Adet Öncesi Sendromu (PMS) Riskini Azaltma

Genel Bakış

Adet öncesi sendromu (PMS), adet kanamasından yaklaşık bir hafta önce başlayan ve adetin başlamasıyla hafifleyen fiziksel ve duygusal belirtilerin ortak adıdır. Bu belirtiler bazı kadınlarda çok hafifken, bazılarında günlük yaşamı güçleştirecek kadar şiddetli olabilir.

Evet, çok yaygındır. Doğurganlık çağındaki kadınların yaklaşık dörtte üçünde adet öncesi bazı belirtiler görülür. Ancak belirtilerin şiddeti ve sıklığı kişiden kişiye farklılık gösterir.

Adet görmeye başlayan kadınlardan menopoza girene kadar olan dönemde görülebilir. En sık 20'li ve 30'lu yaşlarda belirgin olduğu belirtilmektedir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karın bölgesinde şişkinlik ve gaz
• Göğüslerde hassasiyet veya dolgunluk
• Baş ağrısı
• Yorgunluk ve enerji düşüklüğü
• Sinirlilik veya hüzünlü hissetme
• Uyku düzeninde değişiklik (uykusuzluk veya aşırı uyuma)
• Yeme isteğinde artış, özellikle tatlıya veya tuzluya aşerme

Nedenler

Ana nedenler

• Adet döngüsü sırasında östrojen ve progesteron gibi kadınlık hormonlarının seviyesi değişir. Bu değişimler beyni ve sinir sistemini etkileyerek ruh hali ve fiziksel belirtilere yol açabilir.
• Beyinde ruh halini düzenleyen serotonin adlı kimyasalın seviyesinin de bu dönemde değiştiği düşünülmektedir.

Risk faktörleri

• Yüksek ve sürekli stres
• Düzensiz veya yetersiz uyku
• Hareketsiz yaşam
• Aşırı kafein, alkol ve şeker tüketimi
• Sigara kullanımı
• Ailede PMS veya adet öncesi disforik bozukluk öyküsü
• Depresyon veya anksiyete öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Adet kanamanız çok yoğun veya uzun sürüyorsa
• Günlük yaşamınızı engelleyen şiddetli ağrı ya da ruh hali bozukluğu yaşıyorsanız
• Belirtileriniz nedeniyle kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceniz varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• PMS belirtileriniz düzenli olarak iş, okul veya sosyal yaşamınızı etkiliyorsa
• Aile hekiminize veya kadın hastalıkları uzmanınıza başvurabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı da düzenli kadın sağlığı kontrolleri önermektedir.

Tanı

PMS'nin kesin bir laboratuvar testi yoktur. Doktorunuz belirtilerinizi ve bu belirtilerin adet döngünüzle ilişkisini değerlendirir. Bunun için bir iki ay boyunca günlük belirti takvimi tutmanız istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Belirti takvimi (hangi gün hangi belirtilerin olduğunu not etmek)
• Gebelik veya tiroid hastalığı gibi durumları ekarte etmek için kan testleri
• Gerekli görülürse pelvik muayene

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz belirti takviminize bakarak teşhis koyacaktır. Bu süreçte belirtilerinizin adetinizin başlamasıyla geçip geçmediği önemlidir. Sorularınızı rahatça sorabilirsiniz; bu görüşme genellikle 15-20 dakika sürer.

Tedavi

PMS tedavisi belirtilerin türüne ve şiddetine göre kişiye özel planlanır. Çoğu zaman yaşam tarzı değişiklikleri ilk adımdır; yeterli olmadığında doktor tıbbi seçenekleri önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Haftada en az 3-4 gün 20-30 dakika yürüyüş veya yüzme gibi orta tempolu egzersiz yapın.
• Yemeklerde tuzu, şekeri ve işlenmiş gıdaları azaltın; mevsim sebzeleri ve tam tahılları tercih edin.
• Kafein ve alkolü sınırlayın.
• Uyku düzeninize dikkat edin; her gece aynı saatlerde uyumaya çalışın.
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri, meditasyon veya hobilerinize zaman ayırın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz belirtileri hafifletmek için doğum kontrol hapları, ağrı kesiciler veya ruh halini düzenleyen ilaçlar önerebilir. Ayrıca kalsiyum, magnezyum veya B vitamini takviyeleri önerilebilir. Hangi ilaç ve takviyeyi ne kadar kullanacağınız mutlaka doktorunuz tarafından belirlenmelidir. Doktor önerisi olmadan ilaç almayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

PMS doğrudan cerrahi ile tedavi edilmez. Bu nedenle PMS için ameliyat bir seçenek değildir.

Bu durumla yaşamak

Adet döngünüzü takip etmek, zorlu süreçlerin ne zaman geleceğini bilmenizi sağlar. Bu bilgiyle işlerinizi ve sosyal planlarınızı buna göre ayarlayabilirsiniz. Zorlayıcı günlerde kendinize karşı nazik olun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Belirtilerinizi not ederek hangi günlerde daha zorlandığınızı anlayın.
• Gevşeme teknikleri öğrenin; sıcak bir duş, bitki çayı içmek veya kitap okumak iyi gelebilir.
• Aile üyeleriniz ve arkadaşlarınızla bu süreci paylaşın; anlayışları size iyi gelir.
• Çok yorucu dönemlerde ekstra dinlenin ve kendinize esneklik tanıyın.

Diyet ve egzersiz

Düzenli egzersiz PMS belirtilerini azaltır ve uykuyu düzenler. Beslenmede kalsiyum ve magnezyum içeren gıdalar (süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, kuruyemişler) faydalı olabilir. Yemekleri az ve sık yemek, kan şekerinin dengelenmesine yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

PMS bazı kadınlarda sinirlilik, kaygı veya üzüntüye neden olabilir. Bu duyguların adet döngüsüyle bağlantılı olduğunu hatırlamak önemlidir. Ancak bu belirtiler sürekli hale gelirse veya yaşamınızı ele geçirirse bir uzmandan destek alın.

Önleme

PMS tamamen önlenemez, ancak belirtilerin şiddetini azaltmak mümkündür. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, uyku düzeni ve stres yönetimi belirtilerin kontrolüne yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Belirtiler kontrol altına alınmazsa iş, okul ve sosyal hayat olumsuz etkilenebilir.
• İlişkilerde gerginlikler yaşanabilir.
• Bazı kadınlarda PMS belirtileri adet öncesi disforik bozukluğa (çok daha ağır depresif belirtilerle seyreden bir duruma) dönüşebilir.

Uzun vadeli görünüm

PMS yönetilebilir bir durumdur. Doğru tedavi planı ve yaşam tarzı desteğiyle belirtilerin çoğu hafifletilebilir. Çoğu kadın düzenli egzersiz, dengeli beslenme ve doktor işbirliği ile günlük yaşamına sağlıklı bir şekilde devam eder.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.