Testis Sağlığı ve Testis Kanserinden Korunma

Genel Bakış

Testis kanseri, erkek üreme organı olan testislerde (halk arasında yumurtalık olarak da bilinir) hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalması sonucu oluşan bir kanser türüdür. Testisler, sperm üretiminden ve erkeklik hormonu olan testosteronun üretiminden sorumludur.

Genel olarak nadir görülen bir kanser türüdür; ancak 15-35 yaş arası genç erkeklerde en yaygın kanserlerden biridir.

Ağırlıklı olarak 15-35 yaş arasındaki erkekleri etkiler. Ayrıca inmemiş testis öyküsü olanlarda ve ailesinde testis kanseri bulunan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Testislerden birinde ağrısız bir kitle veya sertlik hissi
• Skrotumda (testis kesesi) şişlik, ağırlık hissi veya büyüme
• Testislerden birinin diğerine göre büyük görünmesi
• Testiste veya kasık bölgesinde hafif ağrı veya rahatsızlık
• Göğüslerde hassasiyet veya anormal büyüme (nadir görülen bir belirti)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda testislerde şişlik, kızarıklık veya ağrı görülebilir. Bu belirtiler genellikle kansere bağlı değildir ancak mutlaka bir çocuk doktoruna gösterilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erkeklerde testislerde ele gelen kitle, ağrısız büyüme veya skrotumda rahatsızlık hissi olabilir. Testis kanseri bu yaş grubunda çok nadirdir, ancak bu tür belirtiler başka sağlık sorunlarının işareti olabilir ve değerlendirilmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Testis kanserinin kesin nedeni bilinmemektedir.
• Testis hücrelerindeki DNA değişiklikleri kanserleşmeye yol açar.
• İnmemiş testis varlığı kanser riskini artırabilir.

Risk faktörleri

• İnmemiş testis (kriptorşidlizm)
• Ailede testis kanseri öyküsü (baba veya kardeş)
• Daha önce bir testiste testis kanseri geçirmiş olmak
• 15-35 yaş aralığında olmak
• Klinefelter sendromu gibi bazı genetik durumlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Testislerden birinde elle hissedilen yeni bir şişlik veya sertlik
• Testiste veya skrotumda ağrı, ağırlık hissi veya büyüme
• Ani ve şiddetli testis ağrısı için vakit kaybetmeden acil servise başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ayda bir yapılan kendi kendine muayene sırasında herhangi bir değişiklik fark ederseniz doktorunuza danışın.
• Risk faktörleriniz varsa yılda bir genel kontrol yaptırın.

Tanı

Doktor önce testisleri ve çevresini fiziksel olarak muayene eder. Şüpheli bir durum varsa ultrason ve kan testleri isteyebilir. Kesin tanı, testinin cerrahi olarak çıkarılmasının ardından laboratuvarda incelenmesiyle konulur.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Skrotal ultrason (testislerin ses dalgalarıyla görüntülenmesi)
• Kan testi (alfa-fetoprotein ve beta-hCG gibi tümör belirteçleri)
• Cerrahi örnekleme: şüpheli testisin çıkarılıp patolojik olarak incelenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene ve ultrason bulgularına göre doktorunuz sizi doğru tedaviye yönlendirir. Tanı süreci genellikle birkaç gün içinde tamamlanır; endişelerinizi doktorunuzla konuşmaktan çekinmeyin.

Tedavi

Testis kanserinin tedavisi; kanserin türüne, evresine ve vücuda yayılıp yayılmadığına göre planlanır. Tedavide cerrahi, radyoterapi (ışın tedavisi) ve kemoterapi (ilaç tedavisi) tek başına veya birlikte kullanılabilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrol takvimine düzenli olarak uyun.
• Ameliyat sonrası iyileşme döneminde ağır kaldırmaktan kaçının.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Sağlıklı beslenin ve vücudunuzun dinlenmesine özen gösterin.

Tıbbi tedaviler

Cerrahi (tümörlü testisin kasık bölgesinden yapılan küçük kesiyle çıkarılması), radyoterapi (yüksek enerjili ışınlarla kanserli hücrelerin yok edilmesi) ve kemoterapi (kanserli hücrelere etki eden ilaçlarla yapılan tedavi) uygulanan ana yöntemlerdir. Tedavi, hastanın durumuna göre doktor tarafından bireyselleştirilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çoğu hastada ilk adım, kanserli testisin cerrahi olarak çıkarılmasıdır (radikal inguinal orşiektomi). Bu işlem aynı zamanda tanıyı da doğrular ve hastalığın yayılma riskini azaltır.

Bu durumla yaşamak

Tek testis ile cinsel işlev ve baba olma yeteneği çoğunlukla korunur. Bazı hastalarda sperm üretimi etkilenebilir; bu nedenle tedaviden önce sperm dondurma seçeneği doktorla konuşulabilir. Günlük yaşama dönüş genellikle birkaç hafta içinde mümkündür.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü yürüyüş veya bisiklet gibi orta düzeyde egzersiz yapın.
• Yeterli uyku ve dinlenmeye özen gösterin.
• Ayda bir testislerinizi kendi kendinize muayene etmeye devam edin.
• Kaygı ve stresle başa çıkmak için gevşeme egzersizleri veya nefes teknikleri deneyin.

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı proteinlerden zengin dengeli bir beslenme, tedavi sürecinde güç kazanmanıza yardımcı olur. Düzenli egzersiz, yorgunlukla başa çıkmanıza ve genel iyilik halinizi artırmanıza destek olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı kaygı, korku ve üzüntü yaratabilir. Bu duyguları yaşamak normaldir. Gerektiğinde bir psikolog veya destek grubundan yardım almak iyileşme sürecinin önemli bir parçasıdır.

Önleme

Testis kanserini tamamen önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Ancak ayda bir yapılan kendi kendine muayene sayesinde erken yakalanabilir ve erken evrede tedavi başarı oranı çok yüksektir.

Tarama programları

Toplumda herkes için önerilen rutin bir tarama testi yoktur. Ancak ailesinde testis kanseri öyküsü olan ve inmemiş testis nedeniyle ameliyat geçirmiş kişilerin düzenli doktor kontrolünden geçmesi önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin karın içi lenf bezlerine yayılması
• Akciğer, karaciğer veya beyin gibi uzak organlara metastaz yapması
• İleri evrede tedavinin daha zor ve yoğun olması

Uzun vadeli görünüm

Testis kanseri, erken teşhis edildiğinde tedavi başarısı çok yüksek olan bir kanser türüdür. Çoğu erkek tedavi sonrası sağlıklı ve üretken bir yaşam sürdürür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.