İş Yerinde İshalden Korunma

Genel Bakış

İshal, dışkının normalden daha sık, sulu ve gevşek olması durumudur. Genellikle mikropların neden olduğu bir bağırsak enfeksiyonu sonucu ortaya çıkar. İş yerinde kolayca yayılabilir, ancak doğru hijyen ve alışkanlıklarla büyük ölçüde önlenebilir.

İshal oldukça yaygındır. Çoğu yetişkin yılda en az bir kez ishal olur. Birçok vaka birkaç gün içinde kendiliğinden iyileşir.

Herkes ishal olabilir. Ancak gıda sektöründe, sağlık kurumlarında, kreş ve okullarda çalışanlar ile kalabalık ofislerde çalışan kişiler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sık sık sulu dışkılama
• Karın ağrısı veya kramplar
• Bulantı ve kusma
• Acil tuvalete gitme ihtiyacı
• Hafif ateş
• Yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda sıvı kaybı daha hızlı gelişir, bu yüzden daha dikkatli olunmalıdır.
• Kusma, ağlarken gözyaşının azalması, ağız kuruluğu gibi belirtiler görülebilir.
• İştahsızlık ve ani uyku hali çocuklarda önemli bir uyarıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda dehidratasyon (vücudun su kaybetmesi) daha ciddi sonuçlara yol açabilir.
• Bilinç bulanıklığı, baş dönmesi ve düşme riski artabilir.
• Böbrek sorunları veya kalp hastalığı olan yaşlılar ishalde mutlaka doktora danışmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Norovirüs gibi virüsler
• Salmonella, E. coli gibi bakteriler
• Parazitler (örneğin giardia)
• Kontamine (kirlenmiş) su veya yiyecekler
• El hijyenine dikkat edilmemesi
• İş yerinde ortak kullanılan tuvalet ve mutfakların temizliği

Risk faktörleri

• Ortak tuvalet kullanmak
• Yemekhane veya mutfakta yetersiz gıda güvenliği
• Kapalı ve kalabalık ortamda çalışmak
• Yemekleri hazırlamadan önce ellerin yıkanmaması
• Seyahat etmek
• Antibiyotik kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Dışkıda kan varsa
• Yüksek ateş eşlik ediyorsa
• Şiddetli karın ağrısı varsa
• 60 yaş üstü veya kronik hastalığınız varsa
• Bağışıklık sisteminizi zayıflatan bir durum veya ilaç kullanıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İshal 2 günden uzun sürerse
• Ağız kuruluğu, halsizlik, idrar azlığı gibi sıvı kaybı belirtileri varsa
• İşe dönmek için sağlık raporu gerekiyorsa
• Birkaç gün içinde iyileşme olmazsa

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve sizi muayene eder. Ne yediğinizi, seyahat edip etmediğinizi ve diğer belirtileri sorar. Çoğu zaman muayene yeterlidir; ancak gerekirse bazı testler yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Gaita (dışkı) testi: Mikrop veya parazit aranabilir.
• Gaita kültürü: Bakteri üremesi incelenir.
• Kan testleri: Sıvı kaybı ve elektrolit dengesi kontrol edilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz size birkaç soru soracak ve sıvı kaybınızı değerlendirecek. Gerekirse test için dışkı örneği isteyecektir. Tanı genellikle hızlı konur ve tedaviye hemen başlanır.

Tedavi

İshal tedavisinin en önemli kısmı kaybedilen sıvıyı ve tuzu geri kazandırmaktır. Bağırsakları dinlendirmek ve mikropların yayılmasını önlemek de tedavinin parçasıdır. Çoğu ishal antibiyotik gerektirmez; özellikle viral ishallerde antibiyotik etkisizdir.

Evde kişisel bakım

• Bol su, ayran, şekersiz çay, sade maden suyu gibi sıvılar için.
• Evde hazırlanan şeker-tuz-su karışımı (1 litre temiz suya 6 tatlı kaşığı şeker, yarım tatlı kaşığı tuz) sıvı kaybını gidermede yardımcı olur.
• Dinlenin ve işe gitmeyin.
• Yağlı, baharatlı ve çok şekerli yiyeceklerden kaçının.
• Her tuvalet sonrası ellerinizi sabunla en az 20 saniye yıkayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerek görürse ishal önleyici veya kramp giderici ilaçlar önerebilir. Bakteriyel bir enfeksiyon tespit edilirse antibiyotik reçete edebilir. Ancak bu ilaçları, doktor önerisi olmadan ve özellikle iş yerinde kendi başınıza kullanmayın. Eczacınızdan veya hekiminizden bilgi alın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İshal genellikle cerrahi gerektirmez. Ancak nadir durumlarda apandisit veya bağırsak düğümlenmesi gibi altta yatan ciddi bir sorunun belirtisi olabilir. Bu durumda doktorunuz gerekli tetkikleri yaparak ameliyat gerekip gerekmediğine karar verir.

Bu durumla yaşamak

İshal olduğunuzda evde kalmalı ve dinlenmelisiniz. Tuvalete her çıkışta ellerinizi mutlaka sabunla yıkamalısınız. Aynı bardak, çatal, tabak ve havluları iş arkadaşlarınızla paylaşmayın. Ortak kullanılan yüzeyleri dezenfekte etmek başkalarını korur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her zaman temiz su içtiğinizden emin olun.
• Yiyecekleri uygun sıcaklıkta saklayın ve pişirme sürelerine dikkat edin.
• İşyerinde tuvalet ve musluk yüzeylerini düzenli olarak temizleyin.
• Kendiniz veya ev halkınız ishal ise ayrı havlu kullanın.

Diyet ve egzersiz

İshal sırasında bağırsakları yormayan yiyecekleri tercih edin: pirinç lapası, muz, haşlanmış patates, kızarmış ekmek, yoğurt. İyileştikten sonra normal beslenmenize dönebilirsiniz. Birkaç gün yoğun egzersizden kaçının; tamamen iyileşince günlük yürüyüşlere başlayabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İshal, iş ve sosyal hayatın aksamasına neden olabilir. Kişi utanç, endişe veya çaresizlik hissedebilir. Bu duyguların geçici olduğunu bilmek önemlidir. Kendinizi suçlamayın ve sağlığınızı ön planda tutun.

Önleme

İshalin büyük bir kısmı, iş yerinde uygulanan doğru hijyen alışkanlıkları ve gıda güvenliği kurallarıyla önlenebilir. Ellerin sık sık sabunla yıkanması, yiyeceklerin temiz suyla yıkanması ve pişmiş/çiğ gıdaların ayrıştırılması en etkili yollardır.

Aşılar

Çocuklarda rotavirüs ishaline karşı aşı bulunmaktadır. Yetişkinlerde bazı seyahatler öncesi ishal aşıları önerilebilir. Aşı olup olmanız gerektiğine doktorunuzla birlikte karar verin.

Tarama programları

Gıda sektöründe çalışanlar için iş yeri hekimleri düzenli sağlık kontrolleri ve gerekirse dışkı taramaları önerebilir. Bu taramalar, iş sırasında mikropların yayılmasını önlemeye yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sıvı kaybı (dehidratasyon)
• Elektrolit dengesizliği
• Böbrek fonksiyonlarında bozulma
• Kan dolaşımına mikrop karışması (nadir ama ciddi)

Uzun vadeli görünüm

İshal, çoğu insan için kısa süreli rahatsızlık veren ve kendiliğinden iyileşen bir durumdur. Yeterli sıvı alımı ve hijyen önlemleriyle komplikasyonların önüne geçilebilir. İş yerinde önlem alarak hem kendinizi hem de çevrenizdekileri koruyabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.