Meme Kanseri Taraması: Erken Teşhis Hayat Kurtarır

Genel Bakış

Meme kanseri taraması; meme kanseri belirtisi olmayan kadınlarda, hastalık daha başlangıç aşamasındayken yakalamak için düzenli olarak yapılan tıbbi kontrollerdir. Amaç, erken teşhisle tedavi şansını artırmaktır.

Meme kanseri, kadınlarda en sık görülen kanser türlerinden biridir. Dünyada ve Türkiye'de her yıl binlerce kadına meme kanseri tanısı konulmaktadır.

Meme kanseri çoğunlukla kadınlarda görülür; ancak çok nadir de olsa erkeklerde de ortaya çıkabilir. Risk, özellikle 40 yaşından sonra artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Memede veya koltuk altında ele gelen sertlik ya da kitle
• Memede şekil veya boyut değişikliği
• Meme başında çökme, yara ya da akıntı
• Memede portakal kabuğu görünümü, kızarıklık veya şişlik

Nedenler

Ana nedenler

• Kanser hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasına yol açan genetik değişimler
• Östrojen hormonuna uzun süre maruz kalmak
• Kalıtsal gen değişiklikleri (örneğin BRCA genlerindeki bozukluklar)

Risk faktörleri

• 40 yaşın üzerinde olmak
• Ailede meme veya yumurtalık kanseri öyküsü
• İlk adetin erken yaşta başlaması veya menopozun geç yaşta olması
• Doğum yapmamış olmak
• Fazla kilolu olmak
• Hareketsiz bir yaşam sürmek
• Alkol kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Memede veya koltuk altında ele gelen kitle
• Meme başında veya cildinde çökme, yara, kızarıklık veya portakal kabuğu görünümü
• Meme başından kanlı veya yeni başlayan akıntı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından itibaren aile hekiminize veya kadın doğum uzmanınıza danışarak tarama programına katılın
• Ailenizde meme kanseri öyküsü varsa doktorunuzla daha erken tarama planı yapın

Tanı

Meme kanseri taraması ve tanısı; öykü, klinik muayene ve görüntüleme yöntemleriyle yapılır. Şüpheli bulgularda kesin tanı için biyopsi adı verilen parça alınması işlemi gerekir.

Yapılabilecek testler

• Klinik meme muayenesi
• Mamografi (memenin röntgen filmi)
• Ultrason (memenin ses dalgalarıyla görüntülenmesi)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR; gerektiğinde)
• Biyopsi (iğne ile hücre örneği alınması)

Randevunuzda neler beklenir

Tarama sırasında memenin baskılanması nedeniyle hafif bir rahatsızlık hissi normaldir ve işlem birkaç dakika sürer. Sonuçlar genellikle birkaç hafta içinde belli olur. Anormal bir bulgu görülürse doktorunuz ek görüntüleme veya biyopsi planlayabilir.

Tedavi

Tedavi; kanserin türüne, evresine, hastanın yaşına ve genel sağlık durumuna göre kişiye özel olarak planlanır. Başlıca yöntemler cerrahi, ışın tedavisi (radyoterapi), ilaç tedavisi ve hedefe yönelik tedavilerdir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuza düzenli olarak kontrole gidin
• Tedavi sonrası ağır kaldırma gibi kısıtlamalar için doktorunuzun önerilerini uygulayın
• Meme protezi veya özel sütyen kullanımı hakkında bilgi alın
• Beslenme, uyku ve dinlenme düzeninize özen gösterin

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavileri kemoterapi, hormon tedavisi ve akıllı ilaçlar olarak sınıflandırılabilir. Bu tedaviler onkoloji uzmanı tarafından düzenlenir; ilacın adı ve dozu hastaya ve tümörün özelliklerine göre değişir. Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Erken evre meme kanserinde tümörün yalnızca çevresindeki sağlam dokuyla birlikte çıkarılması (lumpektomi) veya memenin tamamının alınması (mastektomi) gerekebilir. Hangi yöntemin uygun olduğuna doktorunuz tümörün yaygınlığına göre karar verir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi bittikten sonra düzenli kontroller ömür boyu sürer; kontrol aralıklarını doktorunuz belirler. Fiziksel aktiviteyi günlük yaşamınıza ekleyin, yorgunluk hissediyorsanız kendinize dinlenme fırsatı verin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigarayı bırakın
• Alkolü sınırlayın veya tamamen kaçının
• Sağlıklı kilonuzu koruyun
• Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapın

Diyet ve egzersiz

Renkli sebze ve meyveler, tam tahıllar, baklagiller ve kaliteli proteinlerden zengin bir beslenme düzeni önerilir. İşlenmiş gıdalardan ve aşırı şekerden kaçının; günde en az 30 dakika yürüyüşü hedefleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Meme kanseri tanısı ve tedavisi kaygı, üzüntü ve stres yaratabilir. Duygularınızı aileniz, arkadaşlarınız veya bir psikologla paylaşmak baş etmeyi kolaylaştırır. Psikolojik destek almak bir zayıflık değil, iyileşmenin önemli bir parçasıdır.

Önleme

Meme kanseri her zaman önlenemez; ancak sağlıklı yaşam tarzı ve düzenli tarama ile risk azaltılabilir ve hastalık erken evrede yakalanabilir.

Aşılar

Şu anda meme kanserinden koruyan bir aşı bulunmamaktadır. Korunmanın en etkili yolu bilinen risk faktörlerinden kaçınmak ve tarama programlarına katılmaktır.

Tarama programları

Türkiye'de 40-69 yaş arası kadınların 2 yılda bir mamografi çektirmesi önerilir. Tarama için aile hekiminize veya en yakın KETEM (Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi) birimine başvurabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tümörün büyüyerek koltuk altı lenf bezlerine yayılması
• Kanserin kemik, karaciğer, akciğer gibi uzak organlara sıçraması
• Tedavi edilmezse hastalığın yaşamı tehdit eden bir hale gelmesi

Uzun vadeli görünüm

Erken evrede yakalanan meme kanserinde tedavi başarısı çok yüksektir. Günümüzde gelişen tarama yöntemleri ve tedaviler sayesinde birçok kadın meme kanseri sonrası uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmektedir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.