İş Yerinde Gürültü ve İşitme Kaybı: Korunma Yolları

Genel Bakış

İş yerinde makine, alet veya başka kaynaklardan çıkan yüksek sese uzun süre maruz kaldığımızda iç kulağımızdaki işitme hücreleri zarar görebilir. Bu duruma gürültüye bağlı işitme kaybı denir. İşitme kaybı genellikle yavaş gelişir ve bir kez oluştuktan sonra tamamen geri dönmeyebilir. Erken önlemler alındığında büyük ölçüde önlenebilir.

Evet, oldukça yaygındır. Dünyada birçok insan iş yerinde yüksek gürültüye maruz kaldığı için işitme sorunları yaşamaktadır. Gürültülü işlerde çalışan her 5 kişiden 1'inde zamanla işitme kaybı gelişebilir.

Fabrika, inşaat, madencilik, ağır makine kullanımı, havalimanı, otomotiv, tekstil, müzik ve askeri alanlarda çalışan kişilerde daha sık görülür. Ayrıca uzun süredir gürültülü ortamda çalışanlar ve kulak koruyucu kullanmayanlar daha büyük risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek sese maruz kaldıktan sonra geçici işitme azalması, 'kulağı kapalı gibi' hissetme
• Kulakta çınlama veya uğultu (tinnitus)
• Konuşmaları anlamakta zorluk, özellikle kalabalık ortamlarda
• Televizyon veya radyonun sesi arttırması gerektiğini hissetme
• Aile üyelerinin 'sizi duymuyorsun' demesi
• Telefonda konuşurken sesi duymada güçlük

Nedenler

Ana nedenler

• Uzun süre yüksek gürültüye (genellikle 85 desibel ve üzeri) maruz kalmak
• Bir anda oluşan çok yüksek patlama sesi (örneğin tabanca, patlama gibi)
• Gürültülü ortamda kulak koruyucu (tıkaç, kulaklık) kullanmamak
• İş sesinin yanında ayrıca kişisel müzik dinleme alışkanlığı

Risk faktörleri

• Uzun yıllar gürültülü işte çalışmak
• Gürültüye ek olarak bazı çözücüler, ağır metaller veya karbonmonoksit gibi kimyasallara maruziyet
• Sigara kullanmak
• Yüksek tansiyon, diyabet gibi kan dolaşımını etkileyen hastalıklar
• Yaşın ilerlemesi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani işitme kaybı yaşarsanız
• Kulakta şiddetli ağrıveya akıntı varsa
• Baş dönmesiyle birlikte işitme zorluğu yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Konuşmaları anlamakta zorluk çekiyorsanız
• Kulak çınlaması sürekli hale geldiyse
• İşyerinde yapılan periyodik işitme testlerine katılmayı ihmal ediyorsanız
• Gürültülü bir ortamda çalışıyorsanız ve işitme koruma programına dahil olmadığınızı düşünüyorsanız

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler, kulak muayenesi yapar ve işitme testi (odiyometri) uygular. İşitme testi sessiz bir kabinde kulaklık takılarak yapılır ve ağrısızdır.

Yapılabilecek testler

• Odiyometri (saf ses işitme testi)
• Konuşmayı ayırt etme testi
• Timpanometri — kulak zarı ve orta kulağın işlevini ölçer
• Gerekirse işitme siniri veya denge ile ilgili daha ileri testler

Randevunuzda neler beklenir

İşitme testi genellikle 15-20 dakika sürer. Test sırasında kulaklıkla farklı sesler dinler ve duyduğunuzda buton veya el işaretiyle bildirirsiniz. Sonuçlar doktor tarafından değerlendirilir ve ihtiyacınıza göre size önerilerde bulunulur.

Tedavi

Gürültüye bağlı işitme kaybının başlangıcında işitme çoğu zaman tamamen geri dönmeyebilir, ancak doğru tedavi ve destekle günlük yaşam kaliteniz artırılabilir. Tedavinin ana amaçları, mevcut işitmeyi korumak, işitme kaybının ilerlemesini durdurmak ve iletişimi güçlendirmektir.

