Nöropati: Doktorunuza Sormanız Gerekenler

Genel Bakış

Nöropati, vücudunuzdaki sinirlerin hasar görmesi sonucu ortaya çıkan bir durumdur. Bu hasar, uyuşma, karıncalanma, ağrı veya güçsüzlük gibi belirtilere yol açabilir. Sinirler, beyin ve omurilikten kaslarınıza, cildinize ve iç organlarınıza bilgi taşır. Hasar olduğunda bu bilgi akışı bozulur ve çeşitli şikayetler oluşur. Bu rehber, nöropatiyi anlamanıza ve doktorunuza sormanız gereken önemli soruları belirlemenize yardımcı olmak için hazırlanmıştır.

Evet, nöropati oldukça yaygındır. Özellikle diyabet hastalarında ve ileri yaşta sık görülür.

Nöropati her yaşta görülebilir. Ancak en çok 40 yaş üzerindeki kişileri, diyabet hastalarını, böbrek hastalığı olanları ve bazı vitamin eksiklikleri bulunanları etkiler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Uyuşma veya karıncalanma hissi
• Keskin, yanıcı veya zonklayıcı ağrı
• Dokunmaya karşı aşırı hassasiyet
• Kas güçsüzlüğü veya kramp
• Denge sorunları
• Ayaklarda veya ellerde his kaybı

Nedenler

Ana nedenler

• Şeker hastalığı (diyabet)
• B12 vitamini eksikliği
• Böbrek veya karaciğer hastalıkları
• Tiroid bezi hastalıkları
• Aşırı alkol kullanımı
• Bazı enfeksiyonlar (örneğin zona)
• Otoimmün hastalıklar
• Kemoterapi gibi bazı kanser tedavileri

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Şeker hastalığı öyküsü
• Aşırı alkol kullanımı
• Vitamin eksiklikleri
• Ailede nöropati öyküsü
• Tekrarlayan hareket gerektiren meslekler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ayaklarda veya ellerde hızla yayılan uyuşma ve güçsüzlük
• Yürüyememe veya sık sık düşme
• İdrar veya dışkı kontrolünün kaybı
• Yüz veya göğüste his kaybı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uyuşma veya karıncalanma hissiniz birkaç günden uzun sürüyorsa
• Ağrı günlük işlerinizi yapmanızı engelliyorsa
• Daha önce diyabet veya böbrek hastalığı gibi bir kronik hastalığınız varsa
• Doktorunuza sormak istediğiniz soruları önceden not edin: 'Hangi testlere ihtiyacım var?', 'Tedavi seçenekleri nelerdir?', 'Belirtilerimi azaltmak için ne yapabilirim?'

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi geçmişinizi dinleyecek ve fizik muayene yapacaktır. Sinir refleksleriniz, kas gücünüz, hissiniz ve denge durumunuz değerlendirilecektir. Ayrıca altta yatan nedeni bulmak için bazı testler isteyebilir. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği genel sağlık kontrolleri, özellikle diyabet hastalarında sinir hasarının erken tespitine yardımcı olabilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (şeker, vitamin düzeyleri, tiroid fonksiyonları)
• Sinir ileti hızı testi (elektromiyografi - EMG)
• Sinir biyopsisi (nadir durumlarda kullanılır)
• MR veya BT gibi görüntüleme testleri (sinir sıkışması düşünülüyorsa)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç hafta sürebilir. EMG gibi testler hafif rahatsızlık verebilir, ancak genellikle ağrısızdır. Doktorunuza tanı sürecinde şu soruları sorabilirsiniz: 'Belirtilerimin nedeni nedir?', 'Gerekli testler nelerdir?', 'Sonuçlar ne zaman çıkar?'

