İshal Taraması: Ne Zaman Doktora Görünmeli?

Genel Bakış

İshal, dışkının normalden daha sık, yumuşak veya sulu olması durumudur. Genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden geçer, ancak bazen altta yatan bir sağlık sorununun habercisi olabilir.

Evet, ishal dünyada en sık görülen sağlık sorunlarından biridir. Çoğu yetişkin yılda birkaç kez ishal olur.

İshal her yaşta görülebilir. Ancak küçük çocuklar, yaşlılar, bağışıklık sistemi zayıf olanlar ve kalabalık ortamlarda yaşayanlar daha büyük risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sık ve sulu dışkılama
• Karın ağrısı ve kramplar
• Bulantı ve kusma
• Ateş
• Susuzluk hissi
• Acil tuvalet ihtiyacı

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve aşırı ağlama
• Ateş ve kusma
• Dışkıda kan veya mukus
• Ağız kuruluğu, az idrar ve gözyaşı azlığı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Halsizlik ve baş dönmesi
• Bilinç karışıklığı
• Düşük tansiyon
• Az idrar çıkarma ve kuru cilt

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler (örneğin rotavirüs) ve bakteriler (örneğin salmonella)
• Parazitler
• Gıda zehirlenmesi
• İlaç yan etkileri (örneğin antibiyotikler)
• Sindirim sistemi hastalıkları (örneğin irritabl bağırsak sendromu)
• Emilim bozuklukları (örneğin laktoz intoleransı)

Risk faktörleri

• Yetersiz el yıkama
• Kirli su veya gıda tüketimi
• Yurt dışına seyahat (özellikle gelişmekte olan ülkelere)
• Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar veya ilaçlar
• Kronik sindirim sistemi hastalıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İshal 3 günden uzun sürerse
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Geceleri uyandıran ishal
• İshal ile birlikte kansızlık belirtileri

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İshal 3 günden uzun sürerse
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Geceleri uyandıran ishal
• İshal ile birlikte kansızlık belirtileri

Tanı

Doktor öncelikle belirtilerinizi ve tıbbi geçmişinizi dinler, fizik muayene yapar. Gerekirse dışkı örneği alınır.

Yapılabilecek testler

• Dışkı kültürü (mikrop aramak için)
• Dışkıda parazit veya gizli kan testi
• Kan testleri (elektrolitler ve böbrek fonksiyonları)
• Gerekirse kolonoskopi gibi ileri incelemeler

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size ne kadar süredir ishal olduğunuzu, dışkının görünümünü, eşlik eden belirtileri ve son seyahatlerinizi sorabilir. Çoğu zaman tanı belirtilere ve muayeneye göre konulabilir.

Tedavi

İshalin tedavisi nedenine bağlıdır. Çoğu viral ishal kendiliğinden iyileşir. Önemli olan sıvı ve elektrolit kaybını yerine koymaktır.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı için: su, ayran, pirinç suyu, tavuk suyu
• Küçük ve sık öğünlerle beslenin: muz, patates, yoğurt, ekmek gibi hafif gıdalar
• Yağlı, baharatlı ve çok şekerli yiyeceklerden kaçının
• Ellerinizi sık sık yıkayın
• Tuvalet sonrası bölgeyi tahrişten koruyun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, ishale neden olan mikroba göre uygun tedavi önerebilir. Bakteriyel enfeksiyonlarda antibiyotik, parazitlerde antiparaziter ilaçlar kullanılabilir. Ancak her ishalde antibiyotik gerekmez. Reçetesiz ishal ilaçlarını doktor önerisi olmadan kullanmamak önemlidir. Sıvı takviyesi için oral rehidrasyon solüsyonu (ORS) önerilebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İshalin kendisi için genellikle cerrahi gerekmez. Ancak ishalin altında yatan bir hastalık (örneğin apandisit veya bağırsak tıkanıklığı) cerrahi gerektirebilir. Bu durum doktorunuz tarafından değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

İshal sırasında vücudunuz çok su kaybeder. Bu nedenle gün içinde az az ve sık sık sıvı tüketin. Dinlenmeye özen gösterin ve tuvalet sonrası hijyene dikkat edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bol sıvı alın
• Dinlenin
• Ellerinizi sık sık yıkayın
• Başkalarıyla yiyecek paylaşmayın
• Seyahat ederken dikkatli yiyin

Diyet ve egzersiz

İshal sırasında ağır egzersizden kaçının. Hafif yiyecekler tercih edin, iyileştikten sonra normal diyetinize dönün.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren ishal, günlük yaşamı ve sosyal aktiviteleri etkileyebilir, kaygı ve stres yaratabilir. Bu durumun normal olduğunu bilmek önemlidir. Doktorunuzla belirtilerinizi paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

İshalin birçok nedeni önlenebilir. Temiz su içmek, yiyecekleri iyi pişirmek, el hijyenine dikkat etmek ve güvenli gıda tüketmek en önemli adımlardır.

Aşılar

Rotavirüs aşısı, bebeklerde ishalin en sık nedenlerinden biri olan rotavirüse karşı koruma sağlar. Bu aşı Sağlık Bakanlığı aşı takviminde yer alır.

Tarama programları

Rutin olarak ishal taraması önerilmez. Ancak belirtiler devam ederse veya riskli bölgelere seyahat sonrası ishal olursa doktorunuz bazı testler isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli susuzluk (dehidratasyon)
• Elektrolit dengesizlikleri
• Böbrek yetmezliği
• Kilo kaybı ve beslenme yetersizlikleri
• Bebekler ve yaşlılarda ciddi sonuçlar

Uzun vadeli görünüm

Çoğu ishal birkaç gün içinde kendiliğinden iyileşir. Altta yatan neden belirlenip tedavi edilirse hastalık tamamen düzelebilir. Erken ve doğru müdahale ile ciddi komplikasyonların önüne geçilebilir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.