Doğurganlık Tedavisine Başlamadan Önce Doktorunuza Sormanız Gereken Sorular

Genel Bakış

Bu rehber, doğurganlık (fertilite) tedavisine başlamadan önce doktorunuza hangi soruları sormanız gerektiğini anlatır. Amaç, süreci daha iyi anlamanız ve bilinçli kararlar vermenizdir.

Kısırlık, dünyada her 6 çiftten birini etkiler. Yani bu süreçten geçen birçok kişi vardır ve doğurganlık tedavisi yaygın bir tıbbi destektir.

Doğurganlık tedavisi hem kadınları hem erkekleri ilgilendirir. Her yaşta görülebilir; ancak özellikle 35 yaş üstü kadınlar ve bazı sağlık sorunları yaşayanlar için zamanında değerlendirme büyük önem taşır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• 35 yaş altındaki kadınlarda bir yıl, 35 yaş üstündekilerde 6 ay düzenli birlikteliğe rağmen gebelik olmuyorsa
• Adet düzensizliği, çok ağrılı adet kanaması veya adet görememe
• Daha önce kadın veya erkekte doğurganlığı etkileyebilecek bir ameliyat ya da enfeksiyon geçirilmişse
• Cinsel ilişkiyle ilgili sorunlar (örneğin sertleşme veya ağrı)
• Erkekte sperm sayısı veya hareketliliği ile ilgili bilinen bir sorun varsa

Çocuklarda belirtiler

• Bu durum çocuklarda doğrudan bir belirti vermez; ancak ergenlikteki aşırı düzensiz adetler ileride doğurganlık sorunlarının habercisi olabilir. Bu durumda bir çocuk ergenlik uzmanına danışılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoz sonrası doğal doğurganlık sona erer; yine de genel sağlık kontrolü, doğurganlık geçmişi ve kemik sağlığı gibi konular önemlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yumurtlama bozuklukları (örneğin polikistik over sendromu)
• Tüplerde tıkanıklık veya hasar
• Endometriyozis
• Sperm üretiminde veya işlevinde sorunlar
• Açıklanamayan kısırlık

Risk faktörleri

• İleri yaş (özellikle kadınlarda 35, erkeklerde 40 yaş sonrası)
• Sigara, alkol ve madde kullanımı
• Aşırı zayıflık ya da aşırı kilo
• Yüksek stres
• Tiroid hastalıkları, diyabet gibi kronik hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Tedavi sürecinde aniden ortaya çıkan şiddetli ağrı veya kanama yaşarsanız aynı gün doktorunuza başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 35 yaşın altındaysanız bir yıl, üstündeyseniz altı ay düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmadıysa bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına görünün.

Tanı

Doğurganlık değerlendirmesi çiftin birlikte yapılan muayenesiyle başlar. Doktorunuz tıbbi öykünüzü alır, adet düzeninizi sorar ve gerekli testleri ister. Bu süreçte doğru soruları sormak, beklentilerinizi netleştirmek için iyi bir fırsattır.

Yapılabilecek testler

• Hormon seviyelerini gösteren kan testleri
• Ultrasonografi ile yumurtalık ve rahim değerlendirmesi
• Yumurtalık rezervi (kapasitesi) testleri
• Sperm analizi
• Histerosalpingografi (rahim ve tüp filmi)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size muhtemelen şunları soracaktır: adet düzeniniz, daha önce geçirdiğiniz hastalıklar veya ameliyatlar, kullandığınız ilaçlar ve yaşam tarzınız. Siz de şu soruları sorabilirsiniz: 'Tedavi seçeneklerim neler?', 'Her birinin başarı oranı nedir?', 'Yan etkileri ve riskleri neler?', 'Tedavinin süresi ve maliyeti ne kadar?', 'İşlemler nasıl yapılıyor?', 'Başarıyı artırmak için neler yapabilirim?'

Tedavi

Doğurganlık tedavisi kişiye özeldir; yumurtlamayı destekleyen ilaçlar, aşılama veya tüp bebek gibi yöntemlerden oluşabilir. Tedaviye başlamadan önce tüm seçeneklerin detaylarını doktorunuzla konuşmak ve aklınızdaki tüm soruları sormak çok önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli uyku ve stresten uzak durmak
• Sigara ve alkolü bırakmak veya azaltmak
• Doktorunuzun önerdiği vitamin veya takviyeleri kullanmak
• Sağlıklı vücut ağırlığını korumak

Tıbbi tedaviler

Tıbbi seçenekler arasında yumurtlamayı düzenleyen ilaçlar, aşılama (intrauterin inseminasyon) ve tüp bebek (IVF) yer alır. Her yöntemin farklı başarı oranları ve yan etkileri olabilir. Doktorunuz size özel bir plan oluşturacaktır. İlaç isimleri ve dozları konusunda mutlaka doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda, örneğin yumurtalık kisti, endometriozis veya tüp tıkanıklığında cerrahi tedavi gerekebilir. Ameliyat kararı; yapılan testler ve doktorunuzun değerlendirmesi sonucunda verilir.

Bu durumla yaşamak

Doğurganlık tedavisi duygusal ve fiziksel olarak zorlu olabilir. Randevularınızı takip edin, sorularınızı önceden not edin ve kendinize zaman ayırın. Partnerinizle birlikte bu süreci yürütmeniz önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş
• Yoga veya nefes egzersizleri gibi stres azaltıcı aktiviteler
• Kafein tüketimini sınırlamak
• Uyku düzenine özen göstermek

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı yağlardan zengin bir beslenme, genel sağlığınızı destekler. Haftanın çoğu günü 30 dakikalık hafif egzersiz yapmak hem fiziksel hem zihinsel iyiliğinize katkı sağlar.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kısırlık ve tedavi süreci kaygı, üzüntü, öfke gibi duygulara yol açabilir. Bu duygular yaşadığınız durumun normal bir parçasıdır; ancak bu süreçte yalnız kalmamak önemlidir.

Önleme

Doğurganlık sorunlarının bir kısmı tamamen önlenemez; ancak sağlıklı yaşam alışkanlıkları, düzenli kontroller ve erken değerlendirme, bazı riskleri azaltabilir.

Aşılar

Kızamıkçık ve hepatit B gibi önlenebilir enfeksiyonlara karşı aşılanmak, enfeksiyona bağlı doğurganlık risklerini azaltabilir. Aşı öncesi doktorunuza danışın.

Tarama programları

Düzenli jinekolojik muayene, smear testi ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyon taramaları; üreme organlarının sağlığını korumaya yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Doğurganlık sorununa yol açan bir sağlık durumu fark edilmezse, ilerleyen yaşla birlikte tedavi başarısı düşebilir.
• Altında yatan bir hastalık (örneğin polikistik over sendromu) zamanında tedavi edilmezse metabolik sorunlara yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Günümüzde doğurganlık tedavileri büyük ilerleme kaydetmiştir. Birçok çift için başarılı sonuçlar elde edilmektedir. Doktorunuzla birlikte doğru planlamayı yaparak umutlu ve sabırlı bir yol izlemek önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.