Nöbet: Ne Zaman Tıbbi Yardım Alınmalı?

Genel Bakış

Nöbet, beyindeki elektrik sinyallerinin aniden kontrolsüz bir şekilde boşalmasıdır. Bu sırada vücut kasılmaları, bilinç kaybı veya farklı anormal hareketler görülebilir. Nöbet bazı durumlarda kısa bir dalma, bazı durumlarda ise şiddetli tüm vücut kasılmaları şeklinde olabilir.

Nöbetler oldukça yaygındır. Her 100 kişiden yaklaşık 1'i yaşamının bir döneminde en az bir kez nöbet geçirebilir.

Nöbetler her yaşta görülebilir, ancak bebeklik, erken çocukluk ve 65 yaş üstünde daha sık ortaya çıkabilir. Bazı kişilerde yalnızca bir kez görülürken, bazılarında tekrarlayıcı seyir gösterebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bilinç kaybı veya dalma
• Kasılma ve titreme
• Ağızda köpürme
• Boş boş bakma ve çevreye tepkisizlik
• Anormal tat, koku veya görsel hisler
• İstemsiz çiğneme veya yutkunma hareketleri

Çocuklarda belirtiler

• Yüksek ateşle birlikte görülen kısa kasılmalar
• Kısa süreli dalma ve dikkat dağınıklığı
• Ortamla ilgisiz hareketler veya tekrarlayan yüz buruşturmaları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bilinç bulanıklığı ve hafıza karmaşası
• Bayılma veya düşme
• Kasılmalar
• Geçici olarak konuşma veya anlama güçlüğü

Nedenler

Ana nedenler

• Beyin hasarı, enfeksiyon veya tümör
• Yüksek ateş (özellikle çocuklarda)
• Düşük kan şekeri veya elektrolit dengesizliği
• Alkol veya madde yoksunluğu
• Epilepsi (sara hastalığı)
• Uyku yoksunluğu veya aşırı stres

Risk faktörleri

• Ailede epilepsi öyküsü
• Geçirilmiş kafa travması
• İnme
• Beyin enfeksiyonu geçirmiş olmak
• Madde veya alkol kullanımı
• Düzensiz uyku veya aşırı yorgunluk

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İlk kez nöbet geçirdiyseniz
• Nöbet sıklığında artış varsa
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli alırken nöbet yaşadıysanız
• Nöbet sonrası normalden uzun süre yorgunluk, uyku hali veya zihinsel bulanıklık varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Daha önce tanı konmuşsa ve düzenli takip gerekiyorsa
• İlaç yan etkileri yaşıyorsanız veya ilaçlarınızı değiştirmek istiyorsanız
• Tetikleyicilerden korunma planınızı güncellemek istiyorsanız

Tanı

Doktorunuz, nöbetin öyküsünü dikkatlice dinleyerek, nörolojik muayeneler yaparak ve gereken tetkikleri isteyerek tanıya ulaşmaya çalışır. Tanı koymak için genellikle nöbeti yaşayan kişiyle birlikte gören bir yakının anlattıkları da çok değerlidir.

Yapılabilecek testler

• Elektroensefalografi (EEG) - beyin dalgalarının ölçülmesi
• Kan testleri - enfeksiyon, şeker, elektrolit dengesi vb. için
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR) - beyin yapısının incelenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Doktorunuz size nöbetin türü, olası nedenleri ve sonraki adımlar hakkında ayrıntılı bilgi verecektir. Tanı sırasında ek tetkikler de gerekebilir.

Tedavi

Tedavi, nöbetin türüne ve altta yatan nedene bağlıdır. Amaç nöbetleri kontrol altına almak, nöbet sırasında yaralanmaları önlemek ve kişinin günlük yaşamını güvenle sürdürmesini sağlamaktır. Tedavi kişiye özel planlanır.

Evde kişisel bakım

• Nöbet sırasında kişiyi yan çevirin ve başını koruyun
• Sert veya keskin cisimleri kişinin çevresinden uzaklaştırın
• Nöbet sırasında kişinin ağzına asla hiçbir şey koymayın
• Nöbet bitene kadar kişinin yanında kalın
• Nöbet sonrası dinlenmesi için sakin bir ortam sağlayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, nöbet türüne ve nedenine göre ilaç tedavisi önerebilir. İlaçların düzenli ve doktorun önerdiği şekilde kullanılması çok önemlidir. Bazı durumlarda cihaz tedavileri veya cerrahi seçenekler de değerlendirilebilir. Hangi tedavinin size uygun olduğunu sağlık uzmanınız belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaçlarla kontrol altına alınamayan bazı nöbet türlerinde, beynin nöbet odağı varsa ve güvenle çıkarılabiliyorsa cerrahi tedavi seçenek olarak gündeme gelebilir. Bu durum, ayrıntılı değerlendirmeler sonrasında doktorunuz tarafından netleştirilir.

Bu durumla yaşamak

Nöbetlerinizi tetikleyen durumları tanıyın (uykusuzluk, açlık, stres, alkol vb.) ve bunlardan kaçınmaya çalışın. Nöbet günlüğü tutarak ne zaman ve nasıl olduğunu doktorunuzla paylaşabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve yeterli uyuyun
• Stresi azaltacak nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin
• İlaçlarınızı her gün aynı saatte düzenli kullanın
• Araç kullanırken emniyet kemeri takın, bisiklet kullanırken kask giyin
• Yüzmek gibi aktivitelerde mutlaka yanınızda birinin olmasına dikkat edin

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek, öğünleri atlamamak nöbetleri önlemeye yardımcı olabilir. Düzenli egzersiz genel sağlığı destekler ve iyi hissettirir; ancak yeni bir egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Nöbet geçirmek kaygı, korku ve üzüntüye yol açabilir. Bu duygularla başa çıkmak için bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin. Ruh sağlığınız en az bedeniniz kadar önemlidir.

Önleme

Nöbetlerin bir kısmı tamamen önlenemeyebilir; ancak tetikleyicilerden kaçınmak, ilaçlarınızı düzenli kullanmak ve düzenli doktor kontrolüne gitmek nöbet sıklığını ve şiddetini önemli ölçüde azaltabilir.

Aşılar

Bazı enfeksiyon hastalıklarına karşı aşılanma, nöbetlere yol açabilecek beyin enfeksiyonlarının önlenmesine yardımcı olabilir. Güncel aşı takviminiz için sağlık kuruluşunuza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri, nöbetlere zemin hazırlayabilecek durumları (yüksek tansiyon, şeker hastalığı vb.) erkenden fark etmenize yardımcı olabilir. Risk grubundaysanız doktorunuzla düzenli görüşmeniz önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süreli veya tekrarlayan nöbetler beyin fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir
• Nöbet sırasında düşme, çarpma, yanma veya boğulma gibi kazalar yaşanabilir
• Araba kullanmak veya ağır makine çalıştırmak gibi durumlarda ciddi yaralanma riski artar
• Tedavi edilmeyen altta yatan hastalıklar ilerleyebilir

Uzun vadeli görünüm

Nöbetlerin büyük bir bölümü uygun tedavi ve hekim takibiyle kontrol altına alınabilir. Birçok kişi normal, aktif ve üretken bir yaşam sürer. Tedaviye erken başlamak sonuçları iyileştirir; bu yüzden endişelerinizi doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.