Adet Öncesi Sendromu (PMS) Evde Bakım

Genel Bakış

Adet Öncesi Sendromu (PMS), adet döneminden yaklaşık 1-2 hafta önce başlayan ve adet başlayınca geçen fiziksel ve duygusal belirtilerin bütünüdür. Göğüslerde hassasiyet, şişkinlik, yorgunluk, huzursuzluk gibi belirtiler görülebilir. Bu belirtiler her ay tekrarlar ve günlük yaşamı etkileyebilir.

Evet, oldukça yaygındır. Kadınların yaklaşık 10'undan 8'i en az bir PMS belirtisi yaşar; ancak herkes bu belirtileri tıbbi yardım gerektirecek düzeyde yaşamaz.

Genellikle ergenlikten menopoza kadar geçen dönemde, yani adet görmeye başlayan kız çocukları ve doğurganlık çağındaki kadınları etkiler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüslerde dolgunluk ve hassasiyet
• Karında şişkinlik ve gaz
• Yorgunluk ve enerji düşüklüğü
• Sinirlilik ve ruh hali değişimleri
• Aşırı yeme isteği, özellikle tatlılara
• Baş ağrısı ve sırt ağrısı
• Akne
• Uyku sorunları

Çocuklarda belirtiler

• Karın ve baş ağrısı
• Konsantrasyon güçlüğü
• Duygusal hassasiyet ve ağlama isteği
• Okul başarısında geçici düşüş

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Adet düzensizlikleriyle birlikte daha şiddetli PMS benzeri belirtiler
• Sıcak basması ve gece terlemesi gibi menopoz belirtileriyle karışabilir
• Ruh hali değişimleri daha belirgin olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Adet döngüsündeki hormonal dalgalanmalar, özellikle östrojen ve progesteron seviyelerindeki değişimler beyni ve vücudu etkileyerek belirtilere yol açabilir.
• Beyindeki serotonin adlı kimyasalın adet öncesi dönemde değişmesi ruh halini etkileyebilir.
• Lifli gıdaların az, tuz ve kafeinin fazla tüketilmesi belirtileri tetikleyebilir.

Risk faktörleri

• Stres
• Ailede PMS öyküsü
• Obezite veya yüksek vücut kitle indeksi
• Sigara içmek
• Depresyon veya anksiyete öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Belirtiler adet başladıktan sonra geçmiyorsa
• Günlük yaşamınızı ciddi şekilde etkiliyorsa ve işe/okula gitmenizi engelliyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Her ay düzenli olarak yaşadığınız şiddetli PMS belirtileriniz varsa
• Evde uygulayabileceğiniz yöntemler yeterli gelmiyorsa

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinleyerek ve adet döngünüzü takip ederek tanı koyabilir. Belirtilerinizin gerçekten PMS'e bağlı olup olmadığını anlamak için en az 2-3 ay boyunca bir belirti günlüğü tutmanız önerilebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve semptom günlüğü
• Tiroid fonksiyon testleri veya anemi gibi benzer belirtilere yol açabilecek durumları dışlamak için kan testleri
• Jinekolojik muayene, bazı durumlarda yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz sizinle birlikte belirtilerinizi gözden geçirir, başka bir sağlık sorunu olup olmadığını kontrol eder ve sizin için uygun bir yönetim planı önerir. Bu plan çoğunlukla yaşam tarzı değişikliklerini içerir.

