Erkek Kısırlığında Yaşam Tarzı Önerileri

Genel Bakış

Erkek kısırlığı, bir çiftin düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye rağmen bir yıl içinde gebe kalamamasının erkeğe bağlı nedenlerden kaynaklanan kısmıdır. Sperm üretimi, sperm yapısı veya sperm iletimiyle ilgili sorunları içerir.

Evet, yaygın bir sorundur. Her 6-7 çiftten biri gebelik için yardım almaktadır ve bu çiftlerin yaklaşık üçte birinde erkek faktörü önemli bir etkendir.

Üreme çağındaki yetişkin erkekleri etkiler. Yaş ilerledikçe sperm sayısı ve hareketliliğinde doğal bir azalma görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Belirgin bir belirti hiç olmayabilir; sorun genellikle sperm testi ile ortaya çıkar.
• Cinsel istek veya ereksiyon sorunları
• Testis bölgesinde ağrı, şişlik veya yumru
• Sperm hacminde veya görünümünde değişiklik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklukta kısırlık belirtisi beklenmez.
• Ancak inmemiş testis gibi bazı doğumsal durumlar ileride kısırlığa zemin hazırlayabilir; bu durum çocukluk döneminde fark edilip tedavi edilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşla birlikte sperm kalitesi düşebilir, hormonal değişiklikler görülebilir.
• Prostat büyümesi veya geçirilmiş enfeksiyonlar sperm iletimini etkileyebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Sperm üretiminde yetersizlik veya bozukluk
• Sperm kanallarında tıkanıklık
• Hormonal dengesizlikler
• Genetik faktörler
• Testis enfeksiyonları veya geçirilmiş ameliyatlar
• Varikosel (testis toplardamarlarının genişlemesi)

Risk faktörleri

• Sigara ve tütün ürünleri kullanımı
• Aşırı alkol tüketimi
• Marihuana ve diğer maddeler
• Aşırı kilolu veya obez olmak
• Yoğun stres
• Çevresel kimyasallara ve ağır metallere maruziyet
• Testislerin aşırı ısınması (sık sıcak banyo, dar iç çamaşırı, uzun süre oturma)
• Bazı ilaçlar ve tedaviler (doktorunuza danışın)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda belirtilen acil belirtilerden herhangi biri varsa
• Testiste hızla büyüyen kitle fark ederseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bir yıl boyunca düzenli korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmadıysa
• 35 yaş üstü kadın partnerde bu süre 6 aya indirilebilir
• Daha önce testis ameliyatı veya enfeksiyon geçirdiyseniz
• Sperm testinizde anormallik varsa

Tanı

Doktorunuz tıbbi öykünüzü dinler, fizik muayene yapar ve erkek doğurganlığını değerlendirmek için çeşitli testler isteyebilir. En önemli test sperm analizidir.

Yapılabilecek testler

• Sperm analizi (spermiyogram): sperm sayısı, hareketliliği ve şekli incelenir
• Kan hormon testleri: testosteron ve diğer üreme hormonları ölçülür
• Genital ultrason: testis yapısı ve varikosel kontrolü
• Genetik testler: bazı kalıtsal nedenler tespit edilebilir

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç hafta sürer. Sperm analizinden önce 2-5 gün cinsel perhiz gerekebilir. Testler genellikle ağrısızdır; sonuçlar doktorunuzla detaylı şekilde değerlendirilir.

Tedavi

Tedavi, kısırlığın altında yatan nedene göre belirlenir. Yaşam tarzı değişiklikleri çoğu zaman ilk adımdır ve tek başına sperm kalitesini iyileştirebilir.

Evde kişisel bakım

• Sigarayı bırakın ve pasif içicilikten kaçının
• Alkolü sınırlayın veya tamamen bırakın
• Sağlıklı kiloyu koruyun
• Stres yönetimi teknikleri öğrenin
• Testisleri aşırı sıcaktan koruyun (dar iç çamaşırı, sauna ve uzun sıcak banyo gibi ortamlardan kaçının)
• Düzenli egzersiz yapın, ancak aşırıya kaçmayın

Tıbbi tedaviler

Sperm üretimini artırmak veya hormonal dengesizlikleri düzeltmek için çeşitli ilaç tedavileri uygulanabilir. Bu ilaçlar yalnızca doktor tarafından belirlenmelidir. Ayrıca, aşılama (intrauterin inseminasyon) ve tüp bebek gibi yardımcı üreme teknikleri birçok çifte başarı şansı sunar.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Varikosel onarımı veya tıkalı sperm kanallarının ameliyatla açılması bazı hastalarda önerilebilir. Sperm üretimi olmayan durumlarda testis biyopsisi ile sperm elde edilerek tüp bebek uygulanabilir.

Bu durumla yaşamak

Kısırlık tedavisi bazen zaman alıcı olabilir. Partnerinizle açık iletişim kurmak, birlikte karar almak ve doktorunuzun önerdiği plana sadık kalmak günlük yaşamı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü 30 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapın
• Uyku düzeninize dikkat edin, gecede 7-8 saat uyuyun
• Toksinlerden uzak durun, koruyucu ekipman kullanmadan kimyasallarla çalışmayın
• Cep telefonunu cebinizde değil çantada taşımayı deneyin
• Düzenli cinsel yaşam ve uygun sıklıkta ilişki zamanlaması için doktorunuza danışın

Diyet ve egzersiz

Meyve, sebze, tam tahıl, balık ve az yağlı süt ürünleri açısından zengin bir Akdeniz tipi beslenme sperm kalitesini destekleyebilir. Aşırı yağlı, işlenmiş gıdalardan ve aşırı kafeinden kaçının. Düzenli egzersiz ideal kiloyu korumaya yardımcı olur ancak aşırı ve yorucu antrenmanlar hormonal dengeyi bozabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kısırlık kaygı, üzüntü, yetersizlik hissi ve özgüven düşüklüğüne yol açabilir. Bu duygular normaldir. Partnerinizle duygularınızı paylaşın ve gerekirse bir danışman veya psikologdan destek alın.

Önleme

Erkek kısırlığının bazı nedenleri tamamen önlenemese de sağlıklı yaşam tarzı benimseyerek riskleri önemli ölçüde azaltabilirsiniz. Sigara ve alkolden uzak durmak, sağlıklı kiloyu korumak ve toksinlerden kaçınmak en etkili önlemlerdir.

Aşılar

Bazı kabakulak enfeksiyonları testislere zarar verebilir. Bu nedenle aşı takviminizi eksiksiz uygulatmanız da ileride oluşabilecek sorunları önlemeye yardımcı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süreli çocuk sahibi olamama kaygısı
• Depresyon ve anksiyete riskinde artış
• Partnerle ilişkide gerginlik ve iletişim problemleri
• Altta yatan ciddi bir hastalığın fark edilmeden ilerlemesi

Uzun vadeli görünüm

Erkek kısırlığı umutsuz bir tablo değildir. Günümüzde yardımcı üreme teknikleri sayesinde birçok çift başarıyla çocuk sahibi olabilmektedir. Tedavi başarısı; altta yatan nedene, yaşa ve sağlık durumuna göre değişir, ancak erken başvuru şansı artırır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.