Pelvik Sağlık: Riskler, Faydalar ve Korunma Yolları

Genel Bakış

Pelvik sağlık, karnınızın alt bölümünde bulunan organların (mesane, rahim, bağırsaklar) ve bu organları yerinde tutan kas ve bağların sağlığı demektir. Bu bölgedeki kaslara 'pelvik taban kasları' denir. Güçlü ve esnek bir pelvik taban, günlük yaşamınızı rahatça sürdürmenizi sağlar.

Pelvik sağlık sorunları oldukça yaygındır; ancak birçok kadın utanma veya bilgi eksikliği nedeniyle doktora başvurmaz.

Pelvik sağlık sorunları her yaştan kadını etkileyebilir. Özellikle doğum yapmış kadınlarda, menopoz dönemindeki kadınlarda ve ileri yaşlarda daha sık görülür. Genç kadınlarda da pelvik ağrı ve benzeri sorunlar yaşanabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kasıklarda veya karın altında ağrı ya da basınç hissi
• İdrar kaçırma (öksürürken, gülerken veya zorlanırken)
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Vajinada dolgunluk veya bir şey sarkıyormuş hissi
• Sık idrara çıkma veya ani idrar sıkışması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda pelvik sağlık sorunları nadirdir; ancak idrar kaçırma, sık idrar yolu enfeksiyonu veya karın ağrısı görülürse bir çocuk doktoruna danışılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Pelvik organ sarkması (rahim, mesane veya bağırsağın vajinaya doğru sarkması)
• İdrar kaçırma veya dışkı kaçırma
• Pelvik bölgede ağrı veya rahatsızlık

Nedenler

Ana nedenler

• Hamilelik ve normal doğum sırasında pelvik taban kaslarının gerilmesi
• Yaşlanmaya bağlı olarak kasların zayıflaması ve östrojen hormonunun azalması
• Uzun süreli kabızlık ve ağır kaldırma nedeniyle karın içi basıncın artması
• Kronik öksürük (örneğin sigara içmek veya bronşit)

Risk faktörleri

• Fazla kilolu veya obez olmak
• Doğum sayısının fazla olması
• Menopoz sonrası dönem
• Ailede pelvik sağlık sorunları öyküsü
• Hareketsiz yaşam

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yapamamak
• Dayanılmaz pelvik ağrı
• Vajinadan aniden gelen yoğun kanama

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İdrar kaçırma sorunu yaşıyorsanız
• Vajinada dolgunluk veya sarkma hissi
• Pelvik bölgede uzun süren ağrı veya rahatsızlık
• Cinsel ilişki sırasında ağrı

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve tıbbi öykünüzü alır. Daha sonra pelvik muayene yaparak organları ve kasları değerlendirir. Gerektiğinde idrar testi, ultrason veya diğer görüntüleme yöntemleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Pelvik muayene (vajinal muayene)
• Ultrasonografi
• İdrar tahlili ve idrar kaçırma testleri
• Gerekirse manyetik rezonans görüntüleme (MR)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz, ancak işlem genellikle birkaç dakika sürer. Doktorunuz, sorununuzun ne olduğunu ve hangi tedavi seçeneklerinin uygun olduğunu sizinle paylaşacaktır.

Tedavi

Pelvik sağlık sorunlarının tedavisi, sorunun türüne ve şiddetine göre değişir. İlk basamakta genellikle yaşam tarzı değişiklikleri ve pelvik taban egzersizleri önerilir. Gerekirse fizik tedavi, medikal cihazlar veya cerrahi seçenekler değerlendirilir.

Evde kişisel bakım

• Pelvik taban egzersizleri (Kegel egzersizleri) düzenli olarak yapmak
• Kabızlığı önlemek için lifli gıdalar tüketmek ve yeterli su içmek
• Ağır kaldırmaktan kaçınmak ve doğru vücut mekaniğini kullanmak
• Sigara içmemek ve öksürükle artan karın basıncını azaltmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, pelvik taban kaslarını güçlendirmek için fizik tedavi (biofeedback veya elektriksel stimülasyon gibi) önerebilir. Ayrıca, organ sarkması ve idrar kaçırma için vajinal peser (destekleyici silikon halka) gibi cihazlar kullanılabilir. Hormon tedavisi menopoz döneminde doktor tarafından değerlendirilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi genellikle ileri derecede organ sarkması veya diğer tedavilerden fayda görülmeyen idrar kaçırma durumlarında düşünülür. Ameliyat kararı hastanın genel sağlık durumu, yaşı ve isteği göz önünde bulundurularak verilir.

Bu durumla yaşamak

Pelvik sağlığınıza dikkat etmek, yaşam kalitenizi artırabilir. Günlük egzersizleri alışkanlık haline getirin ve doktorunuzun önerilerine uyun. Tuvalet ihtiyacınızı uzun süre ertelemeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli yürüyüş ve hafif egzersizler yapın
• Uzun süre ayakta kalmaktan kaçının
• Sağlıklı kilonuzu koruyun
• Yeterli sıvı alın, aşırı alkol ve kafeinden kaçının

Diyet ve egzersiz

Kabızlığı önlemek için bol sebze, meyve ve kepekli tahıllar tüketin. Günde en az 8 bardak su içmeye özen gösterin. Pelvik taban egzersizlerini her gün birkaç kez tekrarlayın; ancak ağır ağırlık kaldıran egzersizlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Pelvik sağlık sorunları, utanç veya kaygı duygularına yol açabilir ve bu da ruh sağlığını etkileyebilir. Unutmayın ki bu sorunlar tıbbi bir durumdur ve tedavi edilebilir. Duygusal olarak zorlanıyorsanız, bir psikolog veya destek grubundan yardım isteyebilirsiniz.

Önleme

Pelvik sağlık sorunlarının tamamen önlenmesi her zaman mümkün değildir. Ancak pelvik taban egzersizleri yapmak, sağlıklı kiloyu korumak ve kabızlıktan kaçınmak riskleri azaltır.

Aşılar

Human Papilloma Virüsü (HPV) aşısı, rahim ağzı kanserine karşı korunmada etkilidir. Bu aşıyı sağlık kuruluşlarında doktorunuza danışarak yaptırabilirsiniz.

Tarama programları

Kadınların düzenli jinekolojik muayene yaptırması, pelvik sağlık sorunlarının erken fark edilmesini sağlar. Yıllık kontrol muayenesi ve smear testi (rahim ağzı kanseri taraması) Sağlık Bakanlığı tarafından önerilmektedir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Pelvik organ sarkmasının ilerlemesi
• İdrar kaçırmanın artması ve idrar yolu enfeksiyonları
• Cinsel ilişkide ağrı ve yaşam kalitesinde düşüş

Uzun vadeli görünüm

Pelvik sağlık sorunlarının çoğu, doğru tanı ve uygun tedavi ile iyileşebilir. Erken başvuru, daha başarılı sonuçlar elde etmenizi sağlar. Kendinize iyi bakarak ve doktorunuzla işbirliği yaparak yaşam kalitenizi önemli ölçüde artırabilirsiniz.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.