Tremor Riskini Azaltmak

Genel Bakış

Tremor, vücudun bir bölgesinin istemsiz olarak ritmik şekilde titremesidir. Kasların sırayla kasılıp gevşemesi sonucu oluşur. En sık ellerde görülür, ancak kollar, baş, ses telleri ve bacaklarda da ortaya çıkabilir.

Oldukça yaygındır. Özellikle 'esansiyel tremor' olarak bilinen titreme türü, erişkinlerde en sık görülen hareket bozukluklarından biridir.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Yaş ilerledikçe sıklığı artar. Ailede tremor öyküsü olanlarda daha sık görülebilir. Stres, yorgunluk veya kafein gibi tetikleyiciler herkeste geçici titremeye neden olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ellerde veya kollarda ritmik titreme (örneğin bardak tutarken, yazı yazarken)
• Başın ileri geri veya sağa sola sallanması
• Sesin titrek çıkması
• Çene veya dudaklarda titreme
• Bacaklarda veya ayaklarda titreme (daha az görülür)
• Titremenin stres, heyecan veya yorgunlukta artması, dinlenince azalması

Nedenler

Ana nedenler

• Esansiyel tremor (ailesel tremor): En sık görülen titreme türüdür; nedeni tam bilinmez, genellikle hareket sırasında ortaya çıkar.
• Parkinson hastalığı: Genellikle istirahat halindeyken görülen titreme, bu hastalığın belirtisi olabilir.
• Stres, anksiyete ve aşırı yorgunluk
• Kafein, bazı ilaçlar, alkol yoksunluğu
• Tiroid bezinin aşırı çalışması (hipertiroidi)
• Düşük kan şekeri (hipoglisemi)
• Multipl skleroz, inme veya başka nörolojik rahatsızlıklar

Risk faktörleri

• İlerleyen yaş
• Ailede tremor veya Parkinson hastalığı öyküsü
• Kronik stres ve kaygı bozukluğu
• Yetersiz uyku ve aşırı yorgunluk
• Yüksek miktarda kafein veya uyarıcı kullanımı
• Titreme yapabilen ilaçlar kullanmak
• Alkol veya madde kullanımı (özellikle yoksunlukta)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Titreme yeni başladıysa ve giderek kötüleşiyorsa
• Titreme ile birlikte ateş, boyun sertliği veya yaygın halsizlik varsa
• Titreme günlük işlerinizi yapmanıza engel oluyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Titreme haftalardır devam ediyorsa, şiddetini değiştiriyorsa veya başka belirtiler (yavaş hareket, kaslarda sertlik vb.) eşlik ediyorsa
• Ailede tremor veya parkinson öykünüz varsa
• İlaç kullanıyorsanız ve tremor ilacın ardından başladıysa

Tanı

Doktor önce tıbbi öykünüzü dinler, ailenizde hareket bozukluğu olup olmadığını sorar ve nörolojik muayene yapar. Muayene sırasında kollarınızı öne uzatmanız, bardak tutmanız, yazı yazmanız istenerek titremenin tipi ve şiddeti değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: tiroid fonksiyonları, kan şekeri, elektrolitler
• Nörolojik muayene
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MRG) gibi beyin görüntüleme yöntemleri
• Elektromiyografi (EMG) ve sinir iletim çalışmaları (nadiren belirlenmiş durumlarda)

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis süreci genellikle birkaç aşamalıdır. Muayene sonrası doktorunuz sizi bir nöroloji uzmanına yönlendirebilir. Titreme şiddetini takip etmek ve altında yatan nedeni anlamak için bazen evde bazı testler veya günlük tutmanız istenebilir. Kesin tanı için birkaç hafta geçmesi gerekebilir.

Tedavi

Tedavi, titremenin altında yatan nedene bağlıdır. Neden ortadan kaldırılabilirse (örneğin ilaca bağlıysa ilaç değişimi, kan şekeri düşüklüğünde düzenleme), tremor genellikle azalır. Esansiyel tremor gibi nedeni bilinmeyen durumlarda titreminin günlük yaşamı etkileme düzeyine göre tedavi planlanır.

