Testis Sağlığı ve Kendi Kendine Muayene

Genel Bakış

Testis taraması, testislerde (erkek üreme bezlerinde) hiçbir şikayet yokken bile düzenli olarak kontrol yapılması anlamına gelir. Bu kontrolün amacı, testis kanserini erken dönemde yakalamaktır. Kendi kendine muayene denilen basit bir yöntemle herkes bu kontrolü evde yapabilir. Erken teşhis, tedavinin çok daha başarılı olmasını sağlar.

Testis kanseri sanıldığı kadar sık değildir. Ancak 15-35 yaş arası erkeklerde görülen en yaygın kanser türlerinden biridir. Yine de erken teşhis sayesinde tamamen iyileşme şansı çok yüksektir.

En çok 15-35 yaş arasındaki genç ve erişkin erkekleri etkiler. Ancak her yaşta görülebilir. İnmemiş testis (testisin doğuştan yerinde olmaması) geçmişi olanlarda, daha önce bir testiste kanser olanlarda veya ailesinde testis kanseri öyküsü bulunanlarda risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Testislerden birinde ağrısız sertlik veya yumru
• Testiste büyüme veya şişlik
• Skrotumda (testis torbasında) ağırlık hissi
• Testiste hafif ağrı, sızlama veya rahatsızlık
• İki testisin boyutunda veya dokusunda belirgin değişiklik
• Kasık veya alt karın bölgesinde künt ağrı

Nedenler

Ana nedenler

• Testis kanserinin kesin nedeni bilinmemektedir.
• Kanser, testislerdeki sperm üreten hücrelerden başlar.
• Bazı genetik değişikliklerin ve çevresel faktörlerin rol oynayabileceği düşünülmektedir.

Risk faktörleri

• İnmemiş testis (testisin doğuştan skrotuma inmemesi)
• Daha önce bir testiste kanser öyküsü olması
• Ailede testis kanseri öyküsü (baba, erkek kardeş)
• 15-35 yaş arasında olmak
• Kısırlık (infertilite) sorunu

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Testiste yumru, sertlik, şişlik veya ağrı fark ederseniz en kısa sürede (birkaç gün içinde) doktora başvurun.
• Testislerden birinin aniden büyümesi veya şeklinin değişmesi durumunda zaman kaybetmeden üroloji uzmanına görünün.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Her ay kendi kendine muayene yapın.
• Yıllık genel sağlık kontrolü sırasında doktorunuza testis muayenesi yaptırabilirsiniz.

Tanı

Doktor önce tıbbi öykünüzü dinler ve fizik muayene yapar. Testisleri elle muayene ederek kitle, şişlik veya hassasiyet olup olmadığını değerlendirir. Ardından tanıyı doğrulamak veya ekarte etmek için bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Skrotal ultrasonografi: Testislerin iç yapısını görüntülemek için kullanılan ağrısız bir görüntüleme yöntemidir.
• Kan testleri (tümör belirteçleri): Bazı testis kanseri türlerinde kanda belirli proteinler yükselebilir.
• Bilgisayarlı tomografi (BT): Kanser yayılımı şüphesi varsa, akciğerler ve karın bölgesi gibi yerlere yayılıp yayılmadığını kontrol etmek için istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene ve ultrason sırasında hafif bir rahatsızlık olabilir, ancak ağrı beklenmez. Sonuçlar çıktıktan sonra doktor sizinle bulguları paylaşır ve gerekirse ileri tetkik veya bir uzmana yönlendirme yapar. Testis kanseri tanısı kesinleşirse, tedavi planı hastalığın evresine ve türüne göre bireysel olarak hazırlanır.

Tedavi

Testis kanserinin tedavisi, kanserin türüne, evresine ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişir. Büyük çoğunluğu erken evrede yakalandığı için tedavi başarılıdır. Tedavi planı genellikle bir üroloji ve onkoloji uzmanı tarafından birlikte belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Tedavi sürecinde doktorunuzun önerdiği kontrol randevularını aksatmayın.
• Kendinizi yorgun ve bitkin hissedebilirsiniz; dinlenmeye zaman ayırın.
• Tedavi gören birine destek olmak istiyorsanız, yanında olduğunuzu hissettirin ve pratik yardım önerin.

