Kabızlık Hakkında Doktorunuza Sormanız Gereken Sorular

Genel Bakış

Kabızlık, bağırsak hareketlerinin seyrek olması, dışkının sert ve kuru olması veya bağırsağı tam boşaltamama hissidir. Normalde herkesin bağırsak alışkanlığı farklıdır; haftada üçten az dışkılama kabızlık olarak kabul edilebilir.

Evet, kabızlık toplumda en sık görülen sindirim şikayetlerinden biridir. Her 10 kişiden 1-2'si zaman zaman kabızlık yaşar.

Herkesi etkileyebilir, ancak kadınlarda, yaşlılarda, hamilelerde ve lifli gıdaları az tüketen kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Haftada üçten az dışkılama
• Sert, kuru veya topak topak dışkı
• Dışkılama sırasında zorlanma
• Bağırsağın tam boşalmadığı hissi
• Karın şişkinliği ve kramp
• Dışkıyı çıkarmak için parmakla yardım alma ihtiyacı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuğun haftada iki veya daha az kaka yapması
• Kaka yaparken ağlama veya korkma
• Sert, büyük veya kuru dışkı
• Çocuğun istem dışı olarak külotuna bulaştırması (sızıntı)
• Karın ağrısı ve iştahsızlık

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Uzun süre tuvalete çıkmama (haftada bir veya daha az)
• Dışkı kaçırma (sıvı dışkının sert dışkı etrafından sızması)
• Zorlanmaya bağlı tansiyon dalgalanmaları
• Karın ağrısı ve gaz şikayetleri
• Kullandıkları ilaçların kabızlık yapabilmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Lifli gıdaların (sebze, meyve, tam tahıl) az tüketilmesi
• Yetersiz sıvı alımı
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Dışkılama hissini sürekli ertelemek
• Bazı ilaçlar (örneğin ağrı kesiciler, antidepresanlar, tansiyon ilaçları)
• Bağırsak hastalıkları (örneğin irritabl bağırsak sendromu, tiroit bezinin az çalışması)

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• 65 yaş üstünde olmak
• Hamilelik
• Diyabet veya tiroit hastalığı gibi kronik rahatsızlıklar
• Yatak istirahati veya uzun süreli hareketsizlik
• Düşük sosyoekonomik düzey (yetersiz beslenme riski)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli karın ağrısı, kusma veya dışkıda kan varsa
• Tam bağırsak tıkanıklığı belirtileri varsa (hiç gaz çıkaramama, şişkinlik)
• Kabızlıkla birlikte yüksek ateş varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kabızlık iki haftadan uzun sürdüyse
• Yaşam tarzı değişikliklerine rağmen geçmiyorsa
• Dışkılama alışkanlığınızda belirgin bir değişiklik fark ettiyseniz
• Kabızlık günlük yaşamınızı etkiliyorsa

Tanı

Doktorunuz öncelikle tıbbi öykünüzü dinler, belirtilerinizi sorgular ve fizik muayene yapar. Nedeni anlamak için gerekirse bazı tetkikler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Rektal muayene (doktorun parmağıyla makat bölgesini kontrol etmesi)
• Kan testleri (tiroit, şeker, böbrek fonksiyonları için)
• Karın röntgeni veya ultrasonu
• Kolonoskopi (bağırsakların kameralı incelenmesi, özellikle ileri yaşta veya uyarıcı belirtiler varsa)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz size dışkılama alışkanlıklarınız, beslenmeniz ve kullandığınız ilaçlar hakkında sorular soracaktır. Rahat olun, çünkü bu sorun çok yaygındır. Tetkikler genellikle basit ve ağrısızdır.

Tedavi

Kabızlık tedavisinde ilk adım yaşam tarzı değişiklikleridir. Bu değişiklikler yeterli olmazsa doktorunuz ilaç tedavisi önerebilir. Tedavi kişiye özeldir, altta yatan nedene bağlıdır.

Evde kişisel bakım

• Her gün en az 8-10 bardak su için.
• Lifli gıdaları artırın: sebze, meyve, kurubaklagil, tam tahıllı ekmek, yulaf.
• Düzenli egzersiz yapın (günde 30 dakika yürüyüş).
• Tuvalet ihtiyacınızı ertelemeyin, hemen gidin.
• Kahvaltıdan sonra tuvalete gitmeyi deneyin (refleks en güçlü bu zamandadır).
• Lif takviyeleri (örneğin psyllium) kullanmayı düşünün, ancak önce doktorunuza danışın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekirse dışkıyı yumuşatan, bağırsak hareketlerini artıran veya dışkılamayı kolaylaştıran ilaçlar reçete edebilir. Bunların bazıları reçetesiz de alınabilir, ancak doktor önerisi olmadan uzun süre kullanılmamalıdır. Bitkisel ürünler veya lavman gibi yöntemler de doktor kontrolünde uygulanabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kabızlık genellikle cerrahi gerektirmez. Ancak bağırsak tıkanıklığı, fıtık veya tümör gibi yapısal bir sorun varsa ameliyat gerekebilir. Bu durumda doktorunuz sizi bilgilendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Kabızlıkla yaşamak zor olabilir, ancak düzenli alışkanlıklarla kontrol altına alınabilir. Her gün aynı saatte yemek yemek, bol su içmek ve düzenli tuvalet alışkanlığı edinmek önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresten uzak durmaya çalışın (stres bağırsakları etkiler).
• Yeterli uyku alın (vücudun dengesi için önemli).
• Sigara ve aşırı alkolden kaçının.
• Düzenli fiziksel aktivite yapın.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar (elma, armut, brokoli, kuru kayısı, nohut) tüketin. Probiyotik içeren yoğurt veya kefir bağırsak sağlığına iyi gelir. Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz (yürüyüş, bisiklet) önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kabızlık çekmek kaygı ve stres yaratabilir. Bu da kabızlığı daha da kötüleştirebilir. Rahatlama teknikleri (nefes egzersizi, meditasyon) faydalı olabilir. Duygusal zorluk yaşıyorsanız bir psikolog veya psikiyatristten destek alabilirsiniz.

Önleme

Çoğu kabızlık vakası önlenebilir. Yeterli su içmek, lifli beslenmek, düzenli egzersiz yapmak ve tuvalet ihtiyacını ertelememek en etkili koruyucu önlemlerdir.

Aşılar

Kabızlık için özel bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri sırasında doktorunuz bağırsak alışkanlıklarınızı sorgulayabilir. Özellikle 50 yaş üstünde veya ailede kolon kanseri öyküsü varsa kolonoskopi taraması önerilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Hemoroid (basur) – makat bölgesinde şişmiş damarlar
• Anal fissür (makat çatlağı) – ağrılı çatlaklar
• Dışkı tıkanması (fekal impaksiyon) – sert dışkının bağırsakta birikmesi
• Rektal sarkma (bağırsağın bir kısmının makat dışına çıkması)
• Bağırsak tıkanıklığı (nadir ama ciddi)

Uzun vadeli görünüm

Kabızlık çoğu zaman tedavi edilebilir bir durumdur. Basit yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekli tıbbi destekle belirtiler kontrol altına alınabilir. Altta yatan ciddi bir neden yoksa, kabızlık kalıcı bir sorun olmaktan çıkar. Düzenli takip ve sağlıklı alışkanlıklarla bağırsak sağlığınızı koruyabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.