Tedavi

PMS'in kesin bir tedavisi yoktur ancak belirtileri hafifletmek için birçok yol vardır. Tedavide amaç, belirtileri kontrol altına almak ve yaşam konforunuzu artırmaktır. İlk yaklaşım yaşam tarzı değişiklikleridir; yetersiz kaldığında doktorunuz bazı tıbbi seçenekler önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapın; yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi aktiviteler hem ruh halinizi hem de şişkinliği iyileştirebilir.
• Sağlıklı ve dengeli beslenin. Tuz, şeker ve kafeini azaltın.
• Bol su için ve alkolden kaçının.
• Uyku düzeninize dikkat edin; her gün yeterli ve düzenli uyumaya çalışın.
• Stresle başa çıkmak için nefes egzersizleri, meditasyon veya yoga deneyin.
• Göğüs hassasiyeti için rahat bir sütyen giyin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz belirtilerinizin şiddetine göre bazı tedavi seçenekleri önerebilir. Örneğin ağrı için genel ağrı kesiciler, adet döngüsünü düzenlemek için hormonal doğum kontrol yöntemleri veya adet öncesi sendromun ruhsal belirtilerini yönetmek için bilişsel davranışçı terapi önerilebilir. Tedavi seçenekleri mutlaka doktorunuz tarafından değerlendirilmeli ve reçete edilmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

PMS için cerrahi tedavi genellikle gerekli değildir. Çok nadir ve çok ağır durumlarda, diğer tedavilere yanıt alınamazsa ve hasta menopoza yakın bir yaştaysa bazı cerrahi seçenekler konuşulabilir; ancak bu çok son çaredir.

Bu durumla yaşamak

PMS ile yaşamak zorlu olabilir ama yönetilebilir. Adet döngünüzü takip etmek ve belirtilerinizin ne zaman başlayacağını bilmek, kendinizi buna göre planlamanıza yardımcı olur. Belirtilerin olduğu günlerde kendinize karşı nazik olun ve gerekiyorsa dinlenin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku
• Egzersiz yapmak
• Stres yönetimi
• Kendi hızınızda çalışmak, mümkünse yoğun günlere plan yaparken adet döneminizi hesaba katmak

Diyet ve egzersiz

Doyurucu ve dengeli bir beslenme düzeni belirtileri azaltabilir. Tam tahıllar, meyve, sebze ve protein açısından zengin gıdalar tercih edin. Tuz, kafein ve şeker tüketimini azaltın. Düzenli aerobik egzersiz, örneğin günde 30 dakika yürüyüş, hem fiziksel hem ruhsal belirtileri hafifletmeye yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

PMS, ruh halinizi etkileyerek hüzün, sinirlilik, anksiyete ve yorgunluk gibi duygusal belirtilere yol açabilir. Özellikle şiddetli ve tekrarlayan ruhsal belirtiler yaşıyorsanız, bu durum 'Adet Öncesi Disforik Bozukluk (PMDD)' belirtisi olabilir. Bu durumda bir ruh sağlığı uzmanından destek almak önemlidir. Duygularınızı çevrenizdekilerle paylaşmak ve onlardan anlayış istemek de işleri kolaylaştırabilir.

Önleme

PMS tamamen önlenemez ancak sağlıklı yaşam alışkanlıkları belirtilerin sıklığını ve şiddetini azaltabilir. Düzenli egzersiz, dengeli beslenme ve stres yönetimi gibi önlemler, belirtilerin daha rahat geçmesine yardımcı olur.

Aşılar

PMS ile ilişkili bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

PMS için özel bir tarama testi yoktur. Ancak adet döngünüzü ve belirtilerinizi takip ederek doktorunuzla düzenli olarak paylaşmanız, doğru tanı ve yönetim için önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli PMS belirtileri iş ve sosyal yaşamınızı olumsuz etkileyebilir.
• Eğer altta yatan bir sağlık sorunu (örneğin tiroid hastalığı veya depresyon) varsa bu durum gözden kaçabilir.
• Çok şiddetli ruhsal belirtiler (PMDD) kişinin ilişkilerinde ve iş hayatında ciddi sorunlara yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

PMS belirtilerini doğru yöneten çoğu kadın, yaşam kalitesini önemli ölçüde iyileştirebilir. Doğru teşhis, uygun tedavi ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla belirtiler kontrol altına alınabilir. Kendinize iyi bakmak ve psikolojik destek almak, bu süreci yönetmeyi çok daha kolaylaştıracaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.