Gebelikte Sağlıklı Yaşam ve Dikkat Edilecekler

Genel Bakış

Gebelik, kadın vücudunun bir bebek büyütmek için geçirdiği doğal bir süreçtir. Bu dönemde anne adayının alacağı sağlıklı yaşam alışkanlıkları, hem anne hem bebek için önemlidir. Bu yazıda gebelikte nasıl sağlıklı kalabileceğiniz ve hangi durumlarda doktora başvurmanız gerektiğini sade bir dille anlatıyoruz.

Gebelik tüm kadınların hayatında yaşayabileceği doğal bir durumdur. Her yıl dünyada milyonlarca gebelik gerçekleşmektedir.

Gebelik, doğurganlık çağındaki kadınları etkiler. Gebenin sağlığı kadar, eş ve aile desteği de önemlidir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bulantı ve kusma
• Yorgunluk
• Sık idrara çıkma
• Göğüslerde hassasiyet
• Kasık ve bel ağrısı
• Mide yanması
• Nefes darlığı
• Ayak ve bacaklarda hafif şişlik

Çocuklarda belirtiler

• Bu bölüm gebelik için geçerli değildir; çocuk hastalıkları farklı bir konudur.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaş gebelikleri (35 yaş üstü) daha fazla risk taşıyabilir; bu nedenle düzenli takip önemlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Gebelik, normal ve doğal bir süreçtir; bir hastalık değildir. Ancak vücut değişiklikleri nedeniyle bazı rahatsızlıklar ortaya çıkabilir.
• Gebeliğin sağlıklı ilerlemesi için temel nedenlere değil, iyi bakım koşullarına odaklanmak gerekir.

Risk faktörleri

• Gebelik öncesi ve sırasında yetersiz doktor takibi
• Sigara, alkol veya uyuşturucu madde kullanımı
• Kronik hastalıklar (örneğin yüksek tansiyon, şeker hastalığı, böbrek hastalığı)
• 18 yaş altı veya 35 yaş üstü gebelik
• Aşırı zayıf veya aşırı kilolu olmak
• Yetersiz beslenme, düzensiz uyku ve hareketsiz yaşam tarzı
• Çoğul gebelik (ikiz, üçüz gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil belirtiler bölümünde sayılan şikayetlerden birini fark ederseniz hemen 112’yi arayın veya en yakın acil servise gidin.
• Belirtiler daha hafif ancak endişe vericiyse aynı gün mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Gebeliğin 1. trimesterinde ayda bir, 2. trimesterde iki haftada bir, 3. trimesterde ise haftada bir veya doktorunuzun önerdiği sıklıkta kontrol muayeneleri yapılmalıdır.
• Her kontrolde tansiyon, kilo, idrar ve gerekirse kan testleri yapılır.
• Doktorunuzun önerdiği ultrason ve diğer tarama testlerini aksatmayın.

Tanı

Gebelik tanısı idrarda gebelik testi ve kanda beta-HCG ölçümü ile konulur. Daha sonra gebeliğin sağlıklı ilerleyip ilerlemediği düzenli muayeneler ve ultrason ile takip edilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar testi
• Kan testleri (kan sayımı, şeker, tansiyon, enfeksiyon taraması gibi)
• Ultrasonografi
• Gebelik şekeri taraması
• Tansiyon ve kilo takibi
• Genetik tarama testleri (doktorun önerisi ile)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında tansiyonunuz ölçülür, kilonuz takip edilir, bebeğinizin kalp atışları dinlenir ve ultrason ile gelişimi izlenir. Bu muayeneler ağrısız ve güvenlidir.

Tedavi

Gebelik bir hastalık olmadığı için asıl 'tedavi' sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve düzenli takiptir. Riskli durumlarda doktorunuz ek önlemler veya tedaviler önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği prenatal vitaminleri düzenli kullanın.
• Sigara, alkol ve her türlü zararlı maddeden uzak durun.
• Günde en az 8-10 bardak su için.
• Hafif ve güvenli egzersizler yapın (yürüyüş gibi).
• Yeterli uyuyun ve dinlenin.
• Doktorunuza danışmadan hiçbir ilaç, bitkisel ürün veya takviye kullanmayın.

