Endometriozis Ağrısıyla Başa Çıkma: Günlük Yaşam Önerileri

Genel Bakış

Endometriozis, rahmin içini döşeyen dokuya benzeyen bir dokunun rahmin dışında (genellikle yumurtalıklar, tüpler ve karın boşluğunda) büyümesi durumudur. Bu doku her ay hormonların etkisiyle kanar ve iltihaplanır; bu da ağrı ve yapışıklıklara yol açabilir.

Evet, üreme çağındaki kadınlarda yaklaşık 10 kadından 1'inde görülür. Yine de doğru tanıya ulaşmak yıllar alabilir.

Genellikle adet görmeye başlayan ergenlerden menopoza kadar olan dönemde görülür. En sık 15-49 yaş arası kadınları etkiler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Adet döneminde şiddetli karın, kasık ve bel ağrısı
• Adet dışı zamanlarda da pelvik (kasık) ağrı
• Yoğun ve uzun süren adet kanamaları
• Cinsel ilişki sırasında veya sonrasında ağrı
• Dışkılama ve idrar yaparken ağrı
• Yorgunluk, halsizlik ve bazen mide-bağırsak şikâyetleri
• Hamile kalmakta zorluk

Çocuklarda belirtiler

• Ergen kızlarda şiddetli adet sancısı ve okula gidememe
• Kronik (sürekli ya da tekrarlayan) karın ağrısı
• Ağrı nedeniyle günlük etkinliklerin kısıtlanması

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoz sonrası belirtiler genellikle azalır, ancak bazı tedavilerle devam edebilir.
• Kronik pelvik ağrı yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.
• Bu dönemde ağrı genellikle başka nedenlere bağlı olabileceği için dikkatli değerlendirme gerekir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni tam olarak bilinmiyor.
• En çok kabul gören teori: adet kanının tüplerden karın içine geri kaçması.
• Bağışıklık sistemi ile ilgili bozuklukların rol oynayabileceği düşünülüyor.
• Genetik yatkınlık ve çevresel faktörler de etkili olabilir.

Risk faktörleri

• Ailede endometriozis öyküsü olması
• Hiç doğum yapmamış olmak
• Erken yaşta adet görmeye başlamak
• Ortalama 27 günden kısa adet döngüsü
• Rahim veya tüplerde doğumsal yapısal farklılıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Adet ağrısı günlük aktivitelerinizi engelliyorsa
• Ağrı kesicilerle geçmeyen şiddetli ağrınız varsa
• Yukarıdaki acil veya aciliyetli belirtilerden herhangi biri varsa

Tanı

Doktor önce belirtilerinizi dinler, ardından jinekolojik muayene yapar. Ultrason veya MR gibi görüntüleme yöntemlerine başvurabilir. Kesin tanı için karın içine bir kamera ile bakılan laparoskopi ameliyatı gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• Pelvik muayene
• Ultrason (USG)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Laparoskopi (genellikle kesin tanı koydurur)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci uzun olabilir. Ağrı günlüğü tutmak belirtilerinizi daha net anlatmanıza yardımcı olur. Ağrınızı 'abarttığınızı' düşünmeyin; şikâyetleriniz her zaman ciddiye alınmalıdır.

Tedavi

Endometriozis tamamen ortadan kalkacak diye bir kural yoktur, ancak ağrıyı azaltmak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak için birçok seçenek vardır. Tedavi kişinin yaşına, belirtilerine ve çocuk sahibi olma planına göre belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme, yoga gibi)
• Sıcak su torbası, sıcak banyo veya ılık kompres uygulayın
• Stresi azaltacak nefes egzersizleri ve meditasyon deneyin
• Yeterli ve düzenli uyuyun
• Adet döneminde bacakları yukarıda tutan dinlenme pozisyonları deneyin
• Akupunktur, osteopati gibi yardımcı yöntemleri doktorunuzla konuşarak araştırabilirsiniz

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrıyı hafifletmek için ağrı kesici ilaçlar önerebilir. Ayrıca hormon tedavileri (örn. doğum kontrol hapları, progesteron tipi ilaçlar veya GnRH analogları) adet döngüsünü baskılayarak doku büyümesini yavaşlatabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğunu mutlaka bir kadın hastalıkları uzmanı ile karar verin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaçlarla kontrol altına alınamayan ağrı, çikolata kisti veya kısırlık durumunda cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Ameliyatla endometriozis odakları ve yapışıklıklar temizlenebilir. İleri evrelerde ve hasta çocuk sahibi olmayı düşünmüyorsa rahim veya yumurtalıkların alınması gündeme gelebilir; ancak bu son çare olarak düşünülmelidir.

Bu durumla yaşamak

Ağrılı günlerinizi planlamaya çalışın. İş, okul ve sosyal etkinliklerde mola vermeyi öğrenin. Ağrınızın kötüleştiği zamanları not alarak kendi örüntünüzü keşfedin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Uyku düzeninize dikkat edin.
• Sigarayı bırakın ve alkolü sınırlayın.
• Rahat, pamuklu giysiler ve iç çamaşırları tercih edin.
• Stresi yönetmek için hobiler edinin.
• Pelvik taban egzersizleri (Kegel) ile kaslarınızı güçlendirin.

Diyet ve egzersiz

Omega-3 yağ asitleri (balık, keten tohumu), lifli gıdalar, yeşil yapraklı sebzeler ve antioksidan bakımından zengin bir beslenme ağrıyı hafifletmeye yardımcı olabilir. İşlenmiş gıdalar, aşırı kafein ve tuz tüketimini azaltmak da faydalı olabilir. Haftada birkaç gün düzenli yürüyüş veya yoga yapmak ağrı kontrolüne katkı sağlar.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı yorgunluk, kaygı ve depresyona yol açabilir. Kendinizi suçlamayın. Bu süreçte bir psikolog veya psikiyatristten destek almak tamamen normal ve güçlendiricidir.

Önleme

Şu an için endometriozisin kesin önlenmesi mümkün değildir. Ancak sağlıklı kilo aralığında kalmak, düzenli egzersiz yapmak ve sigara içmemek hastalığın ilerleme riskini azaltabilir.

Aşılar

Endometriozis enfeksiyon kaynaklı olmadığı için koruyucu bir aşısı yoktur.

Tarama programları

Toplumda rutin taraması önerilmez. Erken tanı için yapılabilecek en güvenilir şey, belirtileri ciddiye almak ve düzenli jinekolojik kontrollere gitmektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik ve artan pelvik ağrı
• Kısırlık ve hamile kalmada zorluk
• Yumurtalıkta çikolata kisti (endometrioma) oluşumu
• Bağırsak ve idrar yollarını ilgilendiren yapışıklıklar

Uzun vadeli görünüm

Endometriozis yaşam boyu devam eder, ancak doğru tedavi ve yaşam tarzı önlemleri ile ağrı büyük ölçüde azaltılabilir. Çoğu kadın iş, aile ve sosyal yaşamını aktif biçimde sürdürür. Belirtilerinize yönelik bireysel çözümler bulmanıza yardımcı olacak doktorunuzla düzenli görüşmek çok önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.