Endometriozis Ağrısı: Doktorunuza Sormanız Gereken Sorular

Genel Bakış

Endometriozis, rahim iç yüzeyine benzeyen dokunun rahim dışında, genellikle yumurtalıklar, tüpler ve karın içi organların çevresinde büyümesi durumudur. Bu doku her adet döneminde hormonlara yanıt verir ve iltihaplanabilir; bu da kasık, karın ve bel bölgesinde ağrıya yol açabilir. Ağrının şiddeti kişiden kişiye değişir. Endometriozis kanser değildir.

Evet, endometriozis sanılandan daha yaygındır. Bazı araştırmalar doğurganlık çağındaki kadınların yaklaşık %10'unda endometriozis olabileceğini göstermektedir. Ancak bu oran kesin değildir çünkü belirtileri başka hastalıklarla karışabilir.

Endometriozis genellikle 15-49 yaş arası, adet gören kadınları etkiler. Ergenlikten menopoza kadar her yaşta görülebilir. Ailesinde endometriozis olanlarda risk daha yüksek olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Adet sancısının çok şiddetli olması ve günlük yaşamı engellemesi
• Adet döneminde yoğun veya uzun süren kanama
• Adet öncesi, sırası veya sonrasında kasık, bel veya karın ağrısı
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• İdrar yaparken veya dışkılarken ağrı
• Sürekli kasık, karın veya bel bölgesinde ağrı
• Şişkinlik, bulantı, yorgunluk veya ishal

Çocuklarda belirtiler

• Ergen kızlarda okula gidemeyecek kadar şiddetli adet sancısı
• Adet döngüsüyle uyumlu olmayan kronik karın veya kasık ağrısı
• Mide bulantısı, ishal, kabızlık gibi sindirim sorunlarıyla birlikte ağrı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoza girmiş kadınlarda endometriozis dokusu küçülebilir ve belirtiler azalabilir.
• Ancak hormon tedavisi kullanan veya başka nedenlerle belirtileri devam eden kişilerde kasık ağrısı veya yer yer kanama görülebilir.
• Menopoz dönemindeki yeni başlayan ağrılar başka sağlık sorunlarının habercisi olabileceğinden mutlaka değerlendirilmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Endometriozisin kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir.
• Yaygın teorilerden biri, adet kanının tüplerden karın boşluğuna geri kaçmasıdır (retrograd menstruasyon).
• Bağışıklık sistemi, hormonlar ve genetik faktörlerin birlikte rol oynadığı düşünülmektedir.
• Rahim içi dokunun lenf veya kan yoluyla başka bölgelere taşınması da bir diğer teoridir.

Risk faktörleri

• Ailede endometriozis olması
• Erken yaşta adet görmeye başlama
• Kısa adet döngüleri
• Uzun süren adet kanamaları
• Hiç doğum yapmamış olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli karın ağrınız varsa ve ateş, kusma, bayılma gibi belirtiler eşlik ediyorsa aynı gün acil tıbbi yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Adet ağrınız nedeniyle okulu, işi veya sosyal hayatınızı aksatıyorsanız
• Adet dönemi dışında ağrı yaşıyorsanız
• Cinsel ilişki sırasında ağrı yaşıyorsanız
• Hamile kalmakta zorlanıyorsanız
• Endometriozis belirtileriniz olduğunu düşünüyorsanız

Tanı

Endometriozis tanısı için doktorunuz önce belirtilerinizi dinler ve jinekolojik muayene yapar. Ultrason veya MR gibi görüntüleme yöntemleriyle kistler veya yapısal değişiklikler araştırılabilir. Kesin tanı bazen laparoskopi adı verilen, göbekten ince bir kamera ile karın içine bakılan bir işlemle konulabilir. Ancak her tanı için ameliyat gerekmez; doktorunuz belirtilerinize ve muayene bulgularınıza göre karar verir.

Yapılabilecek testler

• Hasta öyküsü ve ağrı günlüğü
• Jinekolojik muayene
• Pelvik ultrason
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Gerekirse laparoskopi

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size adet döngünüzü, ağrınızın ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü, hangi durumlarda arttığını ve bağırsak/idrar alışkanlıklarınızı sorabilir. Muayene sırasında hafif bir baskı hissedebilirsiniz. Randevunuzdan önce aklınızdaki soruları not almanız iyi bir fikirdir; böylece hiçbir sorunuzu unutmazsınız.