Tıbbi tedaviler

Gebelikte yüksek tansiyon, şeker hastalığı, enfeksiyonlar gibi durumlarda doktorunuz gerekli tedaviyi planlar. Kullanılan ilaçların tamamı gebelikte güvenli olan ilaçlar arasından seçilir. İlaçları asla doktor bilgisi olmadan bırakmayın veya dozunu değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gebelikte cerrahi girişim çok nadir gerekir. Örneğin dış gebelik (ektopik gebelik), apandisit veya bazı acil durumlarda ameliyat gerekebilir. Bu tip durumlar doktor ekibi tarafından yönetilir.

Bu durumla yaşamak

Gebelikte vücudunuz değişir; bu nedenle kendinize karşı sabırlı olun. Günlük işlerinizi hafifletin, sık sık kısa dinlenme molaları verin. Mümkün olduğunca stresli ortamlardan uzak durun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Dengeli ve düzenli beslenin; her gün sebze, meyve, protein ve tam tahıl tüketmeye çalışın.
• Kafeini günde 1-2 fincanla sınırlayın.
• Düzenli yürüyüş yapın; hareketsiz kalmayın.
• Yüksek topuklu ayakkabılardan kaçının.
• Karın bölgesine dar kıyafetler giymeyin.
• Yeterince uyuyun; rahat bir pozisyon bulmak için yastık kullanın.
• Diş sağlığınıza özen gösterin; diş eti kanamalarını doktorunuza bildirin.

Diyet ve egzersiz

Günde 3 ana öğün ve 2-3 ara öğün yiyin. İşlenmiş gıdalar, aşırı şekerli ve çok tuzlu yiyeceklerden kaçının. Haftada en az 150 dakika orta düzeyde aktivite hedefleyin; yürüyüş, yüzme ve hamile yogası güvenli seçenekler arasındadır. Ancak egzersiz programına başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Gebelik hormonları ruh halinizi etkileyebilir. Üzüntü, endişe veya huzursuzluk hissetmeniz normaldir. Ancak bu duygular günlük yaşamınızı etkileyecek düzeydeyse, kendinizi yalnız hissettiğinizde veya umutsuzluk varsa mutlaka bir sağlık uzmanından destek isteyin. Aileniz ve eşinizle duygularınızı paylaşın.

Önleme

Gebelik bir hastalık olmadığı için 'önleme'den çok riskleri azaltmak söz konusudur. Sağlıklı alışkanlıklar ve düzenli takip, gebelikte görülebilecek pek çok sorunun önüne geçer.

Aşılar

Bazı aşılardan gebe kalmadan önce korunmak önemlidir (örneğin kızamıkçık, suçiçeği). Gebelik sırasında doktorunuzun önerdiği aşılar (örneğin tetanos, boğmaca, grip aşısı) yapılabilir. Hangi aşının yapılacağına mutlaka doktorunuz karar vermelidir.

Tarama programları

Düzenli prenatal kontroller ve tarama testleri, bebeğin gelişimiyle ilgili olası sorunların erken fark edilmesini sağlar. Türkiye’de Sağlık Bakanlığı, gebelere düzenli kontroller ve belirli tarama testlerini önermektedir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kontrolsüz yüksek tansiyon (preeklampsi) riski artar
• Gebelik diyabeti fark edilmezse anne ve bebekte sorunlara yol açabilir
• Erken doğum veya düşük riski artabilir
• Bebekte büyüme geriliği görülebilir
• Enfeksiyonlar fark edilmezse anne ve bebeğe zarar verebilir

Uzun vadeli görünüm

Gebelik, doğru takip ve bakımla çoğu zaman sağlıklı bir şekilde sonuçlanır. Düzenli doktor kontrolleri, sağlıklı beslenme ve destekleyici çevre, hem anne hem bebek için en iyi korumadır. Endişeleriniz her zaman sağlık ekibinizle paylaşın; onlar size bu yolculukta rehberlik etmek için vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.