Bağırsak Kanseri Riskini Azaltma Yolları

Genel Bakış

Bağırsak kanseri riskini azaltmak; sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve tarama testlerini içeren yaşam tarzı değişiklikleriyle bağırsaklarınızda kanser gelişme ihtimalini düşürmek demektir. Bu yöntemler tamamen koruma sağlamaz, ancak riski önemli ölçüde azaltır.

Evet, bağırsak (kolorektal) kanseri dünyada ve Türkiye'de en sık görülen kanser türleri arasındadır.

Çoğunlukla 50 yaş üzeri yetişkinlerde görülür; ancak ailede bağırsak kanseri öyküsü olanlarda ve genç erişkinlerde de ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dışkılama alışkanlığında son zamanlarda ortaya çıkan değişiklik
• Dışkıda kan veya siyah, katran görünümlü dışkı
• Karın ağrısı, kramp veya şişkinlik hissi
• İstemsiz kilo kaybı
• Sürekli yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda bağırsak kanseri çok nadirdir; ancak uzun süren kabızlık, dışkıda kan veya karın ağrısı gibi belirtilerde çocuk doktoruna danışılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda bağırsak alışkanlığındaki değişiklik, dışkıda kan, ani kilo kaybı ve karın ağrısı sık görülen uyarıcı belirtilerdir.

Nedenler

Ana nedenler

• Bağırsak kanserinin kesin nedeni bilinmiyor; ancak bağırsak duvarındaki hücrelerin anormal büyümesiyle başlar.
• Bağırsaktaki polipler (et benzeri iyi huylu oluşumlar) zamanla kansere dönüşebilir.
• Ailede bağırsak kanseri veya polip öyküsü olan kişilerde risk daha yüksektir.

Risk faktörleri

• Yaşın 50 üzerinde olması
• Ailede bağırsak kanseri veya polip öyküsü
• İltihaplı bağırsak hastalığı (Crohn veya ülseratif kolit)
• Sigara ve aşırı alkol kullanımı
• İşlenmiş et ve kırmızı etten zengin beslenme
• Obezite ve hareketsiz yaşam
• Şeker hastalığı ve insülin direnci

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Dışkıda kan görülmesi
• Şiddetli ve geçmeyen karın ağrısı
• Bağırsak alışkanlığında açıklanamayan ve uzun süren değişiklik

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaşından sonra düzenli tarama yaptırmak
• Ailede bağırsak kanseri öyküsü varsa doktor önerisiyle daha erken taramaya başlamak
• Kronik kabızlık veya ishal şikayetleriniz varsa değerlendirilmek

Tanı

Doktor önce tıbbi öykünüzü alır ve karın muayenesi yapar. Gerekirse dışkıda gizli kan testi, kolonoskopi ve görüntüleme yöntemleriyle bağırsaklar değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Dışkıda gizli kan testi (FOBT)
• Kolonoskopi
• Sigmoidoskopi
• Gerekirse bilgisayarlı tomografi veya MR gibi görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

Kolonoskopi öncesinde doktorunuz bağırsakların temizlenmesi için özel bir beslenme düzeni ve bazı ilaçlar önerebilir. İşlem sırasında rahatlatıcı ilaçlar verildiği için çoğu kişi ağrı hissetmez.

Tedavi

Tedavi, kanserin evresine ve kişinin genel sağlık durumuna göre planlanır. Erken evrede yakalanan bağırsak kanserinde cerrahi ile tam iyileşme mümkündür.

Evde kişisel bakım

• Bol lifli gıdalar tüketmek
• Günde en az 30 dakika orta düzeyde egzersiz yapmak
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• Sağlıklı kiloda kalmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz size özel bir tedavi planı önerir. Cerrahi, kemoterapi (ilaçla tedavi) veya radyoterapi (ışınla tedavi) gibi seçeneklerden biri veya birkaçı birlikte uygulanabilir. Hangi seçeneğin uygun olduğuna onkolog ve cerrahi ekip karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bağırsak kanserinin erken evrelerinde tümörü ve çevresindeki sağlıklı dokuyla birlikte çıkarmak için cerrahi uygulanabilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sonrası düzenli kontrol randevularınızı aksatmayın. Doktorunuzun önerdiği takip programına uyun ve yeni belirtileri hemen iletin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapmak
• Lifli, sebze ve meyveden zengin beslenmek
• İşlenmiş et tüketimini azaltmak
• Sigara ve alkolden kaçınmak

Diyet ve egzersiz

Günde en az 5 porsiyon sebze ve meyve yemeyi hedefleyin. Tam tahıllı ürünler, baklagiller ve bol su tüketin. Haftanın çoğu günü 30 dakikalık yürüyüş yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bağırsak kanseri veya bağırsak hastalıkları tedavisi sırasında kaygı, üzüntü ve stres yaşamak normaldir. Bu duygularla başa çıkmak için bir psikolog veya psikiyatristten destek isteyebilirsiniz.

Önleme

Bağırsak kanserini tamamen önlemek mümkün olmamakla birlikte, sağlıklı yaşam tarzı ve düzenli tarama ile riski büyük ölçüde azaltabilirsiniz.

Tarama programları

Türkiye'de 50-70 yaş arasındaki kişilere 2 yılda bir dışkıda gizli kan testi ve uygun görülenlere kolonoskopi önerilmektedir. Aile öykünüz varsa doktorunuza danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bağırsak kanseri tedavi edilmezse tümör çevre dokulara ve diğer organlara yayılabilir.
• Bağırsak tıkanıklığı ve şiddetli kanama gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis hayat kurtarır. Bağırsak kanserine erken evrede yakalanan kişilerin büyük bir kısmı tamamen iyileşmektedir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.