Tedavi

Nöropatinin tedavisi altta yatan nedene bağlı olarak değişir. Amaç, sinir hasarını yavaşlatmak, ağrıyı hafifletmek ve günlük yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavi planı kişiye özeldir ve doktorunuzun önerileri doğrultusunda hazırlanır. Doktorunuza tedavi seçenekleri, yan etkileri ve tedavinin süresi hakkında soru sormaktan çekinmeyin.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapın (örneğin günlük yürüyüşler)
• Sigara ve aşırı alkol kullanımından kaçının
• Ayaklarınızı her gün kontrol edin, yaralanmalara karşı koruyun
• Ağrı veya uyuşmayı artıran duruşlardan kaçının
• Doktorunuzun önerdiği beslenme düzenine uyun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, sinir ağrısını kontrol etmeye yardımcı olacak ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçların dozu ve süresi doktor tarafından belirlenmelidir. Altta yatan bir hastalık varsa (örneğin diyabet), öncelikle onun tedavisi düzenlenir. Fizik tedavi, kas gücünü ve dengeyi artırabilir. Vitamin eksikliği saptanırsa, uygun takviyeler önerilebilir. Kullanacağınız her ilaç ve takviyeyi doktorunuza danışmalısınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı nöropati türlerinde, özellikle sinir sıkışması nedeniyle ortaya çıkanlarda (örneğin karpal tünel sendromu) cerrahi tedavi düşünülebilir. Ameliyat, sinir üzerindeki baskıyı azaltmayı amaçlar. Ameliyat gerekip gerekmediğine doktorunuz, muayene ve testlerden sonra karar verecektir.

Bu durumla yaşamak

Nöropati ile günlük yaşamda bazı önlemler almak kolaylık sağlar. Ellerde his kaybı varsa, sıcak nesnelere temas ederken eldiven kullanın. Yürümekte zorlanıyorsanız, kaymaz tabanlı ayakkabılar tercih edin ve evdeki halıların kaymasını önleyin. Banyo ve mutfakta kullanabileceğiniz tutacaklar düşme riskini azaltabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve yeterli uykuya özen gösterin
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin
• Sigara ve aşırı alkolden uzak durun
• Doktor kontrolü ve randevularınızı aksatmayın

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme, sinir sağlığını destekler. Özellikle B12 vitamini eksikliği nöropatiye yol açabileceğinden, doktorunuzun önerdiği gıdaları tüketin veya gerekirse takviye kullanın. Düzenli egzersiz, kas gücünü korur ve kan dolaşımını artırır. Ancak aşırı yorucu egzersizlerden kaçınmalısınız; size uygun egzersiz programını fizik tedavi uzmanınızla belirleyebilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve his kaybı, zamanla kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu duygularla başa çıkmak zor olabilir. Duygusal destek, tedavinin önemli bir parçasıdır. Bir psikolog veya psikiyatristten yardım almaktan çekinmeyin. Yaşadıklarınızı sevdiklerinizle paylaşmak da sizi rahatlatabilir.

Önleme

Nöropatinin bazı türleri genetik olduğundan önlenemez. Ancak şeker hastalığı, aşırı alkol kullanımı ve vitamin eksiklikleri gibi risk faktörlerini kontrol altına almak, nöropati riskini önemli ölçüde azaltabilir. Sağlık Bakanlığı'nın belirlediği sağlık kontrolü önerilerine uymak, risk faktörlerinin erken tespitine yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ayaklarda oluşan yaraların fark edilmemesi sonucu enfeksiyon ve ülser gelişmesi
• Denge sorunları nedeniyle düşme ve kemik kırıkları
• Kas erimesi (atrofi)
• Günlük aktivitelerde başkalarına bağımlı hale gelme

Uzun vadeli görünüm

Nöropati belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterir. Erken tanı ve uygun tedavi ile birçok kişi belirtilerini kontrol altına alabilir ve günlük yaşamını sürdürebilir. Altta yatan hastalığın etkili tedavisi, sinir hasarının ilerlemesini yavaşlatabilir. Doktorunuzun önerdiği yaşam tarzı ve tedavi adımlarını uyguladığınızda sonuçlar genellikle daha olumludur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.