Baş Dönmesi ve Denge Sorunlarında Günlük Yaşam Önerileri

Genel Bakış

Baş dönmesi, kişinin kendini ya da çevresini dönüyormuş, sallanıyormuş gibi hissettiği bir denge sorunudur. Ayrıca sersemlik, bayılacakmış hissi veya dengesizlik olarak da tarif edilebilir. Çoğu zaman iç kulak, beyin, sinir sistemi, dolaşım ya da psikolojik nedenlerle ortaya çıkabilir.

Evet, çok yaygındır. Toplumda her dört kişiden biri hayatının bir döneminde baş dönmesi yaşar.

Her yaşta görülebilir. İleri yaştaki bireylerde ve kadınlarda daha sıktır. Ayrıca strese açık kişilerde, migreni olanlarda ve bazı kronik hastalığı bulunanlarda daha sık ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kendini ya da çevreyi dönüyormuş gibi hissetme
• Denge kaybı veya dengesizlik hissi
• Sersemlik ve bayılacakmış hissi
• Yürürken sendeleme
• Mide bulantısı veya kusma
• Kulakta çınlama veya işitme değişikliği

Çocuklarda belirtiler

• Denge kaybı ve düşme
• Baş dönmesi nedeniyle yürümek istememe
• Soluk görünüm, halsizlik
• Mide bulantısı veya kusma
• Baş ağrısı eşlik edebilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ani hareketle artan baş dönmesi
• Düşme korkusu ve düşme riski
• Denge kaybına bağlı günlük aktivitelerde azalma
• Tansiyon değişimleriyle ortaya çıkan sersemlik
• Bazı ilaçların yan etkisi olarak baş dönmesi

Nedenler

Ana nedenler

• İç kulak hastalıkları (örneğin iyi huylu pozisyonel vertigo)
• Migren baş dönmesi
• Düşük tansiyon veya tansiyon dalgalanmaları
• Kalp ritim bozuklukları
• Kansızlık (anemi)
• Stres, kaygı ve panik atak
• Bazı ilaçların yan etkileri
• Şeker düşüklüğü veya yüksekliği

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Uzun süre hareketsiz kalmak
• Yetersiz sıvı alımı
• Düzensiz uyku
• Fazla tuz, kafein veya alkol tüketimi
• Sigara kullanımı
• Kronik hastalıklar (diyabet, hipertansiyon, kalp hastalığı)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Baş dönmesi düşmeye veya kendinize zarar vermeye yol açtıysa
• Bayılma veya bilinç değişikliği yaşadıysanız
• Yüksek ateş, şiddetli kusma veya ani işitme kaybı varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Baş dönmesi tekrarlıyorsa
• Günlük işlerinizi yapmanızı engelliyorsa
• Daha önce değerlendirilmediyseniz
• Yeni bir ilaç kullanmaya başladıktan sonra ortaya çıktıysa

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, ardından kulak, denge ve sinir sistemi muayenesi yapar. Baş dönmesinin hangi durumlarda arttığını, ne kadar sürdüğünü ve eşlik eden belirtileri doktorunuza anlatmanız faydalıdır.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (kansızlık, şeker, tiroid kontrolü)
• Tansiyon ölçümü (otururken ve ayağa kalkınca)
• Denge ve göz hareketi testleri
• İşitme testi
• Gerekirse beyin veya iç kulak görüntüleme (MR/BT)

Randevunuzda neler beklenir

Bazı denge testleri sırasında baş dönmesi artabilir, ancak bu genellikle kısa sürelidir. Tanı için birden fazla muayene ve test gerekebilir.

Tedavi

Tedavi, baş dönmesinin altında yatan nedene göre planlanır. Amaç şikayeti ortadan kaldırmak, dengeyi güçlendirmek ve günlük yaşamı kolaylaştırmaktır. Birçok kişi yaşam tarzı önerileri ve egzersizlerle belirgin iyileşme hisseder.

Evde kişisel bakım

• Aniden ayağa kalkmaktan kaçının
• Günde yeterli su için, susuz kalmayın
• Başınızı hızlı çevirmeyin, yavaş hareket edin
• Düşme riskine karşı evdeki halıları sabitleyin, tutunma barları kullanın
• Stresi azaltacak nefes egzersizleri yapın
• Şikayetinizi tetikleyen pozisyonlardan kaçının

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz altta yatan nedene göre ilaç tedavisi önerebilir. Ayrıca bazı baş dönmesi tiplerinde hastanede veya muayenehanede uygulanan pozisyon manevraları, denge rehabilitasyonu ve fizik tedavi etkili olabilir. İlaçlar mutlaka doktor önerisiyle kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi tedavi çok nadirdir ve genellikle ilaçla ve fizik tedaviyle düzelmeyen ağır iç kulak veya sinir sistemi sorunlarında düşünülür. Bu kararı ancak ilgili uzman hekim verebilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamda yavaş ve kontrollü hareket etmek, tutunacak bir yer bulmak ve gözleri dinlendirmek baş dönmesini hafifletebilir. Enerjinizi iyi yönetin; yorgunluk şikayetleri artırabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli ve düzenli uyuyun
• Kafein ve alkol tüketimini azaltın
• Sigara içmeyin
• Tuz tüketimini dengede tutun (doktorunuz önerdiğinde)
• Denge egzersizleri yapın (yürüyüş, yoga, tai chi)
• Göz yorgunluğunu azaltmak için ekran süresini sınırlayın

Diyet ve egzersiz

Öğün atlamayın, kan şekerinin düşmesini önleyin. Hafif ve düzenli yürüyüşler denge sistemini güçlendirir. Egzersizlere başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli baş dönmesi kaygı ve korku yaratabilir. Kaygı da baş dönmesini kötüleştirebilir. Bu yüzden duygusal destek almak ve gevşeme teknikleri öğrenmek önemlidir.

Önleme

Her baş dönmesi önlenemez. Ancak tetikleyicilerden kaçınmak, yeterli sıvı almak, düzenli uyumak ve düşme riskini azaltmak baş dönmesi sıklığını ve şiddetini azaltabilir.

Aşılar

Baş dönmesine karşı doğrudan koruyan bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolü, tansiyon, şeker ve iç kulak sorunlarının erken fark edilmesine yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşme ve kırık riski
• Günlük aktivitelerde kısıtlanma
• İş ve sosyal yaşamda zorlanma
• Sürekli kaygı ve depresif ruh hali

Uzun vadeli görünüm

Baş dönmesi birçok kişide doğru tanı ve uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir. Zamanla vücudunuz dengeyi yeniden sağlamayı öğrenebilir. Umutlu olmak ve tedavi sürecine aktif katılmak iyileşmeyi olumlu etkiler.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.