Tedavi

Endometriozis tedavisinin amacı; ağrıyı azaltmak, belirtileri kontrol etmek, yaşam kalitenizi artırmak ve eğer gebelik planınız varsa size destek olmaktır. Tedavi kişiye özeldir; yaşınız, belirtileriniz, hastalığın yaygınlığı ve gebelik isteğiniz göz önünde bulundurulur. Doktorunuza şu soruları sorabilirsiniz: 'Hangi tedavi seçenekleri bana uygun? Bu tedavilerin yararları ve yan etkileri neler? Gebelik planım varsa hangi yolları denemeliyim? Ameliyat gerekli olabilir mi?'

Evde kişisel bakım

• Sıcak su torbası, sıcak banyo veya ısıtıcı ped uygulayarak kasık ağrısını hafifletmeyi deneyin.
• Ağrılı dönemlerde dinlenin, vücudunuza yüklenmeyin.
• Nefes egzersizleri, meditasyon veya yürüyüş gibi hafif aktiviteler ağrıyla başa çıkmada yardımcı olabilir.
• Belirtilerinizi ve tetikleyicileri fark etmek için bir ağrı günlüğü tutun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrıyı azaltmak için ağrı kesiciler, hormonal doğum kontrol yöntemleri veya diğer hormonal düzenleyiciler önerebilir. Bu tedavilerin ne kadar süre kullanılacağı, olası yan etkileri ve gebelik planına etkileri doktorunuzla konuşulmalıdır. Hiçbir ilacı doktorunuz önermeden kullanmayın; doz ve tedavi süresi mutlaka doktor tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer ilaç tedavileri yeterli gelmezse veya gebelik planı varsa, doktorunuz laparoskopik cerrahi seçeneğini değerlendirebilir. Bu işlemde endometriozis dokusu çıkarılabilir. Ameliyat her durumda önerilmez; karar, doktorunuzla birlikte riskler ve yararlar değerlendirilerek verilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Endometriozis kronik (uzun süreli) bir durumdur ancak belirtiler iyi bir planla kontrol altında tutulabilir. Ağrı günlerinde kendinize zaman ayırın, sevdiklerinizden destek isteyin ve doktor kontrollerinizi düzenli yapın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Uyku düzeninize dikkat edin; yorgunluk ağrı eşiğini düşürebilir.
• Stresi yönetmek için yoga, meditasyon veya dans gibi hoşunuza giden aktiviteler bulun.
• Sigaradan uzak durun; genel sağlığınız için önemlidir.
• Belirtilerinizi takip etmek için ağrı günlüğü kullanın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve bol lifli bir beslenme, şişkinlik ve kabızlık gibi sorunları azaltabilir. Sebze, meyve, tam tahıl, balık ve zeytinyağı gibi besinler öne çıkarılabilir. Ağır ve işlenmiş gıdalardan kaçınmak bazı kişilere yardımcı olabilir. Hafif ve düzenli egzersiz (yürüyüş, yüzme, bisiklet) ağrıyı azaltabilir; ancak vücudunuzu zorlamayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı; stres, kaygı, hüzün ve çaresizlik gibi duygulara yol açabilir. Bu duygular çok normaldir ve yardım istemek bir güçlülük işaretidir. Bir psikolog veya terapist, ağrıyla başa çıkma becerilerinizi geliştirmenize yardımcı olabilir. Kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleriniz varsa bu bir acil durumdur; hemen 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Endometriozis şu anki bilgilerle tamamen önlenemez. Ancak erken tanı, belirtilerin takibi ve düzenli doktor kontrolü ile ağrı yönetimi mümkündür. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve aktif bir yaşam, belirtileri azaltmaya yardımcı olabilir.

Aşılar

Endometriozis için özel bir aşı bulunmamaktadır. Genel aşı takvimine uymak, bağışıklık sisteminizi güçlü tutmaya yardımcı olabilir.

Tarama programları

Endometriozis için özel bir tarama testi önerilmemektedir. Düzenli jinekolojik muayene ve belirtilerin takibi erken tanı için önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik pelvik ağrı ve yaşam kalitesinde azalma
• Yumurtalık kistleri (endometrioma) oluşabilir
• Karın içi organlar arasında yapışıklıklar oluşabilir
• Kısırlık (infertilite) riski artabilir

Uzun vadeli görünüm

Endometriozis tamamen ortadan kalkmayabilir, ancak belirtileri çoğu zaman tedavi ile yönetilebilir. Uygun tedavi planı, yaşam tarzı değişiklikleri ve düzenli takip sayesinde çoğu kadın ağrısını azaltabilir, hamilelik şansını artırabilir ve günlük hayatına devam edebilir. Umut etmek için pek çok sebep var.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.