PMS (Adet Öncesi Sendromu) ile Yaşam Tarzı Önerileri

Genel Bakış

Adet öncesi sendromu (PMS), adet kanamasından birkaç gün önce başlayan ve adetin başlamasıyla genellikle hafifleyen fiziksel ve duygusal belirtilerdir. Bu belirtiler, kişinin günlük yaşamını etkileyecek kadar şiddetli olabilir.

Evet, PMS oldukça sık görülür. Üreme çağındaki kadınların yaklaşık yüzde 75'i adet öncesi en az bir hafif belirti yaşar, ancak yüzde 20-30'unda belirtiler günlük yaşamı etkileyecek düzeyde olabilir.

PMS, genellikle 20'li ve 30'lu yaşlardaki kadınları etkiler. Adet gören herkes, özellikle 30 yaş üzeri, stres altında olan veya depresyon öyküsü bulunan kişilerde daha belirgin olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karın bölgesinde şişkinlik ve ağrı
• Göğüslerde hassasiyet ve dolgunluk
• Yorgunluk ve hâlsizlik
• Sinirlilik, gerginlik ve ani ruh hâli değişiklikleri
• Uyku sorunları (uyuyamama veya aşırı uyuma)
• Mide bulantısı veya sindirim değişiklikleri
• Baş ağrısı veya migren atakları
• Konsantrasyon güçlüğü ve unutkanlık

Çocuklarda belirtiler

• Adet görmeye yeni başlayan gençlerde PMS belirtileri daha hafif olabilir ve genellikle adet düzeni oturdukça değişkenlik gösterir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoza yaklaşan kadınlarda adet düzeni değiştikçe PMS belirtileri daha öngörülemez hâle gelebilir ve bazı şikayetler adet dönemi dışında da devam edebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Hormonlardaki dalgalanmalar (östrojen ve progesteron)
• Beyindeki serotonin adlı kimyasalın değişen seviyeleri
• Vitamin ve mineral eksiklikleri (örneğin magnezyum, kalsiyum, B6)

Risk faktörleri

• Yoğun stres
• Ailede depresyon veya PMS öyküsü
• Hareketsiz yaşam
• Sağlıksız beslenme alışkanlıkları
• Sigara içmek
• Yetersiz uyku

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Adet öncesi belirtileriniz giderek kötüleşiyorsa ve işlevselliğinizi ciddi şekilde etkiliyorsa, en kısa zamanda bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtileriniz her adet döngüsünde tekrarlıyorsa ve yaşam kalitenizi düşürüyorsa bir kadın hastalıkları uzmanına veya aile hekiminize görünün.

Tanı

PMS'nin tanısı, belirtilerinizin adet döngüsüyle ilişkisini anlamak üzerine kuruludur. Doktorunuz size belirtileri en az iki üç adet döngüsü boyunca bir günlük tutturarak takip etmenizi önerebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Hormon testleri (gerektiğinde)
• Kan sayımı
• Tiroid testleri
• Depresyon veya anksiyete değerlendirmesi

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz belirtilerinizi, ne zaman başladığını ve ne zaman bittiğini sorar. Başka bir rahatsızlığın neden olup olmadığını anlamak için bazı testler isteyebilir. Bu süreçte belirtileri gözlemlemek için size bir ölçek veya günlük verebilir.

Tedavi

PMS'nin tamamen ortadan kaldıran tek bir tedavisi yoktur, ancak belirtileri hafifletmek ve yaşam kalitesini artırmak için birçok yöntem kullanılabilir. Tedavi, kişinin belirtilerine ve ihtiyaçlarına göre değişir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme, bisiklet)
• Sağlıklı ve dengeli beslenin
• Kafein, tuz ve şeker tüketimini azaltın
• Stres yönetimi ve gevşeme tekniklerini deneyin
• Uyku düzeninize dikkat edin
• Tütün ve alkol kullanımından kaçının

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz belirtilerinize bağlı olarak beslenme takviyeleri, hormonal düzenleme, ağrıyı hafifletmeye yönelik ilaçlar veya danışmanlık gibi seçenekleri değerlendirebilir. İlaç veya takviye kullanmadan önce mutlaka bir sağlık uzmanına danışın. Tedavi kişiye özeldir ve uzman kontrolünde planlanmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

PMS için cerrahi bir tedavi gerekmez. Yalnızca çok nadir ve şiddetli durumlarda, uzman bir ekip tarafından farklı seçenekler değerlendirilebilir ancak bu durum son derece özeldir.

Bu durumla yaşamak

PMS belirtileri zaman zaman yorucu olabilir, ancak yaşam tarzı alışkanlıklarınızı iyileştirerek ve adet döngünüzü tanıyarak bu süreci daha kolay yönetebilirsiniz. Belirtilerinizin ne zaman gelip geçeceğini bildiğinizde, o günlerde plan yapmanız daha kolay olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Adet döngünüzü takip ederek belirtilerin ne zaman başlayacağını öğrenin
• Düzenli fiziksel aktiviteyi haftalık planınıza ekleyin
• Küçük ve sık öğünlerle kan şekerinizi dengede tutun
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin
• Belirtilerin olduğu dönemlerde kendinize daha fazla zaman ayırın

Diyet ve egzersiz

Günde en az 30 dakika orta tempolu yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi egzersizler PMS belirtilerini hafifletebilir. Beslenmede tam tahıllar, sebzeler, meyveler, baklagiller ve süt ürünleri gibi kalsiyumdan zengin besinlere yer verin. Tuzlu, şekerli ve işlenmiş gıdalar şişkinliği artırabilir; muz ve kavun gibi potasyum içeren besinler ise su tutulumunu azaltmaya yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

PMS özellikle sinirlilik, endişe ve üzüntü gibi duygusal belirtilere yol açabilir. Bu belirtiler kişinin ilişkilerini ve iş yaşamını etkileyebilir. Duygusal zorluklar kendinizle ilgili bir eksiklik değil, bu durumun bir parçasıdır. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatrdan destek almak önemli bir adımdır.

Önleme

PMS tamamen önlenemez ancak sağlıklı bir yaşam tarzı benimseyerek belirtilerin sıklığını ve şiddetini azaltabilirsiniz.

Aşılar

PMS için özel bir aşı bulunmamaktadır. Rutin önerilen aşılarınızı Sağlık Bakanlığı takviminize göre yaptırmanız önemlidir.

Tarama programları

Rutin kadın hastalıkları muayeneleri ve smear testi gibi taramalar, üreme sağlığınızı korumaya yardımcı olur. Belirtilerinizle ilgili bir değerlendirme için de düzenli muayene sırasında doktorunuza başvurabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Belirtiler zamanla kişinin iş ve sosyal yaşamını olumsuz etkileyebilir.
• Depresyon ve anksiyete gibi ruhsal durumlar ağırlaşabilir.
• Kişiler arası ilişkilerde çatışmalar yaşanabilir.

Uzun vadeli görünüm

PMS yaşam boyu sürebilen ancak doğru yaklaşımlarla kontrol altına alınabilen bir durumdur. Belirtilerinizi tanıyarak ve sağlık uzmanınızla iş birliği yaparak yaşam kalitenizi önemli ölçüde artırabilirsiniz. Çoğu kadın için belirtiler, menopozla birlikte tamamen kaybolur.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.