Meme Kanseri Riskini Azaltma

Genel Bakış

Meme kanseri riskini azaltma, hastalığa yakalanma olasılığını düşürmek için yapabileceğiniz yaşam tarzı değişiklikleri, tarama takibi ve gerektiğinde doktorunuzun önerdiği tıbbi önlemleri içerir. Bu, riski sıfırlamasa da hastalığa yakalanma şansını önemli ölçüde azaltabilir.

Evet, meme kanseri kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Bu nedenle riski azaltma konusu oldukça önemlidir.

Her kadın belirli bir meme kanseri riskine sahiptir; ancak ailede meme kanseri öyküsü olanlar, 50 yaş üstü kadınlar, bazı gen mutasyonlarını taşıyanlar, ilk adetini erken yaşta görenler veya geç menopoza girenler için risk daha yüksek olabilir. Nadiren erkekler de meme kanserine yakalanabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Meme veya koltuk altında ele gelen sert kitle
• Memede şekil, boyut veya görünüm değişikliği
• Meme başında çekilme, yara veya kötü kokulu akıntı
• Meme derisinde kızarıklık, portakal kabuğu görünümü veya çukurlaşma
• Tek taraflı ve geçmeyen ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda meme dokusunun gelişmesi normaldir; belirti olarak değerlendirilmez.
• Çocukluk ve ergenlik döneminde meme kanseri çok nadirdir; ancak anormal bir şişlik fark edilirse doktora başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İlerleyen yaşta meme dokusunun incelmesiyle kitleler daha kolay ele gelebilir.
• Yaşlılıkta ortaya çıkan meme değişiklikleri mutlaka doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Meme kanserinin kesin bir nedeni yoktur.
• Hastalık, genetik özellikler ile yaşam tarzı ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucunda gelişebilir.
• Hücrelerin DNA'larında meydana gelen hasar, kontrolsüz çoğalmaya yol açabilir.

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Ailede meme veya yumurtalık kanseri öyküsü
• BRCA1 ve BRCA2 gen mutasyonları
• Erken adet görme ve geç menopoz
• İlk doğumu ileri yaşta yapma veya doğum yapmamış olmak
• Aşırı kilo ve hareketsiz yaşam
• Alkol ve sigara kullanımı
• Uzun süreli hormon tedavisi görmüş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yeni fark edilen, sert ve ağrısız kitle
• Memeden kanlı akıntı gelmesi
• Meme başının sonradan içeri çekilmesi
• Meme cildinde açılan yara

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yılda bir kez klinik meme muayenesi yaptırın.
• 40 yaşından sonra mamografi takibiniz için aile hekiminiz veya kadın doğum uzmanınızla plan yapın.
• Adet döngünüzün belli günlerinde kendi kendine meme muayenesi yapın.

Tanı

Doktorunuz önce meme dokusunu muayene eder; ardından görüntüleme yöntemleri ve gerektiğinde biyopsi ile tanıyı doğrular.

Yapılabilecek testler

• Mamografi
• Ultrasonografi
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• İnce iğne biyopsisi veya kalın iğne biyopsisi

Randevunuzda neler beklenir

İşlemlerin çoğu ağrısız veya hafif rahatsızlık vericidir. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar; doktorunuz bulguları ve gelecek adımları sizinle ayrıntılı olarak paylaşır.

Tedavi

Meme kanseri riskini azaltma tedavisinde öncelikle yaşam tarzı değişiklikleri önerilir. Yüksek riskli kişilerde doktor, ilaç veya cerrahi gibi daha kapsamlı önlemleri hastayla birlikte değerlendirir.

Evde kişisel bakım

• Haftanın her günü düzenli yürüyüş gibi orta yoğunlukta egzersiz yapın.
• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Alkolü sınırlayın veya tamamen bırakın.
• Emzirmeyi mümkün olan en az altı ay sürdürmeye çalışın.
• Yıllık kontrol ve tarama randevularınıza düzenli gidin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kişisel risk düzeyinize göre önleyici amaçlı bazı ilaç tedavileri önerebilir. Bu ilaçların hangileri olduğu, hangi dozda ve ne kadar süre kullanılacağı yalnızca uzman bir hekim tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok yüksek riskli kişilerde, özellikle gen mutasyonu taşıyanlarda, kansere yakalanmadan önce memenin cerrahi olarak alınması (koruyucu mastektomi) gündeme gelebilir. Bu karar genetik danışmanlık ve cerrahi ekip ile birlikte verilir.

Bu durumla yaşamak

Her ay kendi kendinizi muayene edin ve yıllık doktor kontrollerinizi aksatmayın. Vücudunuzdaki değişikliklere karşı duyarlı olun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigarayı bırakın
• Düzenli uyku uyuyun
• Stresle başa çıkma yöntemleri geliştirin
• Hareketli bir yaşam benimseyin

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl ve baklagillerden zengin bir beslenme önerilir. Doymuş yağ ve işlenmiş gıdaları azaltmak faydalıdır. Haftada en az 150 dakika orta yoğunluklu fiziksel aktivite hedefleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Meme kanseri riskini düşünmek, özellikle aile öyküsü olan kişilerde kaygıya yol açabilir. Bu stresle baş etmek için psikolog veya destek gruplarından yardım almak faydalıdır.

Önleme

Meme kanseri tamamen önlenemese de, değiştirilebilir risk faktörlerini kontrol etmek ve düzenli tarama yaptırmak hastalığa yakalanma olasılığını ve ölüm riskini önemli ölçüde azaltır.

Aşılar

Şu anda meme kanserine karşı koruyucu bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Türkiye Sağlık Bakanlığı tarafından 40-69 yaş arası kadınlara 2 yılda bir mamografi ile tarama yapılması önerilmektedir. Aile hekiminizden veya Kanser Erken Teşhis Tarama ve Eğitim Merkezi'nden (KETEM) randevu alabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanser hücreleri meme dışındaki lenf düğümlerine ve uzak organlara yayılabilir.
• Erken teşhis edilmezse tedavi başarısı düşer ve yaşam süresi kısalabilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ile meme kanserinin tedavi başarısı çok yüksektir. Risk azaltıcı önlemler ve düzenli tarama sayesinde birçok kadın sağlıklı bir yaşam sürdürmektedir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• World Health Organization - Breast Cancer ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.