlamak için
• Bazı durumlarda dopamin görüntüleme (DAT) testi
• Kan testleri — başka nedenleri elemek için

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz, belirtilerin ne zaman başladığını, hangi hareketleri yapmakta zorlandığınızı soracaktır. Muayene sırasında parmak-burun testi, yürüme ve denge değerlendirmesi yapılabilir. Tanı koymak haftalar sürebilir; bu sürede farklı uzman görüşü alınabilir.

Tedavi

Parkinson hastalığını tamamen ortadan kaldıran bir tedavi yöntemi henüz yoktur. Ancak belirtileri kontrol altına almak ve yaşam kalitesini artırmak için birçok tedavi seçeneği mevcuttur. Tedavi, hastalığın evresine ve kişinin ihtiyaçlarına göre planlanır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapın; dengeyi koruyan yoga veya tai chi gibi aktiviteler faydalı olabilir.
• Evde düşmeyi önlemek için banyo ve merdivenlere tutunma barları taktırın.
• Yutma sorunlarına karşı yumuşak ve lokmalık küçük parçalardan oluşan beslenme tercih edin.
• Uyku düzeninize dikkat edin, doktorunuzun önerilerini uygulayın.

Tıbbi tedaviler

Tedavide, beyindeki dopamin eksikliğini giderici çeşitli ilaç seçenekleri kullanılır. Bu ilaçlar hastalığın evresine göre ayarlanır ve mutlaka doktor tarafından reçete edilmelidir. Ayrıca fizik tedavi, konuşma terapisi ve mesleki terapi de tedavinin önemli parçalarıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaçlarla kontrol edilemeyen ilerlemiş vakalarda, beyin pili (derin beyin stimülasyonu) adı verilen bir cerrahi yöntem bazı hastalarda düşünülebilir. Bu karar, mutlaka nöroloji ve beyin cerrahisi uzmanlarından oluşan bir ekip tarafından verilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Parkinson ile yaşayan kişiler, hareketleri yavaşladığı için günlük işlerini planlarken ek süre ayırmalıdır. Kısa adımlarla yürüme, öne eğilme gibi sorunlara karşı dikkatli olmak ve baston veya yürüteç gibi yardımcılar kullanmak güvenliği artırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve hafif tempolu yürüyüşler yapın
• Sosyal aktivitelere katılın, yalnız kalmayın
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri ve meditasyon deneyin
• Uyku hijyenine özen gösterin

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve lif açısından zengin bir beslenme önerilir. Kabızlığı önlemek için bol su için, meyve ve sebze tüketin. Egzersiz, denge ve hareketliliği korumada çok önemlidir; fizyoterapist eşliğinde kişiselleştirilmiş bir program en idealdir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Parkinson hastalığı, depresyon ve anksiyete gibi ruhsal sorunlara yol açabilir. Bu durum hastalığın bir parçasıdır ve utanılacak bir durum değildir. Psikolojik destek almak, depresyon tedavisi görmek kişinin genellikle kendini daha iyi hissetmesini sağlar.

Önleme

Parkinson hastalığını önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Ancak düzenli egzersiz yapmak ve toksik maddelerden uzak durmak genel beyin sağlığını olumlu etkileyebilir.

Aşılar

Parkinson için koruyucu bir aşı yoktur.

Tarama programları

Parkinson hastalığı için topluma yönelik bir tarama testi önerilmez. Belirtiler ortaya çıktığında doktora başvurulması gerekir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşme ve kırık riskinde artış
• Yutma güçlüğüne bağlı kilo kaybı ve beslenme yetersizliği
• Aspirasyon pnömonisi (yiyecek veya sıvının akciğerlere kaçması sonucu oluşan enfeksiyon)
• İleri dönemde bunama ve ciddi hareket kısıtlılığı

Uzun vadeli görünüm

Parkinson hastalığı herkesi farklı şekilde etkiler. Erken tanı ve uygun tedavi ile birçok kişi yıllarca bağımsız ve aktif bir yaşam sürdürebilir. Hastalık ilerleyici olsa da, iyi bir bakım planı ile yaşam kalitesi önemli ölçüde korunabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.