Endometriozis: Ağrı, Riskler ve Tedavi Rehberi

Genel Bakış

Endometriozis, rahmin iç yüzünü kaplayan dokuya benzer bir dokunun rahim dışında, örneğin yumurtalıklar, tüpler veya karın zarında büyümesidir. Bu doku her adet döneminde kanar ve iltihap oluşturarak ağrıya, yapışıklıklara ve bazen kısırlığa yol açabilir.

Evet, her 10 kadından yaklaşık 1'inde endometriozis görülür. Bu nedenle sık karşılaşılan bir durumdur.

Genellikle 15-49 yaş arası doğurganlık çağındaki kadınları etkiler. İlk adetle birlikte genç kızlarda da başlayabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Adet öncesi ve sırasında şiddetli karın veya kasık ağrısı
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Adet dışı leke tarzında kanama
• Yoğun ve uzun süren adet kanaması
• Kısırlık veya gebelikte zorluk
• Adet sırasında mide bulantısı, kusma ve ishal

Çocuklarda belirtiler

• Genç kızlarda dersleri kaçıracak kadar şiddetli adet sancısı
• Karın ağrısı ve hazımsızlık şikayetleri
• Ağrı nedeniyle okula devam edememe

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopozdan sonra ağrının azalması beklenir, ancak hormon tedavisi kullananlarda şikayetler sürebilir
• Menopoz sonrası ortaya çıkan pelvik ağrı başka nedenlerle de ilişkili olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Adet kanının rahim dışına ters yönde akması (retrograd menstrüasyon)
• Bağışıklık sisteminin bu dokuyu temizleyememesi
• Genetik faktörlerin rolü
• Hormonal dengesizlikler

Risk faktörleri

• Ailede endometriozis öyküsü bulunması
• Adet döngüsünün kısa olması (27 günden az)
• Erken yaşta adet başlaması
• Hiç doğum yapmamış olmak
• Geç yaşta ilk doğum

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Günlük yaşamınızı engelleyen, dinlenmeyle geçmeyen ağrı
• Ağrınız ile birlikte yüksek ateş veya şiddetli kusma
• Ağrı kesici kullanmanıza rağmen geçmeyen şiddetli sancı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Adet sancılarınız okula veya işe gitmenizi engelliyorsa
• Cinsel ilişki sırasında sürekli ağrı yaşıyorsanız
• Bir yıldan uzun süredir gebe kalmakta zorluk çekiyorsanız
• Adetleriniz giderek daha ağrılı ve yoğun hale geldiyse

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler, ardından pelvik muayene yapar. Kesin tanı için görüntüleme yöntemleri ve bazen laparoskopi adı verilen bir ameliyat gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• Pelvik muayene
• Ultrason (vajinal ultrason dahil)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Laparoskopi (göbek deliğinden ince bir kamera ile karın içini doğrudan görme)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene ve görüntüleme tetkikleri genellikle ayakta yapılır. Laparoskopi ise genel anestezi altında yapılan küçük bir ameliyat olduğu için hastanede birkaç saat gözlem gerekebilir. Tanı süreci zaman alabilir, bu konuda sabırlı olmanız önemlidir.

Tedavi

Endometriozisin tedavisi ağrıyı hafifletmek, yapışıklıkları gidermek ve doğurganlığı artırmak üzerine kuruludur. Yaşınıza, şikayetlerinize ve gelecek planlarınıza göre kişisel bir tedavi planı hazırlanır.

Evde kişisel bakım

• Bel ve karın bölgesine sıcak su torbası koymak
• Düzenli egzersiz yapmak
• Stresi azaltacak gevşeme teknikleri uygulamak
• Ağrının yoğun olduğu günlerde dinlenmek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz öncelikle ağrı kesiciler ve hormon içeren ilaçlar (doğum kontrol hapları, progesteron benzeri ilaçlar) önerebilir. Bu ilaçlar adet döngüsünü düzenleyerek doku büyümesini baskılamayı amaçlar. Hangi ilacın sizin için uygun olduğunu yalnızca doktorunuz belirlemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç tedavisi yeterli gelmezse, laparoskopi ile endometriozis odakları çıkarılabilir. İleri vakalarda ve doğurganlık planı yoksa rahim veya yumurtalıkların alınması gündeme gelebilir. Ameliyat herkes için uygun değildir, karar doktorunuzla birlikte verilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Endometriozis ağrısı hayatınızı etkileyebilir, ancak iyi bir planlamayla kontrol altına alınabilir. Adet öncesi ve sırasında daha fazla dinlenmeyi planlayın, iş ve sosyal hayatınızı buna göre düzenleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü hafif tempolu yürüyüş veya yüzme gibi egzersizler yapın
• Uyku düzeninize özen gösterin; yorgunluk ağrıyı artırabilir
• Sigara ve fazla alkolden kaçının
• Stresi yönetmek için yoga, meditasyon veya hobi edinin

Diyet ve egzersiz

Bol sebze, meyve ve tam tahıl tüketin. Omega-3 içeren besinler (balık, ceviz) bazı kişilerde iltihabı azaltabilir. Kafeinli içecekler ve işlenmiş gıdalardan uzak durmak ağrıyı hafifletebilir. Düzenli egzersiz, ağrı kesici etkiye sahiptir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı, kaygı ve depresyona neden olabilir. Bu duygularla başa çıkmak için psikolojik destek almak önemlidir. Kendinize karşı nazik olun ve bu süreçte yalnız olmadığınızı unutmayın.

Önleme

Endometriozisi tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak adet düzenini etkileyen sağlıklı yaşam alışkanları ve erken tanı, hastalığın ilerlemesini ve ağrının şiddetlenmesini yavaşlatabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik ve dayanılmaz ağrı
• Kısırlık (infertilite) riskinde artış
• Yumurtalıklarda endometrioma adı verilen çikolata kistlerinin oluşumu
• Rahim çevresinde yapışıklıklar ve organlarda hasar

Uzun vadeli görünüm

Endometriozis uzun süre devam edebilen bir hastalıktır, ancak doğru tedavi ve düzenli doktor kontrolü ile şikayetler büyük ölçüde azaltılabilir. Birçok kadın ağrısız veya hafif ağrılı bir yaşam sürebilir; hamilelik ve doğum da bazı kişilerde belirtileri geçici olarak iyileştirebilir. Umutlu olmak ve tedavinize bağlı kalmak önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.