Evde kişisel bakım

• Kafein ve uyarıcı içecekleri azaltın (kahve, enerji içeceği, bazı çaylar)
• Alkol kullanımını sınırlayın; alkol titremeyi geçici azaltsa da sonrasında artırabilir
• Stres yönetimi teknikleri (derin nefes, meditasyon, gevşeme egzersizleri)
• Düzenli ve yeterli uyuyun, aşırı yorgunluktan kaçının
• Titregken nesneleri daha iyi kavramak için bardak çift elle tutma, ağır çatal-bıçak kullanma gibi günlük yaşam önlemleri
• Sıcak veya soğuk havalarda vücut ısısını dengede tutmaya çalışın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, titremenin türüne, şiddetine ve altında yatan nedene göre bazı ilaçları önerebilir. İlaçlar tremor sinyallerini azaltarak kontrol sağlamaya yardımcı olur. İlaç seçimi ve dozu kişiye özeldir; bu nedenle mutlaka bir sağlık uzmanının önerisiyle kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok şiddetli ve ilaçlara yanıt vermeyen tremor türlerinde, beyin içine yerleştirilen ince elektrotlarla yapılan derin beyin stimülasyonu (beyin pili) veya odaklanmış ultrason gibi girişimsel yöntemler değerlendirilebilir. Bu seçenekler yalnızca uygun hastalar için düşünülür ve mutlaka bir nöroloji ve beyin cerrahisi ekibi tarafından planlanır.

Bu durumla yaşamak

Tremorla yaşamayı öğrenmek zaman alabilir. Günlük işlerinizi kolaylaştıracak yardımcı araçlar (ağır çatal-kaşık, geniş saplı bardak, yazmayı kolaylaştıran kalemler) kullanabilirsiniz. Evde eşyaları sabitlemek veya tutamaç eklemek bağımsızlığınızı artırabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli fiziksel aktivite (yürüyüş, denge egzersizleri) yapın
• Stresi azarlatan aktiviteler bulun; sanat, müzik, bahçe işleri gibi
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Göz, el ve zihin koordinasyonu için günlük küçük el egzersizleri yapın
• Sosyal ilişkilerinizi sürdürün; titreme sizi sosyal hayattan alıkoymasın

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme, kan şekerini dengede tutmak ve yeterli sıvı almak tremorun şiddetini azaltabilir. Uzun süre aç kalmamaya özen gösterin. Düzenli egzersiz kasların güçlenmesine ve koordinasyonun artmasına yardımcı olur. Özellikle denge ve esneklik egzersizleri yararlıdır; ancak yoğun egzersiz sonrası geçici titreme olabilir, bu normaldir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tremor, toplum içinde yemek yeme, yazma veya el sıkışma gibi durumlarda utanç yaşatabilir. Kaygı ve depresyon gelişebilir. Bunun bir belirti olduğunu ve yalnız olmadığınızı unutmayın. Psikolojik destek almak ve kaygıyı yönetmek tremorun da kontrolüne yardımcı olur.

Önleme

Tremorun bazı türlerini tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak altında yatan nedenleri kontrol altına almak, tetikleyicilerden kaçınmak ve düzenli sağlık kontrolü yaptırmak riski azaltabilir. Örneğin tiroid hastalığı, diyabet gibi durumlar tedavi edilirse tremor da azalabilir.

Tarama programları

Tremor için rutin bir tarama testi önerilmez; ancak düzenli doktor kontrolü, özellikle aile öyküsü olanlarda, erken tanıya yardımcı olur. Yıllık check-up sırasında tiroid ve kan şekeri testleri tremor riskini değerlendirmeye katkı sağlar.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tremor giderek artabilir ve günlük aktiviteleri (yazma, yemek yeme, giyinme) ciddi şekilde etkileyebilir
• Ellerde titreme nedeniyle iş kaybı veya sosyal izolasyon yaşanabilir
• Yaşlılarda titreme nedeniyle düşme ve yaralanma riski artabilir
• Altta yatan hastalık (örneğin parkinson, inme) tedavi edilmezse başka nörolojik bulgular gelişebilir

Uzun vadeli görünüm

Tremorla yaşamak zor olabilir, ancak çoğu tremor türü kontrol altına alınabilir. Tedavide asıl hedef günlük yaşam kalitesini artırmaktır. Doktorunuzun önerdiği tedavi, yaşam tarzı değişiklikleri ve destekle birlikte birçok kişi normal ve üretken bir yaşam sürdürebilir. Umutlu olmak için pek çok neden var.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.