Tıbbi tedaviler

Testis kanseri tedavisinde en sık uygulanan yöntemler şunlardır: etkilenen testisin cerrahi olarak çıkarılması (radikal inguinal orşiektomi), lenf düğümlerinin çıkarılması, kemoterapi ve radyoterapi. Bazı erken evre hastalarda ise aktif izlem (sadece düzenli kontrollerle takip) önerilebilir. Kemoterapi ve radyoterapi, kanser hücrelerini yok etmeyi amaçlayan tedavilerdir; uygulanacak protokolü doktorunuz belirler. Verilen ağrı kesici ve bulantı ilaçları dahil tüm ilaçları doktor önerisiyle kullanın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi, testis kanseri tedavisinin temel taşıdır. Genellikle tanı konulduktan sonra ilk adım olarak etkilenen testis çıkarılır. Aynı anda veya sonradan, kasık bölgesindeki lenf düğümleri de çıkarılabilir. İyi huylu (kanser olmayan) kitlelerde cerrahiye gerek olmayabilir; kesin karar doktor tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sonrası çoğu erkek normal hayatına döner. Tek testisle de yeterli hormon üretimi ve cinsel yaşam mümkündür. Cerrahi sonrası geçmiş ağrı, şişlik gibi belirtiler genellikle zamanla azalır. Rutin kontrollerinizi ihmal etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın, ancak ağır kaldırma ve zorlayıcı aktiviteler için doktorunuza danışın.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı deneyin.
• Yıllık üroloji kontrollerinizi düzenli olarak yaptırın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek, tedavi sürecinde vücut direncini artırabilir. Bol sebze, meyve ve tam tahıl tüketin. Doktor izin verdikten sonra yürüyüş gibi hafif egzersizlere başlayabilirsiniz. Aşırı zorlayıcı egzersizlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Testis kanseri tanısı ve tedavisi, erkeklik algısı, cinsellik ve doğurganlık konularında kaygı yaratabilir. Üzüntü, korku ve öfke normaldir. Bu duygularla başa çıkmak için ailenizden veya arkadaşlarınızdan destek isteyin. Aşırı ve sürekli bir mutsuzluk yaşıyorsanız bir ruh sağlığı uzmanından yardım almaktan çekinmeyin.

Önleme

Testis kanserini tamamen önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Ancak düzenli kendi kendine muayene sayesinde erken teşhis edilmesi mümkündür ve erken teşhis hayat kurtarır.

Tarama programları

Kendi kendine testis muayenesinin ayda bir yapılması önerilir. Duş alırken ılık suda testislerin elle yoklanması en kolay yöntemdir. Testislerin pürüzsüz, yumuşak yüzeyi içinde yumru veya sertlik olup olmadığı kontrol edilir. Düzenli doktor kontrolü de önerilen ulusal tarama programlarından biridir; ancak toplum taraması herkes için zorunlu değildir. Detaylı bilgi için aile hekiminize veya üroloji uzmanınıza danışabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanser, testislerden lenf düğümlerine yayılabilir.
• Akciğer, karaciğer, beyin gibi uzak organlara metastaz (yayılım) yapabilir.
• Tedavi edilmezse kanser ilerleyebilir ve hayati tehlike oluşturabilir.

Uzun vadeli görünüm

Testis kanseri, tedaviye en iyi yanıt veren kanser türlerinden biridir. Erken evrede yakalandığında iyileşme oranı yüzde 95'in üzerindedir. Hastalık yayılmış olsa bile modern tedavilerle tam iyileşme şansı hala çok yüksektir. Düzenli kontroller ve doktorunuzun önerilerine uymanız, geleceğe umutla bakmanızı sağlar.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.