Bağırsak Kanseri: Doktorunuza Sormanız Gereken Sorular

Genel Bakış

Bağırsak kanseri, kalın bağırsak (kolon) veya rektumda başlayan bir kanser türüdür. Kanser, hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla oluşur. Erken teşhis edildiğinde tedavi şansı yüksektir.

Evet, bağırsak kanseri hem erkeklerde hem de kadınlarda sık görülen bir kanser türüdür. Özellikle 50 yaş üstü kişilerde daha yaygındır.

Bağırsak kanseri herkesi etkileyebilir, ancak 50 yaş üstü kişiler, ailede bağırsak kanseri öyküsü olanlar, iltihabi bağırsak hastalığı (Crohn, ülseratif kolit) olanlar ve sağlıksız yaşam tarzına sahip kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik (ishal, kabızlık veya dışkı kıvamında değişim)
• Dışkıda kan (parlak kırmızı veya koyu renk)
• Karın ağrısı, kramp veya şişkinlik
• İstemsiz kilo kaybı
• Sürekli yorgunluk ve halsizlik
• Bağırsağın tam boşalmadığı hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Bağırsak hücrelerinde meydana gelen genetik değişiklikler (mutasyonlar)
• İyi huylu poliplerin (adenomlar) zamanla kansere dönüşmesi
• Ailesel bağırsak kanseri sendromları (Lynch sendromu, ailesel adenomatöz polipozis gibi)

Risk faktörleri

• 50 yaş ve üzeri olmak
• Ailede bağırsak kanseri veya polip öyküsü
• İltihabi bağırsak hastalığı (Crohn, ülseratif kolit)
• Kırmızı et ve işlenmiş et ağırlıklı beslenme
• Sigara içmek ve aşırı alkol tüketimi
• Obezite ve hareketsiz yaşam tarzı
• Tip 2 diyabet

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Dışkıda kan fark ederseniz
• Bağırsak alışkanlıklarınızda 2 haftadan uzun süren bir değişiklik varsa
• Açıklanamayan kilo kaybı veya şiddetli karın ağrınız varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaşından itibaren bağırsak kanseri taraması yaptırmak için
• Ailenizde bağırsak kanseri öyküsü varsa daha erken yaşta tarama yaptırmak için
• Daha önce polip çıkarıldıysa düzenli kontroller için

Tanı

Bağırsak kanseri tanısı genellikle kolonoskopi adı verilen bir işlemle konur. Doktor, ince bir tüp kamera ile kalın bağırsağınızı inceler ve şüpheli bölgelerden biyopsi (küçük doku örneği) alır.

Yapılabilecek testler

• Dışkıda gizli kan testi: Dışkıda gözle görülmeyen kanı tespit eder
• Kolonoskopi: Tüm kalın bağırsağın görüntülenmesi
• Sanal kolonoskopi (BT kolonografi): Bilgisayarlı tomografi ile bağırsağın incelenmesi
• Biyopsi: Alınan doku örneğinin patolojide incelenmesi
• Kan testleri: Kanser belirteçleri ve genel sağlık durumu için

Randevunuzda neler beklenir

Kolonoskopi öncesinde bağırsaklarınızı temizlemek için bir hazırlık yapmanız gerekir (genellikle özel bir sıvı içerek). İşlem sırasında genellikle sedasyon (uyuşturucu ilaç) verilir, bu nedenle acı hissetmezsiniz. İşlem 20-30 dakika sürer ve sonrasında bir süre dinlenmeniz önerilir.

Tedavi

Bağırsak kanseri tedavisi, hastalığın evresine, tümörün yerine ve genel sağlık durumunuza bağlı olarak planlanır. Tedavi genellikle cerrahi, kemoterapi (ilaç tedavisi) ve radyoterapi (ışın tedavisi) yöntemlerinin bir kombinasyonunu içerir. Erken evrede yakalanan kanserlerde cerrahi müdahale ile tam iyileşme mümkündür.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrollere düzenli gitmek
• Tedavi yan etkilerini yönetmek için dinlenmek ve sağlıklı beslenmek
• Stresten uzak durmaya çalışmak ve destek almak
• Sigara ve alkolden kaçınmak

