Hemoroid (Basur) Hastaları İçin Günlük Yaşam Önerileri

Genel Bakış

Hemoroid, makat bölgesindeki (anüs ve alt rektum) toplardamarların şişmesiyle oluşan bir durumdur. Halk arasında 'basur' olarak da bilinir. Bu damarlar, uzun süre oturma, ıkınma veya kabızlık gibi durumlar yüzünden genişleyip hassaslaşabilir.

Evet, hemoroid oldukça yaygındır. Çoğu insan hayatının bir döneminde hemoroid belirtisi yaşar; ancak birçok kişi bu durumu doktorla paylaşmadığı için gerçek sıklığı tahmin edilenden daha yüksektir.

Hemoroid her yaşta görülebilir, ancak 45-65 yaş arasındaki yetişkinlerde daha sıktır. Hamilelik, doğum, aşırı kilo, uzun süre oturmak ve kronik kabızlık riski artıran etkenler arasındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dışkılama sonrası tuvalet kâğıdında parlak kırmızı kan görülmesi
• Makat çevresinde kaşıntı, yanma veya tahriş hissi
• Dışkılama sırasında ağrı veya rahatsızlık
• Makat çevresinde ele gelen yumuşak şişlik
• Dışkılama sonrası makat bölgesinin tam boşalmadığı hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda hemoroid nadirdir, ancak kabızlık nedeniyle makat çevresinde ağrı ve tahriş görülebilir.
• Tuvalet eğitimi sırasında dışkıyı tutma alışkanlığı, ağrılı ve zor dışkılamaya yol açabilir.
• Çocuğun dışkısında veya bezinde kan görülürse vakit kaybetmeden çocuk doktoruna başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda kabızlık ve hareketsizlik nedeniyle hemoroid belirtileri daha sık ortaya çıkabilir.
• Bazı tansiyon, kalp ve ağrı ilaçları kabızlığa yol açarak hemoroidi tetikleyebilir.
• Yaşlı bireylerde bağırsak alışkanlıklarındaki değişiklik ve kanama mutlaka doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Makat bölgesindeki damarlara aşırı baskı yapılması
• Dışkılama sırasında uzun süre ıkınmak
• Tuvalette uzun süre oturmak
• Kronik kabızlık veya kronik ishal
• Hamilelik ve doğum sırasında artan karın içi basıncı

Risk faktörleri

• Liften fakir beslenme ve yetersiz su içme
• Aşırı kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam tarzı ve uzun süre oturarak çalışma
• Yaşın ilerlemesi
• Ağır kaldırma gibi ıkınmayı gerektiren aktiviteler
• Ailede hemoroid öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Rektal kanama ilk kez yaşanıyorsa veya kötüleşiyorsa
• Kanamayla birlikte baş dönmesi veya halsizlik varsa
• Makat çevresinde ağrılı, sert ve büyüyen bir şişlik oluştuysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Dışkılama sırasında tekrarlayan kanama fark edildiğinde
• Makat bölgesinde kaşıntı, yanma veya rahatsızlık bir haftadan uzun sürdüğünde
• Evde uygulanan basit önlemlere rağmen belirtiler düzelmediğinde

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü dinler, ardından makat bölgesini gözle ve parmakla muayene eder. Çoğu zaman tanı bu muayene ile konulabilir. Gerekirse hemoroidin türünü ve yerini görmek için makat ve kalın bağırsağın alt kısmı özel aletlerle incelenir.

Yapılabilecek testler

• Gözle ve parmakla yapılan rektal muayene
• Anoskopi: makatı küçük bir aletle içeriden inceleme
• Gerekirse sigmoidoskopi veya kolonoskopi: kalın bağırsağın alt bölümünün incelenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle birkaç dakika sürer ve hafif bir rahatsızlık dışında ağrı beklenmez. Bazen bağırsağın boş olması gerekebilir; doktorunuz bu durumda size nasıl hazırlanacağınızı söyleyecektir.

