Migren Taraması

Genel Bakış

Migren, beyindeki sinir yollarının aşırı uyarılması sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan şiddetli baş ağrısı ataklarına neden olan bir sinir sistemi hastalığıdır. Migren için toplumda yapılan bir 'tarama' testi yoktur; tarama, henüz belirti vermeyen kişilerde hastalığı aramak anlamına gelir ve migren için önerilmez. Migren tanısı, belirtilerin doktor tarafından değerlendirilmesiyle konur.

Migren çok yaygındır. Dünya genelinde her 7 kişiden yaklaşık 1'i migrenle yaşar. Türkiye'de de migren, en sık görülen nörolojik hastalıklardan biridir.

Migren her yaşta görülebilir; ancak en sık 20-40 yaş arasında başlar. Kadınlarda erkeklere oranla yaklaşık 3 kat daha sıktır. Aile öyküsü olan kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genellikle tek taraflı, zonklayıcı ve orta-şiddetli baş ağrısı
• Bulantı ve kusma
• Işık ve sese karşı hassasiyet
• Görsel aura: ışık çakması, zigzag çizgiler veya geçici görme değişikliği
• Baş ağrısının hareketle artması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda migren atakları daha kısa olabilir ve baş ağrısı her zaman ön planda olmayabilir.
• Karın ağrısı, kusma veya baş dönmesi gibi belirtiler öne çıkabilir.
• Çocuklar halsiz, soluk görünebilir ve dinlenmek isteyebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta migren atağı sırasında baş ağrısı daha hafif olabilir.
• Denge sorunları, baş dönmesi ve görme bozuklukları daha belirgin olabilir.
• Yeni başlayan baş ağrılarında diğer nedenler de araştırılmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Migrenin kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir.
• Genetik yatkınlık önemli rol oynar.
• Beyindeki trigeminal sinir ve damar yollarındaki aşırı duyarlılık, ağrıya neden olan maddelerin salınmasına yol açar.
• Bazı çevresel ve yaşam tarzı faktörleri atakları tetikleyebilir.

Risk faktörleri

• Ailede migren öyküsü
• Kadın olmak
• Hormonal değişimler (adet dönemi, menopoz)
• Stres ve kaygı
• Uykusuzluk veya düzensiz uyku
• Öğün atlama veya açlık
• Parlak ışık, yüksek ses, keskin kokular
• Bazı yiyecek ve içecekler (çikolata, eski peynir, kafein, alkol)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İlk kez şiddetli baş ağrısı yaşıyorsanız
• Baş ağrınız günlük işlerinizi engelliyorsa
• Baş ağrınızla birlikte kusmanız sürekli oluyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ayda 1'den daha sık baş ağrınız oluyorsa
• Ağrı kesiciler ağrınızı geçirmiyorsa
• Auralı baş ağrılarınız yaşıyorsanız

Tanı

Migren tanısı için özel bir test yoktur. Doktorunuz size ayrıntılı sorular sorar, baş ağrınızın özelliklerini öğrenir ve nörolojik muayene yapar. Migren tanısı, belirtilerin uluslararası kabul gören tanı kriterlerine uyup uymadığına göre konulur.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (diğer nedenleri dışlamak için)
• Beyin manyetik rezonans (MR) görüntülemesi
• Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması
• Elektroensefalografi (EEG)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz baş ağrısı günlüğü tutmanızı isteyebilir. Tanı sırasında ağrının sıklığı, şiddeti, süresi, tetikleyicileri ve aile öykünüz sorgulanır. Gerekli görülürse kan testleri veya görüntüleme yapılır; ancak çoğu hasta için bu testlere gerek kalmaz.

Tedavi

Migren tedavisinin iki temel amacı vardır: yaşanan atağı hafifletmek ve gelecekteki atakları önlemek. Tedavi planı kişiye özeldir. Hekiminiz, atak sıklığınıza ve şiddetinize göre ilaç önerebilir. Tedaviye ek olarak tetikleyicilerden kaçınmak ve sağlıklı alışkanlıklar edinmek çok önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Sessiz, karanlık ve serin bir odada dinlenin.
• Soğuk veya sıcak kompresi alnınıza ya da ensenize uygulayın.
• Bol su için.
• Düzenli uyku ve uyanma saatleri belirleyin.
• Stresi azaltmak için nefes egzersizi veya gevşeme yöntemleri deneyin.
• Baş ağrısı günlüğü tutarak tetikleyicilerinizi öğrenin.
• Ağrı kesici kullanımı konusunda mutlaka doktorunuza danışın.

Tıbbi tedaviler

Atak sırasında kullanılan ilaçlar ağrıyı hafifletmeye yöneliktir. Koruyucu tedaviler, atakların sıklığını ve şiddetini azaltır. Bu ilaçlar yalnızca doktor reçetesiyle kullanılmalıdır. Kronik migreni olan bazı kişilerde botulinum toksini enjeksiyonları önerilebilir. Tüm ilaçlar bir nörolog (sinir hastalıkları uzmanı) tarafından planlanmalıdır.

Bu durumla yaşamak

Migrenle yaşam, tetikleyicileri tanımak ve önlem almakla kolaylaşır. Baş ağrınız başlarken dinlenmek ve ilaç tedavisini doktorunuzun önerdiği şekilde kullanmak atak süresini kısaltabilir. Uzun vadede tedavi planınıza bağlılık önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün aynı saatte uyuyup uyanmaya çalışın.
• Öğün atlamayın, düzenli yemek yiyin.
• Günde yeterince su için.
• Stresli durumlardan uzak durmaya çalışın; mümkünse günlük kısa yürüyüşler yapın.
• Kafein tüketimini sınırlayın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme ve düzenli egzersiz migren ataklarını azaltabilir. Haftanın çoğu günü 30 dakika yürüyüş, yüzme veya yoga gibi orta düzey aktiviteler önerilir. Egzersiz sırasında yeterli sıvı almayı ihmal etmeyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik migren, sürekli baş ağrısı korkusu nedeniyle kaygı, huzursuzluk ve depresyona yol açabilir. Bu duygular normaldir; ancak bunlarla başa çıkmak için psikolojik destek almak önemlidir.

Önleme

Migren tamamen önlenemez; ancak tetikleyicilerden kaçınmak, düzenli uyku ve beslenme alışkanlıkları edinmek ve doktorunuzun önerdiği koruyucu tedavileri kullanmak atakların sıklığını ve şiddetini önemli ölçüde azaltabilir.

Tarama programları

Migren için toplum taraması yapılmaz. Belirtileriniz varsa doğrudan bir sağlık kuruluşuna başvurmanız tanı ve tedavi sürecini başlatır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ataklar sırasında iş, okul ve sosyal yaşamın aksaması
• Ağrı kesicilerin sık ve fazla kullanımına bağlı ilaç aşırı kullanım baş ağrısı
• Çok nadiren migren infarktı (migren atağı sırasında inme) gibi ciddi durumlar

Uzun vadeli görünüm

Migren, doğru tanı ve tedaviyle kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Çoğu insan, yaşam tarzı değişiklikleri ve uygun tedavi ile ataklarını yönetebilir, normal ve üretken bir yaşam sürdürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.