Tıbbi tedaviler

Cerrahi, kanserli dokunun ve çevresindeki sağlıklı dokunun bir kısmının çıkarılmasıdır. Kemoterapi, kanser hücrelerini öldüren ilaçlarla yapılan sistemik bir tedavidir. Radyoterapi, yüksek enerjili ışınlarla tümörün küçültülmesini hedefler. Hedefe yönelik tedaviler veya immünoterapi (bağışıklık sistemini güçlendiren tedaviler) de bazı hastalar için seçenek olabilir. Hangi tedavinin uygulanacağına doktorunuz karar verecektir. Tedavi planınız hakkında doktorunuza detaylı sorular sormanız önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Birçok bağırsak kanseri vakasında cerrahi ana tedavi yöntemidir. Erken evre kanserlerde sadece polip veya tümör çıkarılabilir, ileri evrelerde bağırsağın bir kısmı alınabilir. Cerrahi sonrası bağırsak işlevleri genellikle normale döner, ancak bazen geçici veya kalıcı bir stoma (karın duvarına açılan bir ağız) gerekebilir. Doktorunuz cerrahi öncesi ve sonrası süreci ayrıntılı olarak anlatacaktır.

Bu durumla yaşamak

Bağırsak kanseri tedavisi sırasında ve sonrasında günlük yaşamınız değişebilir. Tedaviye bağlı yorgunluk, beslenme değişiklikleri ve duygusal dalgalanmalar yaşayabilirsiniz. Kendinize zaman tanıyın ve dinlenmeyi ihmal etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Hafif egzersizler yapmak (yürüyüş gibi) enerjinizi artırabilir
• Sağlıklı ve dengeli beslenmeye özen gösterin, bol lifli gıdalar tüketin
• Düzenli uyku ve stresten uzak durma tekniklerini uygulayın
• Tedavi sonrası kontrollerinizi aksatmayın

Diyet ve egzersiz

Tedavi sonrası bağırsaklarınız hassas olabilir. Lif oranı yüksek besinler (sebze, meyve, tam tahıllar) sindirimi kolaylaştırabilir, ancak bazen geçici olarak düşük lifli diyet gerekebilir. Bol su için. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın; yavaş yavaş artırarak yürüyüş, bisiklet gibi aktiviteler yapabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı ve tedavisi kaygı, üzüntü, öfke veya umutsuzluk gibi duygulara neden olabilir. Bu duygularınızı paylaşmaktan çekinmeyin. Bir psikolog veya psikiyatristten destek almak, aynı durumu yaşamış kişilerle konuşmak iyi gelebilir. Unutmayın, duygusal sağlık da fiziksel sağlık kadar önemlidir.

Önleme

Bağırsak kanserini tamamen önlemek mümkün olmasa da riski azaltmak için yapılabilecek çok şey vardır. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sigara ve alkolden uzak durma, fazla kilolardan kurtulma riski düşürebilir. Ayrıca düzenli taramalar sayesinde kanser öncüsü polipler bulunup çıkarılabilir, böylece kanser gelişimi engellenebilir.

Aşılar

Kullanılmamaktadır.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı, 50-70 yaş arasındaki herkese 2 yılda bir dışkıda gizli kan testi ve her 10 yılda bir kolonoskopi önermektedir. Ailede bağırsak kanseri öyküsü varsa tarama daha erken başlamalıdır. Tarama programları hakkında aile hekiminize danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin bağırsak duvarından geçerek komşu organlara yayılması
• Karaciğer, akciğer gibi uzak organlara metastaz (yayılma)
• Bağırsak tıkanıklığına yol açması
• Kansızlık (anemi) ve buna bağlı yorgunluk
• Tedavi edilmediğinde ileri evrede hayati risk oluşturması

Uzun vadeli görünüm

Bağırsak kanserinde erken tanı hayat kurtarır. Erken evrede yakalanan kanserlerin büyük çoğunluğu tamamen iyileştirilebilir. Günümüzde tedavideki gelişmeler sayesinde ileri evre hastalarda bile yaşam süresi uzamakta ve yaşam kalitesi artmaktadır. Düzenli takip ve tedavi ile umut verici sonuçlar alınabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.