Tedavi

Hemoroid tedavisinde ilk adım belirtileri hafifletmek ve damarlara baskıyı azaltmaktır. Çoğu hemoroid, tuvalet alışkanlıklarını düzenleyerek, lifli beslenerek ve bol su içerek iyileşebilir. Belirtiler şiddetliyse doktorunuz çeşitli tıbbi tedaviler önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Günde 2-3 kez, 10-15 dakika ılık suyla oturma banyosu yapmak
• Dışkılama sırasında ıkınmaktan kaçınmak ve tuvalette uzun süre oturmamak
• Dışkıyı yumuşak tutmak için günde bol su içmek ve lifli beslenmek
• Makat bölgesini yumuşak, kokusuz sabun ve suyla temizlemek; sert tuvalet kâğıdı yerine kokusuz ıslak mendil tercih etmek
• Uzun süre oturmaktan kaçınmak, otururken yumuşak bir destek yastık kullanmak
• Hafif egzersizler yapmak ve gün içinde hareket etmek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz belirtilerinize göre eczanede satılan kremler, merhemler veya fitiller gibi yöntemler önerebilir. Bu ürünler ağrı ve kaşıntıyı geçici olarak hafifletir. Ayrıca doktor muayenehanesinde lastik bant ligasyonu, skleroterapi veya lazer gibi küçük girişimsel yöntemler uygulanabilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna mutlaka doktorunuz karar vermelidir; reçetesiz ürünleri bile kullanmadan önce eczacınıza veya doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer hemoroid şiddetliyse, diğer tedaviler yetersiz kaldıysa veya yaşam kalitesini ciddi şekilde etkiliyorsa cerrahi tedavi gerekebilir. Doktorunuz ameliyatın risklerini ve faydalarını sizinle detaylı şekilde konuşacaktır.

Bu durumla yaşamak

Hemoroid belirtileriyle yaşarken en önemli şey bağırsak alışkanlıklarınızı düzenli tutmaktır. Tuvalet ihtiyacınızı ertelemeyin, düzenli dışkılama için kendinize zaman tanıyın ve her gün yeterli lif ile su alın. Belirtileri tetikleyen davranışlardan kaçınarak günlük yaşamınıza büyük ölçüde devam edebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde en az 1,5-2 litre su için
• Beslenmenize meyve, sebze, kepekli tahıllar ve baklagiller ekleyin
• Haftanın çoğu günü yürüyüş gibi hafif egzersizler yapın
• Tuvalette telefon veya kitapla vakit geçirmeyin, ihtiyaç bittiğinde kalkın
• Ağır eşya kaldırırken ıkınmamaya ve bacak gücünüzü kullanmaya özen gösterin

Diyet ve egzersiz

Lifli beslenmek dışkıyı yumuşatarak kabızlığı azaltır. Yulaf, elma, armut, ıspanak, brokoli ve kuru baklagiller iyi lif kaynaklarıdır. Lif miktarını kademeli olarak artırmak ve bol su içmek gerekir. Düzenli yürüyüş bağırsak hareketlerini teşvik eder ve karın içi basıncı dengeler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hemoroid, özellikle kanama veya ağrı olduğunda utanç ve endişe yaratabilir. Bu durumdan bahsetmek zor gelse de doktorlar hemoroidi çok sık görür ve kimseyi yargılamaz. Belirtilerinizi paylaşmak doğru tedaviyi almanın ilk adımıdır. Stres bağırsak alışkanlıklarını etkileyebilir; bu yüzden nefes egzersizleri, yürüyüş ve dinlenmeye zaman ayırmak da faydalıdır.

Önleme

Evet, hemoroid çoğu zaman önlenebilir veya belirtileri azaltılabilir. Kabızlıktan kaçınmak, bol su içmek, lifli beslenmek, hareketli olmak ve tuvalet alışkanlıklarına dikkat etmek en etkili önlemlerdir.

Aşılar

Hemoroidi önleyen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Hemoroid için özel bir tarama testi yoktur; ancak dışkıda kan görülmesi veya bağırsak alışkanlıklarında değişiklik olması durumunda doktorunuz uygun taramaları önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Hemoroidin içinde pıhtı oluşarak tromboze hemoroid adı verilen şiddetli ağrılı bir durum gelişebilir.
• Uzun süreli ve tekrarlayan kanamalar, özellikle ağır vakalarda kansızlığa (anemi) yol açabilir.
• Büyük hemoroidler makat kasları tarafından sıkışarak boğulmuş hemoroid oluşturabilir; bu durum acil müdahale gerektirir.

Uzun vadeli görünüm

Hemoroid, çoğu kişi için geçici ve yönetilebilir bir sağlık sorunudur. Doğru yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekirse tıbbi destekle belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Tekrar etme ihtimali olsa da koruyucu alışkanlıkları sürdürerek riski azaltmak mümkündür. Bu süreçte doktorunuz size en uygun yolu birlikte çizecektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.