Karaciğer Sağlığınızı Koruyun

Genel Bakış

Karaciğer, vücudun en büyük iç organıdır. Yediğimiz besinleri enerjiye çevirir, zararlı maddeleri temizler ve sindirime yardımcı safra üretir. Karaciğer hastalıklarından korunmak, bu önemli organın sağlığını sürdürmek anlamına gelir.

Karaciğer hastalıkları oldukça yaygındır. Özellikle karaciğer yağlanması, hareketsiz yaşam ve sağlıksız beslenme nedeniyle giderek artmaktadır.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Ancak aşırı alkol kullanan, fazla kilolu, diyabet hastası olan ve virüslere maruz kalan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu zaman erken dönemde hiçbir belirti vermez.
• Yorgunluk ve halsizlik
• Ciltte ve gözlerde sararma (sarılık)
• Koyu renkli idrar ve açık renkli dışkı
• Karın bölgesinde şişlik ve rahatsızlık hissi

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde ve çocuklarda uzun süren sarılık, gelişme geriliği, karında şişlik ve kusma görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha silik olabilir; kafa karışıklığı, halsizlik ve iştahsızlık ön planda olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler (Hepatit A, B, C)
• Alkol kullanımı
• Karaciğer yağlanması
• Obezite ve diyabet
• Otoimmün hastalıklar
• Bazı ilaçlar ve toksinler

Risk faktörleri

• Aşırı alkol tüketimi
• Fazla kilo veya obezite
• Diyabet
• Yüksek kolesterol ve trigliseritler
• Korunmasız cinsel ilişki (Hepatit B/C riski)
• Enjeksiyonlu madde kullanımı
• Karaciğere zarar verebilecek ilaçları bilinçsiz kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Cilt veya gözlerde sararma fark ederseniz
• Kan kusma veya siyah dışkı görürseniz
• Karın ağrınız şiddetliyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yıllık sağlık kontrolünde karaciğer testlerini yaptırın
• Risk faktörleriniz varsa doktorunuzla konuşun
• Hepatit aşısı olup olmadığınızı kontrol ettirin

Tanı

Doktor önce tıbbi geçmişinizi dinler ve sizi muayene eder. Ardından kan testleri ve görüntüleme yöntemleriyle karaciğerin durumunu inceler.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (karaciğer fonksiyon testleri)
• Ultrasonografi
• FibroScan (karaciğer sertliğini ölçen cihaz)
• Hepatit virüsü testleri
• Gerekirse karaciğer biyopsisi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci ağrısızdır; kan testleri ve ultrason ile başlar. Biyopsi gibi işlemler sadece gerekli durumda yapılır.

Tedavi

Tedavi, karaciğer hastalığının nedenine göre değişir. Çoğu durumda yaşam tarzı değişiklikleri hastalığın ilerlemesini durdurabilir.

Evde kişisel bakım

• Alkolü bırakın veya sınırlayın
• Sağlıklı kiloda kalın
• Düzenli egzersiz yapın
• Doktor önerisi olmadan ilaç kullanmayın
• Hepatit aşılarını yaptırın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, hastalığın nedenine göre antiviral ilaçlar, bağışıklık sistemini düzenleyen tedaviler veya komplikasyonları önleyici ilaçlar önerebilir. İlaçlar mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri derecede karaciğer yetmezliğinde, son çare olarak karaciğer nakli düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Kronik karaciğer hastalığınız varsa, düzenli doktor kontrolleri yaptırın, belirtilerinizi takip edin ve doktorunuzun önerilerine uyun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Alkolden tamamen kaçının
• Düzenli uyuyun
• Stresi yönetin
• İlaçları doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tarzı beslenme, bol sebze ve meyve, tam tahıl, sağlıklı yağlar içeren bir diyet karaciğer için idealdir. Ayrıca haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik hastalık, üzüntü ve kaygı duygularına yol açabilir. Bu normaldir; hislerinizi aileniz ve doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Karaciğer hastalıklarının büyük bir kısmı önlenebilir. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları, aşılar ve düzenli kontroller riski ciddi şekilde azaltır.

Aşılar

Hepatit A ve Hepatit B aşıları karaciğer iltihabından korur. Aşı takviminizi aile hekiminizden kontrol ettirin.

Tarama programları

Risk grubundaysanız (aşırı kilolu, diyabet, alkol kullanan, ailede karaciğer hastalığı öyküsü) düzenli karaciğer testleri yaptırın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Karaciğer sertleşmesi (siroz)
• Karaciğer yetmezliği
• Karaciğer kanseri
• Damarlarda basınç artışı ve kanama

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı konduğunda karaciğer hastalıkları tedavi edilebilir ve sağlıklı bir yaşam sürmek mümkündür. Karaciğerin kendini yenileme yeteneği sayesinde birçok hasta normal hayatına döner.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.