Nöropati: Riskler ve Tedaviyle Gelen Faydalar

Genel Bakış

Nöropati, vücudunuzdaki sinirlerin hasar görmesi anlamına gelir. Bu hasar, sinirlerin normal çalışmasını engeller; bu yüzden ellerinizde, ayaklarınızda veya diğer bölgelerde uyuşma, karıncalanma, güçsüzlük veya ağrı hissedebilirsiniz. 'Periferik nöropati' olarak da bilinir.

Evet, oldukça yaygındır. Araştırmalar, yetişkinlerin yaklaşık yüzde 2-7'sinde bir tür nöropati olduğunu göstermektedir. Diyabet hastalarında bu oran çok daha yüksektir.

Herkesi etkileyebilir, ancak özellikle 65 yaş üstü kişilerde ve diyabet, böbrek hastalığı veya bazı vitamin eksiklikleri olanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ayaklarda veya ellerde uyuşma ve karıncalanma
• Bıçak saplanır gibi veya yanıcı ağrı
• Denge sorunları ve düşme eğilimi
• Kas güçsüzlüğü

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadirdir, ancak kalıtsal hastalıklara bağlı görülebilir.
• Sık sık düşme veya spor sırasında yaşıtlarından daha zayıf performans

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Duyu kaybına bağlı sessiz yaralar
• Düşme riski artar
• Günlük işleri yapmakta güçlük

Nedenler

Ana nedenler

• Diyabet (en sık neden)
• B12 vitamini eksikliği
• Bazı enfeksiyonlar ve otoimmün hastalıklar
• Böbrek ve karaciğer hastalıkları
• Bazı kanser tedavileri (kemoterapi) dahil toksik maddeler

Risk faktörleri

• Kontrolsüz kan şekeri
• Alkol kullanımı
• Bazı ilaçların uzun süreli kullanımı
• Ailede nöropati öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Belirtiler aniden başladıysa veya birkaç saat içinde kötüleşiyorsa
• Günlük aktivitelerinizi engelleyen şiddetli ağrı varsa
• Yürüyemiyor veya ayakta duramıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır devam eden uyuşma veya karıncalanma
• Diyabetiniz varsa ve ayaklarınızda his kaybı hissediyorsanız
• Denge veya koordinasyon sorunları

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler, fizik muayene yapar ve altında yatan nedeni araştırmak için bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (diyabet, vitamin eksikliği, tiroid)
• Elektromiyografi (EMG) — sinir ve kasların elektriksel aktivitesini ölçer
• Sinir ileti çalışmaları (sinirlerin ne kadar hızlı sinyal gönderdiğini ölçer)
• Gerektiğinde sinir biyopsisi (çok az doku örneği alınır)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç hafta sürebilir. Bazı testler hafif rahatsızlık verir ancak genellikle güvenlidir. Doktorunuz muhtemelen belirtilerinizin şiddetine göre bir tedavi planı oluşturacaktır.

Tedavi

Nöropati tedavisinde amaç, mevcut hasarın ilerlemesini durdurmak, belirtileri hafifletmek ve günlük yaşam kalitenizi artırmaktır. Tedavi kişiye özeldir; çoğu zaman birden fazla yöntem bir arada kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Ayaklarınızı her gün kontrol edin ve yaralanmalara karşı koruyun
• Sıcak su torbaları ve ısıtıcılar yerine ılık kompres kullanın
• Yürüyüş ve denge egzersizlerini doktorunuza danışarak yapın
• Diyabetiniz varsa kan şekerinizi düzenli ölçün

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, ağrıyı yönetmek ve sinir hasarının nedenini tedavi etmek için bazı ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar ancak reçeteyle alınır. Ayrıca fizik tedavi, iş-uğraşı terapisi ve bazı durumlarda sinir blokajı gibi işlemlerden yararlanılabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğunu doktorunuzla konuşun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat çoğu nöropati türünde gerekli değildir. Ancak sinir sıkışması (örneğin karpal tünel sendromu) gibi bazı durumlarda, baskıyı azaltmak için cerrahi önerilebilir.

Bu durumla yaşamak

Nöropati ile yaşam, küçük değişikliklerle kolaylaşabilir. Evde takılma ve düşme riskine karşı halıları sabitleyin, banyolarda tutunma barları kullanın. Ellerinizde his kaybı varsa, yanıklara karşı dikkatli olun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigarayı bırakın ve alkolü sınırlayın
• Düzenli uyku ve stres yönetimiyle sinir sağlığınızı destekleyin
• Doktorunuza danışarak ayak bakımına özen gösterin

Diyet ve egzersiz

Muz, ıspanak ve kuruyemiş gibi B vitamini içeren besinler tüketin. Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş, dengeyi geliştirebilir; ancak yeni bir egzersize başlamadan önce doktorunuza sorun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve his kaybı yaşam kalitesini düşürebilir; kaygı ve depresyonla baş etmek zor olabilir. Bu durumda bir ruh sağlığı uzmanından destek almak önemlidir. Unutmayın, duygusal sağlığınız da tedavi sürecinin bir parçasıdır.

Önleme

Nöropati tamamen önlenemeyebilir, ancak riskini azaltmak mümkündür. Kan şekerini kontrol altında tutmak, düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı beslenmek ve toksik maddelerden kaçınmak en etkili yollardır.

Aşılar

Bazı enfeksiyonlar sinir hasarına yol açabilir. Örneğin zona (herpes zoster) aşısı, zona kaynaklı nöropati riskini azaltabilir. Hangi aşıların size uygun olduğu için Sağlık Bakanlığı önerilerine ve aile hekiminize danışın.

Tarama programları

Diyabet veya böbrek hastalığı gibi kronik bir hastalığınız varsa, düzenli olarak nörolojik muayene ve ayak muayenesi yaptırmanız önerilir. Erken dönemde belirti vermeyen nöropatiyi saptamak için doktorunuz bazı basit kontroller yapabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ayaklarda his kaybı nedeniyle fark edilmeyen yaralar ve enfeksiyonlar (diyabetik ayak ülseri)
• Ciddi düşmeler ve kemik kırıkları
• Kas erimesi ve işlev kaybı
• Diyabet hastalarında ampütasyona (uzuv kaybına) kadar gidebilen ciddi durumlar

Uzun vadeli görünüm

Nöropati çoğu zaman ilerleyici olabilir, ancak erken tanı ve doğru tedavi ile bu ilerleme yavaşlatılabilir. Pek çok kişi ağrı ve diğer belirtiler üzerinde önemli bir kontrol sağlar ve günlük yaşamına devam edebilir. Umutlu olmak için her neden var.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.