Parkinson Hastalığı: Belirtiler ve Doktorunuza Sorabileceğiniz Sorular

Genel Bakış

Parkinson hastalığı, beynin hareketi kontrol eden bölgesindeki sinir hücrelerinin zamanla hasar görmesi sonucu ortaya çıkan bir beyin ve sinir hastalığıdır. Bu hasar, vücudun hareket etmesine yardımcı olan dopamin adlı kimyasal maddenin azalmasına yol açar.

Parkinson hastalığı, toplumda sık görülen nörolojik hastalıklardan biridir. Görülme sıklığı yaşla birlikte artar.

Genellikle 60 yaş sonrasında başlar, ancak daha genç yaşlarda da görülebilir. Erkeklerde kadınlardan biraz daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İstirahat halindeyken vücudun bir tarafında, özellikle el veya parmaklarda titreme
• Kaslarda sertlik ve gerginlik hissi
• Hareketlerin yavaşlaması (günlük işlerin daha uzun sürmesi)
• Denge ve koordinasyon sorunları, düşme eğilimi
• Duruş bozukluğu, kamburluk veya yürüme zorluğu
• Konuşmanın kısık, monotonda veya anlaşılması zor hale gelmesi
• El yazısının küçülmesi
• Yüzde ifade azalması (maske yüz görünümü)

Nedenler

Ana nedenler

• Beynin substantia nigra adlı bölgesinde dopamin üreten hücrelerin kaybı
• Genetik ve çevresel etkenlerin birlikte rol oynadığı düşünülmektedir

Risk faktörleri

• İleri yaş (en önemli risk faktörü)
• Ailede Parkinson hastalığı öyküsü
• Bazı böcek ilaçları ve kimyasal maddelere uzun süre maruz kalmak
• Erkek cinsiyet (hafif derecede artmış risk)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi birinde vakit kaybetmeden 112'yi arayın
• Düşme sonrası bilinç değişikliği, morarma veya hareket edememe durumunda acil servise başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İstirahat halinde el, kol veya bacakta titreme fark ediyorsanız
• Hareketlerinizin yavaşladığını veya kaslarınızın sertleştiğini hissediyorsanız
• Konuşmanızda, yürüyüşünüzde veya dengenizde belirgin değişiklikler yaşıyorsanız
• Belirtiler günlük yaşamınızı etkilemeye başladıysa

Tanı

Parkinson hastalığı tanısı çoğunlukla nöroloji uzmanının yaptığı detaylı muayene ve belirtilerin değerlendirilmesiyle konulur. Tek başına kesin tanı koyduran bir kan testi veya görüntüleme yöntemi yoktur; doktor diğer olası nedenleri dışlamak için çeşitli testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Nörolojik muayene (hareketler, denge, refleksler ve kas tonusu kontrolü)
• Kan testleri (tiroid veya karaciğer hastalığı gibi benzer belirtilere yol açabilecek durumları ekarte etmek için)
• Beyin görüntüleme (MRI veya gerekiyorsa DAT taraması gibi özel görüntüleme yöntemleri)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size belirtilerinizi, ne zaman başladığını, hangi durumlarda arttığını ve aile geçmişinizi soracaktır. Tanı koymak bazen zaman alabilir; belirtilerin ilerlemesini izlemek gerekebilir. Bu süreçte doktorunuza aklınıza takılan tüm soruları sorabilirsiniz.

Tedavi

Parkinson hastalığının kesin bir tedavisi yoktur; ancak belirtileri kontrol etmeye ve yaşam kalitesini yükseltmeye yardımcı olan birçok tedavi seçeneği bulunur. Tedavi kişiye özel olarak düzenlenir ve genellikle ilaç tedavisi, fizik tedavi, yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde diğer yöntemleri içerir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapmak ve fizik tedavi desteği almak
• Dengeli beslenmek ve yeterli su içmek
• Uyku düzenine dikkat etmek
• Stresten uzak durmak ve gevşeme teknikleri öğrenmek
• Evde düşme riskini azaltıcı düzenlemeler yapmak (banyo tutamakları, yeterli aydınlatma, kaymaz zeminler)

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavisi, beyindeki dopamin dengesini düzenlemeye yöneliktir. Doktorunuz size en uygun ilacı ve dozunu ayarlayacaktır; bu konuda karar hastanın belirtilerine ve genel sağlık durumuna göre verilir. İlaçların düzenli kullanımı ve doktor kontrolleri çok önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaçlarla yeterli kontrol sağlanamayan ileri evre Parkinson hastalığında, beyin pili (derin beyin stimülasyonu) adı verilen bir cerrahi yöntem değerlendirilebilir. Bu yöntem, beyindeki belirli bölgelere yerleştirilen elektrotlar yardımıyla hareket belirtilerini azaltmaya çalışır; ancak bu karar uzman bir ekip tarafından dikkatli şekilde verilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamınızı belirtilerinize göre planlamak önemlidir. Yeterli dinlenme, düzenli aktivite ve destek aldığınız bir çevre hayatınızı kolaylaştırır. Kendinize zaman tanıyın ve zorlandığınız işler için yardım isteyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku saatleri oluşturmak
• Sosyal aktivitelere katılmaya devam etmek
• Hobiler edinmek ve yeni şeyler öğrenmek
• Düşmeyi önlemek için ev güvenliğini artırmak
• Gerektiğinde baston veya yürüteç gibi yardımcı cihazlar kullanmak

Diyet ve egzersiz

Egzersiz, denge ve hareketlilik kaybını yavaşlatabilir. Yürüyüş, yüzme, bisiklet veya pilates gibi aktiviteler önerilebilir. Lifli gıdalar, bol sebze ve meyve, ayrıca yeterli sıvı alımı kabızlığı önlemeye yardımcı olur. Beslenme konusunda diyetisyen desteği almak faydalı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Parkinson hastalığı depresyon ve kaygıya yol açabilir. Bu duygular hastalığın bir parçasıdır ve tedavi edilebilir. Psikolojik destek almak, duygularınızı paylaşmak ve destek gruplarına katılmak bu süreçte çok değerlidir.

Önleme

Parkinson hastalığını tamamen önleyen kesin bir yöntem bilinmemektedir. Ancak düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve toksinlerden kaçınmak riski azaltmaya yardımcı olabilir.

Aşılar

Parkinson hastalığına karşı önleyici bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Parkinson hastalığı için toplum genelinde yapılan standart bir tarama testi yoktur. Belirtiler ortaya çıktığında doktor değerlendirmesi gerekir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşme ve buna bağlı kırık riski artar
• Yutma güçlüğü nedeniyle yetersiz beslenme
• Akciğerlere yiyecek kaçması sonucu zatürre (aspirasyon pnömonisi)
• Günlük işlerde tam bağımlılık ve yaşam kalitesinde düşüş
• Depresyon ve sosyal izolasyon

Uzun vadeli görünüm

Parkinson ile uzun yıllar yaşamak mümkündür. Düzenli takip, uygun tedavi ve destekle belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir; yaşam kalitesi korunabilir. Bilimsel gelişmeler ve rehabilitasyon yöntemleri sayesinde hastaların birçoğu aktif ve bağımsız bir yaşam sürdürebilir. Umutlu olmak için birçok neden vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.