Kanser Yorgunluğuyla Başa Çıkma: Yaşam Tarzı Önerileri

Genel Bakış

Kanser yorgunluğu, kanser hastalığının kendisi veya tedavileri nedeniyle ortaya çıkan, sıradan yorgunluktan farklı, çok yoğun ve sürekli bir bitkinlik halidir. Dinlendiğinizde bile geçmeyebilir.

Evet. Kanser hastalarının yaklaşık %80'i tedavi sırasında yorgunluk yaşar; bir kısmında bu yakınma tedavi tamamlandıktan sonra da devam eder.

Kanser tanısı almış ve tedavi gören veya tedavisi bitmiş herkesi etkileyebilir. Her yaşta ve her kanser türünde görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Günlük işleri yapamayacak kadar şiddetli bitkinlik
• Kas güçsüzlüğü ve ağırlık hissi
• Uykuya rağmen dinlenememe
• Odaklanma ve konsantrasyon güçlüğü
• İştahsızlık ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Oyun oynamada isteksizlik
• Huzursuzluk ve ağlama
• Okulda ve derslerde dikkat dağınıklığı
• Uykuya dalmakta veya uyanmakta güçlük

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri derecede halsizlik
• Günlük aktivitelerde artan bağımlılık
• Bilinç bulanıklığı veya dalgınlık
• Düşme riskinde artış

Nedenler

Ana nedenler

• Kanser hastalığının kendisi (tümörün vücuda yükü)
• Kemoterapi, radyoterapi gibi tedavilerin yan etkileri
• Kansızlık (anemi)
• Ağrı, bulantı gibi kontrol altına alınmamış belirtiler
• Uyku düzensizliği ve dinlenememe
• Kaygı, üzüntü ve stres

Risk faktörleri

• İleri evre kanser hastalığına sahip olmak
• Kemoterapi ve radyoterapi gibi birden fazla tedavi almak
• Yetersiz beslenme ve kilo kaybı
• Fiziksel aktivitede azalma
• Uyku sorunları ve depresyon öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ateş, titreme veya enfeksiyon belirtisi varsa hemen doktorunuza başvurun.
• Ani ve şiddetli nefes darlığı veya göğüs ağrısı ile karşılaşırsanız 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yorgunluk günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Kilo kaybı veya iştahsızlık fark ediyorsanız
• Uyku sorunları ve kaygı arttıysa
• Tedaviniz sona erdikten sonra bile yorgunluk geçmiyorsa

Tanı

Doktorunuz tıbbi öykünüzü dinleyerek ve fizik muayene yaparak yorgunluğunuzu değerlendirir. Yorgunluğa neden olabilecek diğer sağlık sorunlarını elemek için bazı tetkikler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı (kansızlık ve enfeksiyon açısından)
• Tiroid fonksiyon testleri
• Elektrolit ve böbrek fonksiyon testleri
• Vitamin düzeyleri (B12, D vitamini gibi)

Randevunuzda neler beklenir

Değerlendirme sırasında yorgunluğunuzun derecesi, ne zaman başladığı ve nelerle arttığı sorulur. Tedavinizle ilgili bilgiler gözden geçirilir. Sonrasında size özel bir plan hazırlanır.

Tedavi

Kanser yorgunluğunun yönetiminde amaç, altta yatan nedenleri bulmak ve yaşam kalitenizi artırmaktır. Tedavi; tıbbi destek, yaşam tarzı değişiklikleri ve psikolojik desteği bir arada içerir.

Evde kişisel bakım

• Gün içinde kısa dinlenme molaları verin ancak yatağa bağlı kalmayın.
• Enerjinizi korumak için günlük işleri öncelik sırasına koyun.
• Hafif tempolu yürüyüş veya esneme hareketleri yapın.
• Uyku saatlerinizi düzenleyin, uyumadan önce ekranlardan uzak durun.
• Sağlıklı ve dengeli beslenmeye özen gösterin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, yorgunluğa yol açan kansızlık, tiroid bozukluğu veya enfeksiyon gibi durumları belirleyerek uygun tedaviyi düzenler. Gerekirse ağrı, bulantı veya uyku sorunlarına yönelik ilaç dışı yöntemler ve fiziksel rehabilitasyon önerilir. İlaç kullanımı ile ilgili kararları mutlaka doktorunuzla birlikte verin.

Bu durumla yaşamak

Kanser yorgunluğuyla yaşarken kendinize karşı nazik olun. Vücudunuzun sinyallerine kulak verin ve 'yapmalıyım' düşüncesini bırakın. Küçük hedefler koymak, günü planlamak ve yardım istemek günlük yaşamı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün kısa süreli de olsa hareket edin.
• Uyku düzenine dikkat edin, her gün aynı saatte uyuyup kalkın.
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin.
• Alkol ve sigaradan uzak durun.
• Sosyal ilişkilerinizi sürdürün.

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir beslenme planı izleyin; öğünleri küçük ve sık alın. Bol su içmeyi ihmal etmeyin. Egzersiz olarak doktorunuzun onayıyla hafif tempolu yürüyüşler, esneme veya yoga gibi aktiviteler yapabilirsiniz. Aşırı zorlanmaktan kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kansere bağlı yorgunluk üzüntü, kaygı ve çaresizlik hissi yaratabilir. Bu duygularla başa çıkmak için psikolojik destek almak, bir destek grubuna katılmak veya güvendiğiniz kişilerle konuşmak faydalı olabilir. Unutmayın, ruhsal sağlığınız da en az bedensel sağlığınız kadar önemlidir.

Önleme

Kanser yorgunluğu tamamen önlenemeyebilir, ancak erken dönemde önlem almak ve yaşam tarzı değişiklikleri yapmak yorgunluğun şiddetini azaltabilir.

Aşılar

Aşılar kanser yorgunluğunu doğrudan önlemez, ancak enfeksiyonlardan korunmak genel sağlığı destekler. Aşı takvimi için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Belirli kanser yorgunluğu için tarama testi yoktur; ancak kanser tedavisi sonrası düzenli kontroller yorgunluğun izlenmesini sağlar.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Günlük yaşam aktivitelerinde belirgin azalma
• İş ve sosyal yaşamda kısıtlanma
• Depresyon ve kaygı bozukluklarında artış
• Fiziksel güç kaybı ve kas erimesi (atrofi)

Uzun vadeli görünüm

Kanser yorgunluğu zorlu olsa da bununla başa çıkmak mümkündür. Doğru destek ve yaşam tarzı düzenlemeleri ile birçok kişi yaşam kalitesini artırabilir. Zamanla, tedavinin sona ermesiyle birlikte yorgunluk azalabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.