Evde kişisel bakım

• Gürültülü ortamlarda kulak tıkacı veya kulak koruyucu kulaklık kullanmak
• Gürültüye maruz kalma süresini azaltmak ve düzenli sessiz aralar vermek
• Televizyon izlerken veya dinlerken sesi yükseltmek yerine yakın oturmak
• Konuşurken karşınızdaki kişinin size bakmasını sağlamak
• Sigara içmeyi bırakmak (sigara kulak kan dolaşımını olumsuz etkiler)

Tıbbi tedaviler

İşitme kaybı teşhis edildiğinde doktorunuz, işitme testi sonuçlarına göre işitme cihazı önerebilir. İlaç tedavisi, işitme kaybına yol açan başka bir kulak hastalığı varsa veya ani işitme kaybı gibi durumlarda doktor tarafından gerekli görülürse uygulanabilir. Hangi ilacın, hangi dozda ve sürede kullanılacağına yalnızca hekiminiz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gürültüye bağlı iç kulak hasarında genellikle cerrahi yapılmaz. Ameliyat, işitme kaybına kulak zarı, orta kulak veya işitme kemikçikleri ile ilgili başka bir sorun eşlik ediyorsa düşünülebilir; bu tamamen doktorunuzun değerlendirmesine bağlıdır.

Bu durumla yaşamak

İşitme kaybıyla yaşarken iletişimde destek almak çok önemlidir. İş arkadaşlarınıza ve ailenize durumunuzu açıklayın, yüz yüze konuşmayı, dudak hareketlerini takip etmeyi ve sessiz ortamlar seçmeyi deneyin. Teknoloji desteği (işitme cihazı, kızılötesi veya FM sistemler) ile iş hayatına devam etmek mümkündür.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kulak sağlığınız için düzenli işitme testi yaptırın
• Yüksek sesli konser, maç ve motor sporları gibi aktivitelerde koruyucu kulak tıkacı kullanın
• Kulaklıkla müzik dinlerken sesi %60'ın altında tutun ve 60 dakikada bir ara verin
• İş yerinde gürültü ölçümlerinin yapılmasını ve koruyucu ekipman sağlanmasını talep edin
• Stresle başa çıkma ve gevşeme teknikleri uygulayın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme, kan dolaşımını iyileştirerek kulak sağlığını destekleyebilir. Akdeniz tipi beslenme, bol sebze-meyve ve omega-3 yağ asitleri genel sağlığa faydalıdır. Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler de dolaşımı hızlandırır; ancak kulakta çınlama veya baş dönmesi varsa önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İşitme kaybı sosyal ortamlarda zorluk yaratabilir, kişiyi yalnızlaştırabilir ve kaygı, mutsuzluk veya depresyona yol açabilir. Bu duygularla başa çıkmak için bir uzman psikolog veya psikiyatristten destek almak önemlidir. Kendinizi kötü hissettiğinizde yalnız kalmayın; bu normal bir tepkidir ve yardım istemek güçlülüktür.

Önleme

Evet, gürültüye bağlı işitme kaybı büyük ölçüde önlenebilir. İş yerinde gürültüyü kaynağında azaltmak, kulak koruyucu kullanmak, maruziyet süresini sınırlamak ve düzenli işitme testleri yaptırmak en etkili korunma yollarıdır.

Tarama programları

İşe yeni başlayanlar için işe giriş işitme testi, sonra da belirli aralıklarla periyodik işitme testleri yapılmalıdır. Bu testler, işitme kaybının belirtileri daha ortaya çıkmadan kaybetmeyi erken fark etmenize yardımcı olur. Sağlık Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın belirlediği iş sağlığı ve güvenliği kuralları çerçevesinde işvereniniz bu testleri sağlamakla yükümlüdür.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İletişim zorlukları ve sosyal ilişkilerin bozulması
• İş kazaları riskinin artması çünkü uyarı sesleri duyulamaz
• Depresyon ve sosyal izolasyon
• Bilişsel yükün artması ve bunama riskinin artması
• İş performansının düşmesi ve iş kaybı

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki gürültüye bağlı işitme kaybının büyük kısmı korunabilir. Erken teşhis edilen hafif işitme kayıpları, doğru korunma ve uygun işitme cihazıyla günlük yaşamı çok fazla etkilemez. Tedavi ve destek devam ettiğinde birçok insan iş hayatına ve sosyal yaşamına güçlü şekilde devam eder.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Aile hekiminiz · Türkiye
• İşyeri hekiminiz veya iş sağlığı ve güvenliği biriminiz · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı'na bağlı hastaneler ve Kulak Burun Boğaz poliklinikleri · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.